Từ ngày 1/9, áp dụng quy định mới về tiền bản quyền trong lĩnh vực báo chí

Nghị định số 287/2026/NĐ-CP được ban hành nhằm điều chỉnh các quy định về tiền bản quyền trong nhiều lĩnh vực như điện ảnh, mỹ thuật, nhiếp ảnh, nghệ thuật biểu diễn, xuất bản và đặc biệt là báo chí.

Khi nghị định này chính thức có hiệu lực vào đầu tháng 9 tới, Nghị định số 18/2014/NĐ-CP về chế độ nhuận bút lĩnh vực báo chí, xuất bản và Nghị định số 21/2015/NĐ-CP về nhuận bút tác phẩm điện ảnh, mỹ thuật... sẽ hết hiệu lực thi hành.

Quy định mới phân định rõ ràng tiền bản quyền giữa hai hoạt động chính: sáng tạo tác phẩm và khai thác, sử dụng tác phẩm báo chí.

Đối với hoạt động sáng tạo, Nghị định phân chia cụ thể theo từng loại hình báo chí:

Báo in và báo điện tử: Tiền bản quyền sáng tạo được thực hiện theo các quy định hiện hành của pháp luật về giao nhiệm vụ, đặt hàng hoặc đấu thầu.

Phát thanh và Truyền hình: Tiền bản quyền được chi trả nằm trong đơn giá sản xuất tác phẩm đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Việc này áp dụng cho các nội dung thực hiện theo nhiệm vụ đặt hàng, giao nhiệm vụ hoặc đấu thầu sử dụng nguồn ngân sách nhà nước.

Ngoài ra, người đứng đầu cơ quan báo chí có thẩm quyền quyết định mức tiền bản quyền khuyến khích dựa trên cơ chế tự chủ và các quy định cụ thể của Nghị định.

Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị định là quy định về việc thỏa thuận tiền bản quyền khi các tổ chức, cá nhân khác khai thác, sử dụng tác phẩm báo chí.

Đối với báo in và báo điện tử: Tiền bản quyền sẽ do cơ quan đại diện chủ sở hữu hoặc tổ chức được ủy quyền thỏa thuận với bên sử dụng.

Mức phí này được xác định dựa trên các tiêu chí như tần suất, thời lượng, vị trí sử dụng, mục đích, phạm vi và doanh thu (nếu có). Tuy nhiên, Nghị định quy định mức thỏa thuận này không được thấp hơn 20% so với tiền bản quyền sáng tạo tác phẩm.

Đối với phát thanh và truyền hình: Tương tự, mức chi trả cũng dựa trên sự thỏa thuận nhưng không được thấp hơn khung chi trả quy định cho từng thể loại tác phẩm.

Trường hợp cơ quan báo chí khai thác tác phẩm mà không có nguồn thu từ quảng cáo hay bất kỳ hình thức nào khác, mức chi trả sẽ bằng 30% khung quy định.

Đối với việc sử dụng lại tác phẩm từ lần thứ hai trở đi, tiền bản quyền sẽ được thỏa thuận dựa trên tần suất sử dụng, khung giờ, nền tảng khai thác và doanh thu thực tế.

Nghị định cũng quy định rõ các trường hợp đặc biệt không phải xin phép và không phải trả tiền bản quyền khi sử dụng tác phẩm báo chí mà Nhà nước là đại diện chủ sở hữu. Cụ thể, các hoạt động tuyên truyền không nhằm mục đích thương mại dành cho trẻ em, đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo sẽ được miễn phí bản quyền.

Dù được miễn phí, các đơn vị sử dụng vẫn bắt buộc phải thông tin đầy đủ về tên tác giả cũng như nguồn gốc, xuất xứ của tác phẩm đó.

Minh Anh