Thương mại điện tử bước vào chu kỳ phát triển bền vững, hướng đến mục tiêu 37 tỷ USD

Theo số liệu từ Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương), quy mô thị trường TMĐT Việt Nam năm 2025 đã đạt khoảng 31 tỷ USD, chiếm 11% tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ cả nước. Bước sang năm 2026, mục tiêu được đặt ra là đạt quy mô khoảng 37 tỷ USD, duy trì mức tăng trưởng từ 20-22%.

Dưới góc nhìn chuyên gia, PGS.TS Nguyễn Thường Lạng nhận định rằng cơ chế quản lý cởi mở thời gian qua đã tạo điều kiện cho các mô hình kinh doanh mới phát triển nhanh. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lồng ghép thương mại số vào các FTA thế hệ mới để giúp doanh nghiệp Việt mở rộng hệ sinh thái xuất khẩu trực tuyến.

Thực tế, trong 4 tháng đầu năm 2026, doanh thu bán lẻ trực tuyến đạt 11,53 tỷ USD (tăng 19% so với cùng kỳ). Dù con số này thấp hơn giai đoạn bùng nổ trước đây, nhưng giới chuyên gia đánh giá đây là tín hiệu tích cực khi thị trường bắt đầu "ổn định hóa", tập trung vào hiệu quả vận hành thay vì chỉ chạy theo số lượng.

Việt Nam hiện là một trong những thị trường sôi động nhất về mua sắm qua phát trực tiếp. Ít nhất 65% người tiêu dùng Việt xem livestream mua sắm 1 lần/tuần, cao hơn hẳn mức bình quân 48% của khu vực Đông Nam Á. Tuy nhiên, sự bùng nổ này cũng kéo theo những hệ lụy về chất lượng.

ThS. Vũ Thị Hải Lý, Trường Đại học Thương mại cảnh báo hàng giả, hàng nhái và quảng cáo sai sự thật đang là vấn đề nghiêm trọng nhất của hoạt động livestream. Để giải quyết vấn đề này, Luật Thương mại điện tử chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.

Ông Hoàng Ninh, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, cho biết cơ quan quản lý sẽ hình thành hệ thống cơ sở dữ liệu đồng bộ, kết nối liên thông giữa thuế, hải quan và các sàn TMĐT. Việc tăng cường định danh người bán và truy vết tài khoản livestream được kỳ vọng sẽ củng cố niềm tin của người tiêu dùng.

Dù tăng trưởng mạnh, nhưng ranh giới giữa hàng thật và hàng giả trên không gian mạng đang trở nên "mờ nhòe". Các đối tượng vi phạm không còn hoạt động nhỏ lẻ mà đã hình thành các chuỗi có tổ chức, tận dụng tài khoản ảo và kho hàng trung gian để tẩu tán hàng hóa.

Ông Nguyễn Đăng Sinh, Chủ tịch Hiệp hội Chống hàng giả và Bảo vệ thương hiệu Việt Nam, phân tích rằng các đối tượng hiện nay chia nhỏ hoạt động qua nhiều tài khoản, nhiều số điện thoại và nền tảng khác nhau để tránh bị truy vết. Chỉ trong 4 tháng đầu năm 2026, lực lượng chức năng đã xử lý gần 44.000 vụ việc liên quan đến buôn lậu và hàng giả.

Theo nghiên cứu từ IDC, Đông Nam Á sẽ là thị trường TMĐT tăng trưởng nhanh thứ hai toàn cầu vào năm 2029 (chỉ sau Ấn Độ). Dự báo đến năm 2029, quy mô toàn khu vực đạt gần 290 tỷ USD, trong đó khoảng 97% giao dịch sẽ được thực hiện qua thanh toán kỹ thuật số.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam không chỉ cạnh tranh bằng tốc độ mà còn bằng năng lực quản trị. Trong giai đoạn tới, thương mại điện tử Việt Nam sẽ đẩy mạnh ứng dụng AI và xây dựng hạ tầng số nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thị trường. Công nghệ AI được kỳ vọng hỗ trợ phát hiện sớm gian lận thương mại, hàng giả và các hành vi bất thường trong bối cảnh lượng giao dịch trực tuyến tăng nhanh.

Song song đó, ngành công thương cũng thúc đẩy phát triển hệ sinh thái logistics tích hợp, kết nối dữ liệu giữa sàn thương mại điện tử, thanh toán và vận chuyển nhằm rút ngắn thời gian giao hàng, giảm chi phí và nâng cao trải nghiệm tiêu dùng.

Bên cạnh mục tiêu tăng trưởng, thương mại điện tử giai đoạn mới cũng hướng tới phát triển bao trùm hơn, mở rộng tới khu vực nông thôn, miền núi và các hộ kinh doanh nhỏ. Trong giai đoạn phát triển mới, thương mại điện tử Việt Nam không chỉ cạnh tranh bằng tốc độ tăng trưởng mà còn bằng năng lực quản trị, mức độ minh bạch và khả năng thích ứng với nền kinh tế số.

Tú Anh