Thương mại là “cánh tay nối dài” giúp nông sản Việt vượt mục tiêu 100 tỷ USD

Sự kiện do Trung ương Hội Nông dân Việt Nam phối hợp với Bộ Công Thương tổ chức với sự đồng chủ trì của đồng chí Nguyễn Hồng Diên, Bộ trưởng Bộ Công Thương và đồng chí Lương Quốc Đoàn, Chủ tịch Hội Nông dân Việt Nam.

Tại diễn đàn, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên khẳng định nếu sản xuất là "gốc", thì thị trường và thương mại chính là “cánh tay nối dài” để nâng cao giá trị và tính bền vững cho nông sản Việt.

Nông nghiệp: "Con ngựa thồ" giữ vững ổn định kinh tế

Trong bối cảnh nền kinh tế đối mặt với nhiều khó khăn như cạnh tranh chiến lược và đứt gãy chuỗi cung ứng, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên đánh giá nông nghiệp chính là "con ngựa thồ" của nền kinh tế và là một trong những trụ cột quan trọng tạo nên sự ổn định vĩ mô.

Nền kinh tế Việt Nam hiện nay dựa trên ba động lực chính là Đầu tư - Tiêu dùng - Xuất khẩu. Trong lĩnh vực nông nghiệp, hai động lực tiêu dùng và xuất khẩu đã thể hiện vai trò chủ lực, giúp đảm bảo ổn định đời sống trong nước, tăng kim ngạch xuất khẩu, duy trì thặng dư thương mại và đóng góp vào dự trữ ngoại hối.

Ông Lương Quốc Đoàn, Chủ tịch Hội Nông dân Việt Nam, cho biết kim ngạch xuất khẩu các mặt hàng nông lâm thủy sản năm 2024 đã đạt mức kỷ lục 62,5 tỷ USD, và trong 8 tháng đầu năm 2025 đạt 45,57 tỷ USD. Hiện nông sản Việt Nam đã xuất khẩu tới hơn 190 quốc gia, vùng lãnh thổ.

Tuy nhiên, để đạt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản 70 tỷ USD vào cuối năm nay và 100 tỷ USD đến năm 2030, ngành nông sản Việt Nam vẫn còn nhiều thách thức.

Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh rằng để khai thác tối đa tiềm năng, nâng cao giá trị xuất khẩu và tạo bước đột phá trong tiêu thụ nông sản, chúng ta không thể chỉ dựa vào nông dân và ngành nông nghiệp. Ngành Công Thương đóng vai trò vô cùng quan trọng.

Giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu và chuyển đổi số

Cũng tại diễn đàn, nhiều đại biểu đã tập trung thảo luận về các khó khăn trong tiếp cận thị trường, giải pháp mở rộng xuất khẩu, nâng cao chất lượng nông sản, và phát triển hạ tầng phục vụ lưu thông.

Theo ông Lương Quốc Đoàn, các thách thức lớn bao gồm việc tiếp cận thị trường mới còn hạn chế, 80% sản phẩm chưa có thương hiệu riêng, và nhiều mặt hàng vẫn xuất đi dưới dạng thô.

Ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại, cho biết Bộ Công Thương đã xác định nông nghiệp, nông lâm thủy sản là nhóm ngành ưu tiên. Bộ dành 20-25% ngân sách chương trình Xúc tiến thương mại quốc gia để hỗ trợ nhóm ngành này. Cụ thể, trong năm 2025, ngành nông sản có 38 đề án được phê duyệt với tổng kinh phí gần 35 tỷ đồng.

Bà Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, thông báo Luật thương mại điện tử sẽ được thông qua trong kỳ họp tháng 10 tới, tạo cơ sở pháp lý quan trọng để bảo vệ người tiêu dùng và điều chỉnh hoạt động thương mại điện tử. Bộ Công Thương đang xây dựng dự thảo Luật TMĐT với các quy định riêng cho hoạt động livestream bán hàng.

Bộ đã làm việc với các sàn thương mại điện tử lớn như Shopee, TikTok, Lazada, Amazon để cam kết hỗ trợ quảng bá sản phẩm, đào tạo miễn phí và tạo điều kiện đưa hàng Việt lên sàn quốc tế. Tuy nhiên, bà Oanh cảnh báo rằng việc xuất khẩu đòi hỏi các sản phẩm phải đáp ứng nhu cầu thị trường quốc tế về sản lượng, chất lượng, bao bì và tiêu chuẩn kỹ thuật.

5 định hướng lớn nâng cao năng lực, khẳng định vị thế nông sản Việt

Dưới góc độ ngành Công Thương, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên đưa ra 5 định hướng lớn nhằm tạo nền tảng vững chắc để nâng cao năng lực cạnh tranh, khẳng định vị thế của nông sản Việt.

Trong đó, thứ nhất cần nâng cao năng lực sản xuất chất lượng cao và bền vững: Tăng cường liên kết chặt chẽ giữa nông dân - HTX - DN - hệ thống phân phối, tạo thành chuỗi giá trị khép kín từ sản xuất đến tiêu thụ, gắn với quy hoạch vùng trồng, vùng nuôi và khuyến khích sản xuất nông sản sạch, hữu cơ và các sản phẩm có xuất xứ rõ ràng, có chứng nhận quốc tế, đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc để đẩy mạnh xuất khẩu chính ngạch.

Chủ động ứng dụng mạnh mẽ KHCN trong sản xuất, chế biến và tiêu thụ; đồng thời, chú trọng khuyến khích doanh nghiệp tư nhân, hợp tác xã đầu tư xây dựng các trung tâm logistics, kho lạnh, hệ thống bảo quản và dây chuyền chế biến sau thu hoạch để giảm tỷ lệ hao hụt, nâng cao giá trị gia tăng sản phẩm nông sản.

Hai là, thúc đẩy tiêu thụ nông sản: Tập trung khai thác thị trường trong nước còn nhiều tiềm năng thông qua việc kết nối trực tiếp vùng sản xuất với các đô thị lớn, chuỗi siêu thị, chợ đầu mối… Đẩy mạnh hỗ trợ xúc tiến thương mại; ứng dụng thương mại điện tử, công nghệ số trong truy xuất nguồn gốc và quảng bá thương hiệu sản phẩm, bán hàng trực tuyến… nhằm kết nối trực tiếp nông sản Việt với người tiêu dùng trong và ngoài nước.

Tăng cường hợp tác, hội nhập quốc tế để mở cửa thị trường, tận dụng tối đa các FTA mà nước ta là thành viên và các thỏa thuận thương mại song phương để nông sản Việt Nam tiếp cận nhiều thị trường mới, nhất là phân khúc thị trường cao cấp.

Ba là, xây dựng, quảng bá thương hiệu: Lấy chất lượng, an toàn thực phẩm và chứng nhận xanh làm nền tảng để xây dựng, quảng bá thương hiệu nông sản Việt. Khuyến khích phát triển các thương hiệu vùng miền gắn với chỉ dẫn địa lý để tạo ra sự khác biệt cho sản phẩm.

Các cấp chính quyền cần có cơ chế hỗ trợ trong giai đoạn đầu để các doanh nghiệp, HTX tham gia các hội chợ trong nước và quốc tế nhằm giới thiệu, quảng bá thương hiệu, thúc đẩy tiêu thụ nông sản, gắn với phát triển du lịch, quảng bá văn hóa, bản sắc dân tộc và cam kết phát triển bền vững.

Bốn là, phát triển lực lượng doanh nghiệp và đổi mới sáng tạo: Bộ Công Thương sẽ tập trung thực hiện có hiệu quả các Chương trình, Kế hoạch hành động thực hiện các Nghị quyết quan trọng, chiến lược của Bộ Chính trị (về phát triển KHCN, ĐMST và chuyển đổi số quốc gia; đẩy mạnh hội nhập quốc tế, phát triển kinh tế tư nhân trong tình hình mới…) để thúc đẩy ứng dụng KHCN, chuyển đổi số trong sản xuất, chế biến và tiêu thụ nông sản và tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp tư nhân, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã nông nghiệp trở thành hạt nhân liên kết với bà con nông dân, xây dựng chuỗi giá trị nông sản bền vững.

Tăng cường hỗ trợ DN, HTX trong việc tiếp cận nguồn vốn tín dụng, công nghệ cao, đào tạo nhân lực quản trị và kỹ thuật, tạo động lực thúc đẩy khu vực tư nhân trở thành một trong những trụ cột phát triển nông nghiệp; đồng thời chú trọng hỗ trợ các Tập đoàn kinh tế, DN lớn trong lĩnh vực nông sản vươn ra thị trường quốc tế, tạo lực kéo, hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa, HTX nông nghiệp cùng phát triển.

Năm là, thúc đẩy chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp: Khuyến khích phát triển sản xuất nông nghiệp theo mô hình kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn gắn với bảo vệ môi trường, giảm phát thải khí nhà kính, sử dụng tiết kiệm tài nguyên, nước, đất, năng lượng. Đẩy mạnh phát triển các chương trình nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp carbon thấp để đáp ứng yêu cầu mới từ thị trường quốc tế và góp phần thực hiện cam kết giảm phát thải ròng bằng “0” của Việt Nam.

Với vai trò, chức năng của Cơ quan quản lý nhà nước về công nghiệp và thương mại, Bộ Công Thương cam kết đồng hành, phối hợp chặt chẽ với Hội Nông dân Việt Nam và các Bộ, ngành, địa phương trong xây dựng các cơ chế, chính sách khuyến khích, hỗ trợ phát triển công nghiệp chế biến, hệ thống logistics, xây dựng thương hiệu, kết nối thị trường, thúc đẩy tiêu thụ nông sản.

Đặc biệt, ông Diên khẳng định sẽ chỉ đạo các đơn vị chức năng thuộc Bộ và hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài tập trung hỗ trợ các HTX, doanh nghiệp, người sản xuất, hiệp hội ngành hàng trong việc khai thác có hiệu quả các FTA mà nước ta là thành viên để phát triển và đa dạng hóa thị trường, mở rộng kênh phân phối (nhất là trong thương mại điện tử và thương mại điện tử xuyên biên giới), góp phần đưa nông sản Việt Nam đến gần hơn với người tiêu dùng trong và ngoài nước; đồng thời, tăng cường công tác phòng vệ thương mại để bảo vệ quyền lợi và lợi ích chính đáng của người sản xuất và doanh nghiệp Việt Nam.

Minh Anh