Thương hiệu và chuyển đổi số là “đòn bẩy” đưa sản phẩm OCOP vươn xa

Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) không chỉ là đòn bẩy phát triển kinh tế nông thôn mà còn là hành trình nâng tầm giá trị nông sản bản địa. Tuy nhiên, để sản phẩm thực sự đứng vững trên thị trường, các chủ thể tại nhiều địa phương như Lai Châu, Quảng Trị đang nỗ lực vượt qua những rào cản về quy mô và công nghệ bằng những chiến lược bài bản.

Trước đây, nhiều sản phẩm đặc trưng của vùng miền núi như cà phê Khe Sanh, thổ cẩm A Bung (Quảng Trị) hay gạo séng cù, nếp tan pỏm (Lai Châu) dù có chất lượng tốt nhưng vẫn gặp khó khăn trong khâu tiêu thụ do quy mô sản xuất nhỏ lẻ, thiếu nhãn mác và bao bì chưa được đầu tư đồng bộ.

Nhận thức được điều này, các chủ thể OCOP đã có sự chuyển biến mạnh mẽ về tư duy sản xuất. Thay vì sản xuất đơn thuần, các hợp tác xã (HTX) và tổ hợp tác hiện nay đã chuyển sang phát triển sản phẩm bám sát nhu cầu thị trường, chú trọng nâng cao chất lượng và gia tăng giá trị. Mục tiêu không chỉ dừng lại ở việc bán sản phẩm vật lý mà còn là quảng bá và bán đi những giá trị văn hóa đặc trưng của địa phương.

Tại Lai Châu, HTX Nông - Công nghiệp và Thương mại, du lịch Than Uyên là minh chứng điển hình cho việc đầu tư bài bản. Nhờ chủ động nâng cao chất lượng, hoàn thiện mẫu mã bao bì và đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, các sản phẩm như cá lăng cắt khúc, chả cá lăng đã có mặt tại các hệ thống siêu thị lớn như Vinmart, Big C, Co.opmart...

Việc này không chỉ giúp tăng sản lượng tiêu thụ mà còn tạo việc làm thường xuyên cho 45-80 lao động địa phương với thu nhập ổn định từ 9,5 đến 15,5 triệu đồng/tháng.

Tại Quảng Trị, sự chuyển mình thể hiện rõ qua HTX Nông sản Khe Sanh. Đơn vị này đã đầu tư bài bản từ quy trình sản xuất sạch đến bao bì, nhãn hiệu để hướng tới tiêu chuẩn OCOP 5 sao, đồng thời truyền cảm hứng cho hơn 115 thành viên là đồng bào dân tộc thiểu số cùng sản xuất cà phê hữu cơ đạt chuẩn.

Trong kỷ nguyên số, việc kết nối tiêu thụ sản phẩm OCOP miền núi đã không còn bị giới hạn bởi khoảng cách địa lý nhờ ứng dụng công nghệ. Những người trẻ tại HTX Chân Mây (Quảng Trị) đã mạnh dạn đưa sản phẩm lên các nền tảng Facebook, Zalo. Hình thức bán hàng thông qua livestream giúp đưa hình ảnh sản phẩm thực tế từ nương rẫy đến thẳng tay người tiêu dùng.

Bên cạnh đó, các ngành chức năng đã đẩy mạnh tập huấn kỹ năng bán hàng online. Chỉ riêng tại Quảng Trị, hàng chục lớp tập huấn về chuyển đổi số đã được tổ chức để hướng dẫn HTX ứng dụng công nghệ trong quảng bá và đưa hàng lên các sàn thương mại điện tử.

Đáng chú ý, việc ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật trong chế biến, đóng gói và gắn tem truy xuất nguồn gốc không chỉ giúp nâng cao chất lượng mà còn kéo dài thời gian bảo quản, đáp ứng yêu cầu khắt khe của thị trường.

Dù đã có những bước tiến dài, nhưng tỷ lệ sản phẩm OCOP hiện diện tại các siêu thị lớn vẫn còn khiêm tốn. Tại Lai Châu, trong số 191 sản phẩm OCOP, hiện mới có 35 sản phẩm vào được các hệ thống siêu thị lớn. Nguyên nhân chủ yếu do quy mô nhỏ lẻ, sản lượng chưa ổn định, khó đáp ứng các đơn hàng lớn và liên tục của các kênh phân phối chuyên nghiệp. Bên cạnh đó, chi phí để đưa sản phẩm vào siêu thị và duy trì các tiêu chuẩn thường vượt quá khả năng tài chính của các cơ sở sản xuất nhỏ. Đáng chú ý, một số chủ thể chưa hoàn thiện đầy đủ hồ sơ pháp lý, tem truy xuất nguồn gốc hoặc mẫu mã bao bì chưa thực sự đa dạng.

Để mở rộng thị trường, các tỉnh như Lai Châu, Quảng Trị đều tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến thương mại, tăng cường kết nối giữa chủ thể OCOP với các trung tâm thương mại. Đồng thời, các địa phương cũng khuyến khích các HTX tập trung vào nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp xanh để nâng cao sức cạnh tranh.

Sự phối hợp đồng bộ giữa sự chủ động của chủ thể và sự hỗ trợ của Nhà nước về khoa học kỹ thuật, chuyển đổi số sẽ là nền tảng quan trọng để sản phẩm OCOP không chỉ là niềm tự hào của mỗi xã mà còn trở thành những thương hiệu mạnh trên thị trường quốc tế.

Tuấn Kiệt