Từ 15/6: Đổi điện thoại phải xác thực lại khuôn mặt để giữ thuê bao chính chủ

Theo cơ quan quản lý, đây là giải pháp nhằm xử lý tận gốc tình trạng SIM đăng ký đúng thông tin nhưng lại được sử dụng bởi người khác, góp phần tăng cường bảo đảm an toàn thông tin và ngăn chặn các hành vi lợi dụng SIM di động để thực hiện hoạt động vi phạm pháp luật.

Thay điện thoại phải xác thực lại khuôn mặt

Theo Điều 8 của Thông tư 08/2026/TT-BKHCN, khi phát hiện thuê bao di động được sử dụng trên một thiết bị khác với thiết bị đã đăng ký trước đó, doanh nghiệp viễn thông sẽ triển khai các biện pháp rà soát và yêu cầu người dùng xác thực lại sinh trắc học khuôn mặt.

Cụ thể, trong thời gian tối đa 2 giờ kể từ thời điểm phát sinh hoạt động thay đổi thiết bị, nhà mạng có trách nhiệm phát hiện, rà soát và tạm dừng cung cấp dịch vụ viễn thông chiều đi đối với thuê bao. Điều này đồng nghĩa với việc người dùng sẽ không thể thực hiện cuộc gọi hoặc gửi tin nhắn SMS cho đến khi hoàn tất việc xác thực theo yêu cầu.

Sau khi nhận được thông báo từ doanh nghiệp viễn thông, người sử dụng có thời hạn 30 ngày để thực hiện xác thực lại khuôn mặt. Nếu quá thời hạn này mà chưa hoàn thành thủ tục, nhà mạng sẽ tiếp tục tạm dừng cung cấp dịch vụ hai chiều đối với thuê bao.

Đồng thời, doanh nghiệp viễn thông phải thông báo cho người dùng biết về nguy cơ bị thanh lý hợp đồng và chấm dứt cung cấp dịch vụ nếu tiếp tục không thực hiện xác thực sinh trắc học. Sau 5 ngày kể từ thời điểm khóa hai chiều, nếu thuê bao vẫn chưa hoàn thành việc xác thực, nhà mạng sẽ tiến hành thanh lý hợp đồng và chấm dứt cung cấp dịch vụ theo quy định.

Thông tư cũng yêu cầu các doanh nghiệp viễn thông bảo đảm mọi thuê bao di động đều có đầy đủ bốn trường thông tin định danh gồm họ và tên, ngày tháng năm sinh, số định danh cá nhân và dữ liệu sinh trắc học khuôn mặt.

Giải bài toán SIM không chính chủ

Theo số liệu của cơ quan quản lý, trong năm 2023 các doanh nghiệp viễn thông đã đối soát hơn 125 triệu thuê bao. Kết quả có khoảng 17 triệu thuê bao phải xử lý, trong đó 6 triệu thuê bao bị chặn và 11 triệu thuê bao được chuẩn hóa thông tin.

Dù số lượng SIM rác và SIM kích hoạt sẵn đã giảm đáng kể, Cục Viễn thông cho rằng tình trạng này vẫn diễn biến phức tạp và tiếp tục là thách thức đối với công tác quản lý thuê bao.

Từ ngày 15/4/2026, một quy định khác của Thông tư 08 cũng đã được triển khai, yêu cầu xác thực lại đối với các thuê bao sử dụng giấy tờ cũ hoặc có dấu hiệu không chính chủ thông qua nền tảng VNeID. Chỉ trong gần hai tháng tổng rà soát, đã có khoảng 2 triệu số điện thoại được chính người dân xác nhận không phải của mình. Các số thuê bao này sau đó bị khóa một chiều để tiếp tục xử lý.

Khác với các đợt rà soát diện rộng trước đây, chính sách mới chuyển sang phương thức kiểm soát theo sự kiện. Thay vì yêu cầu toàn bộ thuê bao định kỳ xác thực lại, hệ thống chỉ yêu cầu xác thực khi phát sinh thay đổi thiết bị sử dụng. Đây được xem là cách tiếp cận có tính chọn lọc hơn, giúp phát hiện những trường hợp SIM đã thay đổi chủ sử dụng thực tế.

Tăng cường bảo vệ người dùng

Theo các chuyên gia viễn thông, việc xác thực khuôn mặt khi đổi điện thoại được thực hiện tương tự như khi đăng nhập ứng dụng ngân hàng hoặc kích hoạt tài khoản VNeID trên thiết bị mới. Toàn bộ quá trình chỉ mất từ khoảng 30 giây đến một phút đối với thuê bao chính chủ.

Các nghiên cứu thị trường của Counterpoint Research và IDC cho thấy người dùng di động trung bình chỉ thay đổi thiết bị sau khoảng 3-4 năm. Do đó, đa số người sử dụng sẽ chỉ phải thực hiện thao tác này với tần suất không nhiều.

Cơ quan quản lý cho rằng việc duy trì tính chính chủ của thuê bao không chỉ giúp hạn chế tình trạng mạo danh mà còn góp phần giảm nguồn cung SIM kích hoạt sẵn, tăng cường khả năng phát hiện sớm các hành vi bất thường liên quan đến cuộc gọi và tin nhắn lừa đảo.

Tuy nhiên, một số ý kiến cũng cho rằng quy định mới có thể gây bất tiện trong những trường hợp người dùng đang ở nước ngoài nhưng cần thay đổi thiết bị. Đây là vấn đề được cho là cần tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện trong quá trình triển khai thực tế.

Với quy định mới có hiệu lực từ ngày 15/6, việc xác thực sinh trắc học khi đổi điện thoại được kỳ vọng sẽ trở thành một lớp bảo vệ bổ sung, góp phần làm sạch môi trường viễn thông và hạn chế các hành vi lợi dụng SIM di động cho mục đích vi phạm pháp luật.

Đỗ Khuyến