Tiền gửi tiết kiệm lập kỷ lục, người mua nhà "chờ" lãi suất dưới 9%

Theo số liệu mới nhất từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN), tính đến hết tháng 5/2026, lượng tiền gửi của khu vực dân cư tại các tổ chức tín dụng đã chính thức cán mốc 10,826 triệu tỷ đồng, tăng hơn 108.000 tỷ so với tháng 4. Đây là mức cao kỷ lục trong lịch sử, đánh dấu chuỗi tăng trưởng liên tục kể từ khi vượt ngưỡng 10 triệu tỷ đồng vào tháng 10/2025.

Tính chung 5 tháng đầu năm 2026, số dư tiền gửi dân cư đã tăng 4,76%, tương đương khoảng 491.000 tỷ đồng. Không chỉ người dân, dòng tiền từ các tổ chức kinh tế cũng có xu hướng quay lại ngân hàng khi tăng thêm 94.000 tỷ đồng trong tháng 5, nâng tổng số dư lên hơn 6,1 triệu tỷ đồng. Tổng phương tiện thanh toán trên toàn thị trường hiện đã vượt ngưỡng 19,974 triệu tỷ đồng.

Đà tăng trưởng này diễn ra trong bối cảnh mặt bằng lãi suất huy động có sự nhích nhẹ vào đầu năm để thu hút dòng tiền. Tuy nhiên, từ tháng 4/2026, theo chỉ đạo của NHNN về việc hỗ trợ người dân và doanh nghiệp tiếp cận vốn, lãi suất tiết kiệm đã bắt đầu hạ nhiệt dần.

Trái ngược với sự sôi động của kênh tiền gửi, thị trường bất động sản đang đối mặt với bài toán thanh khoản chậm do áp lực tài chính. Khảo sát thực tế cho thấy lãi suất vay mua bất động sản hiện nay phổ biến ở mức 11-13%/năm, thậm chí một số khoản vay sau ưu đãi đã vọt lên tới 14-15%/năm.

Theo ông Nguyễn Quốc Anh - Phó Tổng Giám đốc Batdongsan.com.vn cho biết, dữ liệu thị trường cho thấy người mua nhà vẫn có nhu cầu tiếp cận tín dụng nhưng ngày càng thận trọng hơn với các quyết định tài chính.

Khảo sát của Batdongsan.com.vn cho thấy, 84% người được hỏi sẵn sàng vay để mua nhà song 91% chỉ chấp nhận vay dưới 50% giá trị tài sản. Phần lớn người mua cũng mong muốn tổng số tiền trả góp hằng tháng (gồm cả gốc và lãi) chỉ chiếm khoảng 20-40% thu nhập. Đáng chú ý, 81% người được khảo sát sẵn sàng vay nếu lãi suất dưới 9%.

“Khi lãi suất vượt 10%, tốc độ tăng trưởng giao dịch thường chậm lại do người mua cân nhắc kỹ hơn về khả năng tài chính. Bên cạnh đó, chất lượng sống hay giá trị sử dụng lâu dài đang trở thành động lực chính trong quyết định mua bất động sản”, ông Quốc Anh nói.

Tương tự, theo dữ liệu khảo sát của Trung tâm Nghiên cứu thị trường và am hiểu khách hàng One Mount Group cho thấy, tỷ lệ khách hàng có nhu cầu mua bất động sản giảm gần 35% ở cả nhóm đang cân nhắc và chuẩn bị mua.

Trong đó, nhóm chuẩn bị mua giảm từ 11% xuống còn 6%, còn nhóm đang cân nhắc mua giảm từ 44% xuống 30%. Ngược lại, tỷ lệ người không có nhu cầu mua bất động sản tăng từ 13% lên 39%, phản ánh xu hướng tạm rời khỏi thị trường thay vì chỉ trì hoãn quyết định.

Thời gian ra quyết định mua nhà cũng kéo dài hơn. Chỉ 17% khách hàng dự định giao dịch trong vòng 6 tháng tới, trong khi tỷ lệ có kế hoạch mua trong vòng hai năm tăng từ 57% lên 69%.

Bên cạnh lãi suất, mặt bằng giá nhà quá cao cũng là rào cản lớn. Tại TPHCM, giá căn hộ sơ cấp hiện phổ biến ở mức 90-120 triệu đồng/m2, vượt xa khả năng chi trả của số đông.

Bà Cao Thị Thanh Hương - Phó Giám đốc bộ phận nghiên cứu Savills TPHCM nhận định, sự mất cân đối giữa cung và cầu, đặc biệt là thiếu hụt phân khúc nhà ở vừa túi tiền, đang khiến thanh khoản thị trường trở nên thận trọng hơn. Nhà đầu tư hiện nay không còn tâm lý "xuống tiền bằng mọi giá" mà chuyển sang đánh giá dựa trên dữ liệu, tỷ suất sinh lời và giá trị sử dụng lâu dài.

Để tháo gỡ khó khăn, ông Đào Văn Hà - Phó Vụ trưởng Vụ Dự báo thống kê (NHNN) nhấn mạnh cần có sự phối hợp đồng bộ giữa chính sách tiền tệ và tài khóa, kết hợp với việc hoàn thiện khung pháp lý về đất đai và xây dựng.

Về phía cơ quan quản lý, NHNN cam kết điều hành tín dụng linh hoạt, phù hợp với khả năng hấp thụ của nền kinh tế, đồng thời bảo đảm an toàn hệ thống. Việc áp dụng các gói hỗ trợ lãi suất hoặc cố định lãi suất dài hạn được kỳ vọng sẽ là "chìa khóa" giúp nâng cao khả năng chi trả và khôi phục niềm tin cho người mua nhà trong thời gian tới.

Minh Anh