Từ nghề truyền thống đến quyết tâm xây dựng thương hiệu nước mắm Ba Làng

Giữ nghề cha ông, nâng chất lượng từng giọt mắm

Ba Làng vốn là vùng đất có truyền thống làm nước mắm lâu đời. Với những gia đình gắn bó với nghề, mỗi chum mắm, bể mắm không chỉ là nơi tạo ra một loại gia vị quen thuộc mà còn lưu giữ kinh nghiệm và bí quyết được truyền qua nhiều thế hệ.

Gia đình bà Nguyễn Thị Hòa cũng vậy. Nghề làm nước mắm đã được gia đình bà duy trì qua 3 thế hệ. Những kinh nghiệm từ cách chọn cá, chọn muối đến tỷ lệ phối trộn và phương pháp ủ chượp được trao truyền, gìn giữ và tiếp tục hoàn thiện.

Chia sẻ với phóng viên Thương Hiệu và Pháp Luật, bà Nguyễn Thị Hòa cho biết, điều thôi thúc bà tiếp tục theo đuổi nghề truyền thống trước hết xuất phát từ tình yêu với nghề cha ông và niềm tin vào giá trị của nước mắm Ba Làng.

“Nghề làm nước mắm của gia đình chúng tôi có từ thời ông bà và được truyền lại đến nay đã 3 đời. Mỗi thế hệ đều gìn giữ cách làm mắm truyền thống, từ khâu chọn cá, chọn muối đến quá trình ủ chượp”, bà Hòa chia sẻ.

Theo bà Hòa, sau nhiều năm làm nghề, mong muốn của gia đình không chỉ dừng lại ở việc giữ nghề mà còn phải phát triển sản phẩm theo hướng bài bản hơn, để hương vị nước mắm Ba Làng được nhiều người biết đến, nhất là thế hệ trẻ.

Ba Làng có lợi thế về nguồn cá biển địa phương cùng phương pháp ủ mắm truyền thống. Đây cũng là nền tảng để bà Hòa xây dựng sản phẩm với mong muốn giữ được hương vị đặc trưng của nước mắm truyền thống nhưng phù hợp hơn với nhu cầu của người tiêu dùng hiện nay.

Một dấu mốc đáng chú ý trong hành trình xây dựng thương hiệu là việc bà Hòa tiên phong dán tem, nhãn lên chai nước mắm, từng bước tạo nhận diện cho sản phẩm. Từ một sản phẩm truyền thống chủ yếu được biết đến qua phương thức bán hàng quen thuộc, nước mắm Ba Làng Nguyễn Hòa được đầu tư hơn về bao bì, nhãn mác và cách tiếp cận thị trường.

“Trải qua 30 năm làm nghề và lưu giữ bí quyết từ 3 đời để lại, vừa là người tiên phong dán tem nhãn lên chai nước mắm Ba Làng, tôi hiểu người tiêu dùng cần một sản phẩm uy tín, chất lượng, cần một gia vị không thể thiếu trong mọi bữa ăn và cần một câu chuyện tự hào để kể lại về hương vị nước mắm truyền thống mang tinh thần Việt Nam”, bà Hòa cho biết.

Để tạo nên chất lượng ổn định, bà Hoà cho rằng cần đặc biệt chú trọng nguyên liệu đầu vào. Theo đó, cá được lựa chọn dựa trên loại cá, kích thước, thời điểm thu mua và độ tươi. Doanh nghiệp ưu tiên 100% cá tươi, thu mua từ những chuyến tàu sau khoảng một đêm đánh bắt. Muối cũng được xử lý theo kinh nghiệm lâu năm. Muối sau khi mua về được dự trữ trên một năm, sau đó lọc bớt nước chát trước khi đưa vào ủ cùng cá.

“Tôi rút ra được kinh nghiệm mua cá vào thời gian nào để có nhiều độ đạm thơm ngon. Cá được thu mua từ đâu là tốt nhất, size cá và loại cá, tiêu chí lựa chọn nguyên liệu rất kỹ càng”, bà Hòa nói.

Từ nguồn nguyên liệu được lựa chọn, cá được ủ muối theo tỷ lệ phù hợp trong chum sành và bể gạch men xương đá. Mắm được đánh đảo, phơi nắng và kiểm tra thường xuyên. Sau khoảng 24 tháng, mắm bắt đầu được lọc, rút nhiều lần trước khi kiểm định các lô đạt chuẩn và đưa vào hệ thống chiết rót đóng chai.

Theo bà Hòa, khâu lựa chọn nguyên liệu và bí quyết ủ mắm là những yếu tố quan trọng tạo nên sự khác biệt của sản phẩm. Nước mắm thành phẩm được định hướng giữ vị truyền thống đậm đà, hậu vị ngon, đồng thời giảm độ mặn để phù hợp hơn với khẩu vị của nhiều gia đình.

Bà Hòa cho biết, nước mắm nguyên chất có màu nâu cánh gián, khi rót ra bát có độ sánh, nghiêng bát sẽ có độ bám trên thành. Đây cũng là những đặc điểm mà doanh nghiệp dùng để giới thiệu giá trị của sản phẩm tới người tiêu dùng.

Không chỉ duy trì phương pháp truyền thống, cơ sở sản xuất cũng từng bước đầu tư cơ sở vật chất, máy móc phục vụ sản xuất và đóng chai. Nhà xưởng được phân chia theo từng khu vực; hệ thống chiết rót tự động, bồn chứa inox được đưa vào sử dụng. Người lao động trực tiếp được trang bị khẩu trang, ủng, áo bảo hộ và mũ đội đầu theo quy trình vệ sinh an toàn thực phẩm.

Theo thông tin doanh nghiệp cung cấp, Ba Làng Nguyễn Hòa hiện có chứng nhận ISO 22000:2018, giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm, hồ sơ tự công bố sản phẩm và quy trình sản xuất theo hướng HACCP. Doanh nghiệp cũng đã hoàn thiện, gửi hồ sơ tham gia đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP, dự kiến được đưa vào đánh giá trong giai đoạn tháng 10-12/2026.

Dựng thương hiệu từ giá trị làng nghề, hướng tới thị trường rộng lớn

Nếu chất lượng là nền tảng thì xây dựng thương hiệu được xem là bước đi quan trọng để nước mắm Ba Làng Nguyễn Hòa tạo dấu ấn trên thị trường.

Theo bà Hòa, đây cũng là một trong những lý do gia đình quyết tâm xây dựng thương hiệu riêng. Trong quá trình phát triển, doanh nghiệp nhận thấy trên thị trường có nhiều sản phẩm mang tên Ba Làng nhưng chất lượng không đồng đều, ảnh hưởng đến khả năng nhận diện của người tiêu dùng đối với địa danh này.

“Có rất nhiều sản phẩm mang tên Ba Làng chưa đạt chất lượng, điều đó gây ảnh hưởng đến địa danh Ba Làng. Vì vậy, chúng tôi cần xây dựng thương hiệu Ba Làng Nguyễn Hòa để có độ nhận diện, giúp người tiêu dùng nhận biết và lựa chọn được sản phẩm có chất lượng hơn”, bà Hòa cho biết.

Từ định hướng đó, doanh nghiệp triển khai đồng bộ nhiều giải pháp quảng bá. Sản phẩm được đưa vào các quầy kệ, điểm trưng bày, biển bảng tại các điểm dừng chân, khu du lịch và hội chợ nông sản. Bên cạnh đó, doanh nghiệp sử dụng các nền tảng số để giới thiệu sản phẩm, chia sẻ câu chuyện về nghề làm mắm và quy trình sản xuất.

Hiện sản phẩm được phân phối qua hệ thống siêu thị, siêu thị mini, cửa hàng OCOP, đại lý và các hội chợ nông sản. Đặc biệt, doanh nghiệp chú trọng các điểm bán gắn với du lịch tại Sầm Sơn, Ninh Bình, Hà Nam, Hà Nội, Quảng Trị, Cửa Lò... nhằm đưa sản phẩm đặc sản đến gần hơn với du khách.

Cùng với hệ thống phân phối truyền thống, các kênh thương mại điện tử như Shopee, TikTok, Facebook và website cũng được doanh nghiệp từng bước khai thác.

Không chỉ hướng tới thị trường, câu chuyện xây dựng thương hiệu của Ba Làng Nguyễn Hòa còn gắn với sinh kế của người dân địa phương. Việc thu mua cá, moi phục vụ sản xuất góp phần tạo đầu ra cho sản phẩm của ngư dân, đồng thời tạo thêm việc làm ở các khâu vận chuyển, sơ chế, trộn muối, đưa nguyên liệu vào bể và đóng chai.

Bà Hòa cho rằng, khi nghề làm mắm được phát triển, không chỉ người trực tiếp làm mắm có việc làm mà nhiều lao động khác trong chuỗi sản xuất cũng được hưởng lợi.

“Chúng tôi mong muốn đẩy mạnh sản phẩm ra thị trường, góp phần tạo công ăn việc làm cho người dân địa phương và tạo nguồn tiêu thụ đầu ra cá, moi cho người đi biển ở Ba Làng có nơi tiêu thụ”, bà Hòa chia sẻ.

Với doanh nghiệp, nước mắm Ba Làng không chỉ là một sản phẩm thương mại mà còn là một phần của nghề truyền thống và văn hóa vùng biển Thanh Hóa. Vì vậy, xây dựng thương hiệu cũng là cách để góp phần bảo tồn nghề, quảng bá đặc sản và câu chuyện của vùng đất Ba Làng.

Chia sẻ về mục tiêu lớn nhất trong hành trình xây dựng thương hiệu, bà Nguyễn Thị Hòa cho biết: “Chúng tôi luôn mong muốn hướng tới chuỗi trạm dừng nghỉ dọc cao tốc, chuỗi các cửa hàng đặc sản Việt, các cửa hàng OCOP, nông sản Việt, hệ thống phân phối các tỉnh từ Bắc vào Nam và hướng đến xuất khẩu sang các nước châu Á và châu Âu”.

Từ nghề truyền thống được trao truyền qua ba thế hệ đến hành trình xây dựng thương hiệu riêng, Ba Làng Nguyễn Hòa đang từng bước chuyển mình để thích ứng với thị trường hiện đại nhưng vẫn giữ những giá trị cốt lõi của nghề làm mắm.

Và với người phụ nữ đã dành hàng chục năm gắn bó với nghề, điều mong muốn sau cùng không chỉ là bán được nhiều sản phẩm, mà là để giá trị của nước mắm truyền thống Ba Làng được nhận diện đúng, được tin tưởng và có thể đi xa hơn từ chính quê hương xứ Thanh.

“Chất lượng làm nên thương hiệu” – đó cũng là thông điệp mà bà Nguyễn Thị Hòa và Nước mắm Ba Làng Nguyễn Hòa lựa chọn trên hành trình giữ nghề, dựng thương hiệu và đưa hương vị biển xứ Thanh đến với người tiêu dùng trong và ngoài nước.

Bài & ảnh: Ngọc Thuận