Thương hiệu Auchan và câu chuyện đằng sau vụ kiện trăm tỉ

Cụ thể, An Lạc và Marone đã ký kết “Hợp đồng thuê mặt bằng” với thời hạn 20 năm để Marone kinh doanh siêu thị và cho thuê lại một phần mặt bằng. Ngay sau khi HĐT được ký, Marone đã thanh toán 5 năm tiền thuê và 1 năm tiền đặt cọc cho An Lạc (37 tỉ đồng). Tuy nhiên, do việc kinh doanh gặp nhiều khó khăn, Marone đã nhiều lần chia sẻ với An Lạc và tìm kiếm một thỏa thuận chấm dứt hợp đồng trước hạn hoặc chuyển nhượng cho một đơn vị thứ 3 khi mới sử dụng mặt bằng được hơn 2 năm.

Từ chối cả 2 phương án trên, An Lạc lâp tức khởi kiện và cáo buộc Marone về hành vi đơn phương chấm dứt hợp đồng gây thiệt hại lớn cho An Lạc, theo Đơn khởi kiện bổ sung mới đây, yêu cầu Marone: (1) bồi thường số tiền 110,5 tỉ đồng (tương ứng 15 năm tiền thuê còn lại) và (2) bàn giao, hoàn trả toàn bộ mặt bằng thuê cho An Lạc kinh doanh, sử dụng.

Lý do liên tục được An Lạc đưa ra là mong muốn được hợp tác với thương hiệu Auchan, tập đoàn bán lẻ thứ 3 trên thế giới, nên nếu bên nhận chuyển nhượng không phải một công ty liên kết hay chịu sự kiểm soát nào của Marone thì sẽ không chấp nhận.

Ngược lại với yêu cầu của An Lạc, đại diện của Marone khẳng định không chấm dứt HĐT còn được nêu rõ trong văn bản đề ngày 18.4.2019 gửi đến An Lạc nhưng VKS không đề cập. Ngoài ra, tại văn bản này, Marone còn trình bày nguyện vọng được trao đổi, tìm kiếm giải pháp tháo gỡ khó khăn trên tinh thần thiện chí hợp tác. Đây cũng là một trong những nội dung cơ bản, xuyên suốt trong toàn bộ 06 văn bản gửi đến An Lạc đề xuất chấm dứt HĐT. Không có quy định nào cấm Marone đề nghị thương thảo. Theo quy định tại Điều 22.1. khoản a, HĐT được phép chấm dứt trước hạn khi “các bên cùng đồng ý chấm dứt hợp đồng”.

Kinh doanh quá khó khăn khiến Marone buộc phải đóng cửa chuỗi siêu thị mang thương hiệu Auchan. Đại diện của bị đơn, bà Nguyễn Quỳnh Anh chia sẻ rằng Marone, cùng với Marc, với mong muốn duy trì hoạt động kinh doanh siêu thị tại các mặt bằng thuê, cung cấp tiện ích cho cư dân xung quanh, đảm bảo quyền và lợi ích cho các chủ đầu tư mặt bằng như đúng trong các hợp đồng đã ký và đặc biệt là cố gắng duy trì được công việc cho lực lượng lao động trực tiếp làm việc tại các siêu thị này, đã thương thảo thành công với chủ sở hữu 18 mặt bằng, chuyển nhượng êm thấm cho bên thứ ba. Mong muốn hài hòa lợi ích giữa nhiều bên đổ vỡ khi An Lạc từ chối đàm phán, thường xuyên đề cập đến Điều khoản 23.2 trong những văn bản trao đổi với Marone trước khi sử dụng làm cơ sở pháp lý để khởi kiện ra Tòa án Nhân dân quận 10, bất chấp mọi nỗ lực của Marone trong suốt quá trình trao đổi.

Đại diện Viện kiểm sát cho rằng Marone đơn phương chấm dứt hợp đồng

Tại phiên tòa sơ thẩm, đại diện Viện kiểm sát (VKS) viện dẫn, hợp đồng thuê mặt bằng giữa các bên nêu thời điểm kết thúc hợp đồng là năm 2037, thanh toán 5 năm mỗi kỳ. Trong đó, Điều 14 hợp đồng nêu mục đích thuê là bên thuê phát triển siêu thị tại mặt bằng và cho thuê lại một phần diện tích. “Đây là điều khoản cơ bản của hợp đồng mà các đương sự phải thực hiện”, đại diện VKS đánh giá.

Ngoài ra, VKS phân tích, dựa vào hồ sơ các bên cung cấp, ngày 21/1/2019 và 11/3/2019 bị đơn gửi thư đến Công ty An Lạc có nội dung đề xuất chấm dứt hợp đồng thuê vì lợi ích chung của hai bên; ngày 20/5/2019, bị đơn có văn bản gửi Công ty An Lạc thông báo đóng cửa siêu thị Auchan và ngừng hoạt động tại thị trường Việt Nam kể từ ngày 2/6/2019.

Theo VKS, từ những thư gửi trên cho thấy bị đơn thể hiện ý chí mong muốn chấm dứt hợp đồng trước hạn với nguyên đơn từ ngày 21/1/2019. Tuy nhiên, mong muốn này của bị đơn không được nguyên đơn chấp thuận, bằng việc Công ty An Lạc 2 lần gửi công văn đề nghị bị đơn tìm kiếm biện pháp khắc phục khó khăn để không vi phạm thỏa thuận trong hợp đồng. Song, ngày 2/6/2019, Marone đã chính thức đóng cửa siêu thị Auchan tại Mặt bằng thuê.

“Việc đóng cửa siêu thị Auchan là có thật, đã được tòa án lập biên bản vào năm 2019 và nguyên đơn yêu cầu lập vi bằng vào tháng 8/2020. Bị đơn không kinh doanh siêu thị mang thương hiệu Auchan tại mặt bằng thuê là vi phạm Điều 14 mục B của Hợp đồng thuê mặt bằng”, đại diện VKS nhận định.

Theo VKS, tại tòa, qua câu hỏi của HĐXX, bị đơn trình bày đã tìm bên thứ 3 để chuyển nhượng mặt bằng thuê, nhưng không phải là công ty con hay công ty liên kết của Marone, việc này vi phạm Điều 17 về chuyển nhượng hợp đồng, theo Hợp đồng thuê mặt bằng giữa các bên. Bởi lẽ, Điều 17.1 của Hợp đồng thuê mặt bằng thể hiện bị đơn có quyền chuyển nhượng các quyền và nghĩa vụ của mình cho một công ty thành viên/công ty liên kết của bên thuê.

VKS tiếp tục phân tích, sở dĩ các bên thỏa thuận vấn đề này là do trước khi ký Hợp đồng thuê mặt bằng, giữa nguyên đơn và Công ty TNHH MTV Marc (chủ sở hữu của Marone) có ký một Hợp đồng nguyên tắc ngày 24/8/2016, trong đó, các bên cam kết mặt bằng thuê được sử dụng bất cứ thương hiệu siêu thị nào nhưng phải đảm bảo siêu thị đó phải là công ty con hoặc chi nhánh công ty con của Marc.

Có nhiều thắc mắc xung quanh vấn đề này, dư luận cũng đã đặt ra nhiều câu hỏi về nhận thức, tư duy và hành động này của An Lạc, bất chấp việc doanh thu từ mặt bằng thu về là như nhau, nhưng lại nhất nhất yêu cầu phải là thương hiệu Auchan kinh doanh trên mặt bằng thì mới chấp nhận dù HĐT không hề quy định?

Hợp đồng thuê mặt bằng còn chưa chấm dứt, Marone đã thanh toán tiền thuê 5 năm cộng thêm một năm tiền cọc, An Lạc lại nhất quyết từ chối việc chuyển nhượng hợp đồng thuê cho một bên thứ ba đối với khoảng thời gian còn lại. Vậy mục đích kinh tế ở đây được VKS đề cập còn bao gồm những khoản lợi nhuận nào khác ngoài tiền thuê mà An Lạc có thể thu về từ mặt bằng này?

Hội đồng xét xử tiếp tục kéo dài thời gian nghị án, dự kiến sẽ tuyên án vào ngày mai 11/9.

Giang Đức