Thúc đẩy kết nối VNeID với hệ thống định danh điện tử của các nước ASEAN

Văn phòng Trung ương Đảng - Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vừa ban hành Thông báo kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương tại phiên họp chuyên đề về chuyển đổi số trong hệ thống chính trị (Thông báo số 25-TB/CQTTBCĐ).

Sau hơn một năm quyết liệt triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, công tác chuyển đổi số trong hệ thống chính trị đã có những chuyển biến tích cực, khá toàn diện.

Theo đó, nhận thức về chuyển đổi số được nâng lên; thể chế, chính sách từng bước được hoàn thiện. Một số luật quan trọng về dữ liệu, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo được ban hành; nhiều nền tảng số, cơ sở dữ liệu quan trọng được hình thành, đưa vào khai thác; công tác bảo đảm an ninh, an toàn hệ thống thông tin và dữ liệu được quan tâm hơn…

Ngoài ra, chuyển đổi số đã góp phần quan trọng bảo đảm hoạt động thông suốt của hệ thống chính trị, phục vụ vận hành mô hình tổ chức mới và chính quyền 3 cấp. Một số mô hình, cách làm hiệu quả đã được thực tiễn kiểm chứng, cần tiếp tục hoàn thiện, phổ biến và nhân rộng…

Bên cạnh đó, nổi lên ba nghịch lý lớn cần tập trung xử lý:

Thứ nhất là trong khi nguồn lực dành cho chuyển đổi số còn hạn chế, nhưng nguồn lực đã được bố trí lại chưa được sử dụng hiệu quả. Tỉ lệ giải ngân đến nay đạt hơn 12,2%, thấp hơn nhiều so với tỉ lệ giải ngân vốn đầu tư công chung của cả nước. Trong khi nhiều cơ quan, địa phương, nhất là cấp xã, còn thiếu thiết bị đầu cuối, hạ tầng kỹ thuật và nguồn lực để làm sạch, chuẩn hoá dữ liệu, thì nguồn vốn đã bố trí lại chậm được đưa vào sử dụng.

Thứ hai là trong khi các cơ quan đã đầu tư nhiều hệ thống, nền tảng và cơ sở dữ liệu, nhưng mức độ liên thông, chia sẻ và khai thác dữ liệu chưa tương xứng với nguồn lực đầu tư và yêu cầu quản trị; dữ liệu chưa thực sự trở thành nguồn lực phục vụ quản trị quốc gia, phát triển kinh tế số và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Thực trạng tại cấp xã cho thấy, các hệ thống, phần mềm và dữ liệu phân tán, thiếu liên thông; cán bộ, công chức phải đồng thời thao tác trên nhiều hệ thống do các cơ quan Trung ương và địa phương triển khai, làm phát sinh thao tác trùng lặp, tăng áp lực xử lý công việc, ảnh hưởng đến chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Điều này phản ánh việc đầu tư còn phân tán, thiếu chuẩn hoá và chưa làm rõ trách nhiệm tích hợp, dùng chung hệ thống.

Thứ ba là quyết tâm chính trị rất lớn, nhưng kết quả triển khai ở nhiều nơi chưa tương xứng, còn hình thức, đối phó, thiếu chuyển biến thực chất. Trong cùng điều kiện thể chế, chính sách, có cơ quan, địa phương thực hiện tốt, trong khi một số nơi vẫn chậm trễ, chủ yếu viện dẫn khó khăn, vướng mắc.

Ba nghịch lý trên cho thấy điểm nghẽn lớn nhất hiện nay không còn ở nhận thức, chủ trương hay bố trí nguồn lực mà ở năng lực tổ chức thực hiện, trách nhiệm đến cùng của từng cơ quan, đơn vị, nhất là người đứng đầu. Vì vậy yêu cầu trọng tâm trong thời gian tới phải siết chặt kỷ luật thực thi, xác định rõ trách nhiệm, đánh giá theo sản phẩm đầu ra và đề cao trách nhiệm của người đứng đầu.

Về nhiệm vụ trong thời gian tới, Ban Chỉ đạo thống nhất với các kiến nghị, đề xuất tại báo cáo của cơ quan thường trực, gồm nhóm nhiệm vụ cần tập trung xử lý dứt điểm trong 100 ngày và nhóm nhiệm vụ cần triển khai để tạo đột phá; đồng thời yêu cầu tập trung thực hiện 6 nhiệm vụ trọng tâm sau:

Thứ nhất, tập trung xử lý dứt điểm các nhiệm vụ quá hạn, văn bản còn nợ đọng và những điểm nghẽn đã được xác định tại phiên họp. Các cơ quan chủ trì phải rà soát từng nhiệm vụ, xác định rõ trách nhiệm, sản phẩm và thời hạn hoàn thành; chịu trách nhiệm đến cùng về tiến độ, chất lượng; không để tình trạng chậm trễ, kéo dài qua nhiều tháng, nhiều quý. Kết quả thực hiện phải được lượng hoá bằng chỉ tiêu cụ thể và làm căn cứ đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của tập thể, cá nhân, nhất là người đứng đầu.

Thứ hai, đẩy mạnh phát triển dữ liệu và các nền tảng dùng chung. Xác định dữ liệu là tài nguyên chiến lược, nền tảng của chuyển đổi số, vì vậy phải được tạo lập, quản lý, kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả theo nguyên tắc "đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung"; tạo ra giá trị thiết thực cho hoạt động của cơ quan, tổ chức, người dân, doanh nghiệp, phát triển thị trường dữ liệu và đóng góp vào tăng trưởng kinh tế. 

Bên cạnh đó, tiếp tục định danh phương tiện giao thông, thiết bị bay không người lái (UAV); khẩn trương thúc đẩy kết nối VNeID với hệ thống định danh điện tử của Singapore và các nước ASEAN, đồng thời mở rộng các ứng dụng, tiện ích trong nước, phục vụ người dân, doanh nghiệp và quản lý nhà nước.

Thứ ba, đẩy mạnh các nhiệm vụ chuyển đổi số phục vụ vận hành hệ thống chính trị và chính quyền 3 cấp đồng bộ, thông suốt, hiệu quả. Tập trung hoàn thiện hạ tầng số từ Trung ương đến cấp xã; bảo đảm đầy đủ điều kiện về thiết bị, kết nối, nền tảng và nhân lực để các cơ quan, chính quyền các cấp vận hành thuận lợi trên môi trường số. Tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính gắn với chuyển đổi số; hoàn thiện Cổng Dịch vụ công quốc gia, bảo đảm vận hành ổn định, thông suốt, hiệu quả.

Thứ tư, chủ động phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo an toàn, có kiểm soát, hiệu quả. Xác định trí tuệ nhân tạo là công cụ hỗ trợ quan trọng nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác và năng suất lao động, nhưng không thay thế trách nhiệm, thẩm quyền và quyết định của con người. Việc phát triển, ứng dụng trí tuệ nhân tạo phải đúng mục đích, đúng thẩm quyền, có trách nhiệm, tránh lạm dụng; ưu tiên mô hình tập trung, dùng chung, hạn chế đầu tư phân tán, trùng lặp, lãng phí; bảo đảm tuyệt đối an ninh quốc gia, an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu ngay từ khâu thiết kế, sử dụng trí tuệ nhân tạo.

Thứ năm, bảo đảm vững chắc an ninh mạng, an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu quốc gia. Mọi hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu và nền tảng số phải được thiết kế, xây dựng và vận hành theo yêu cầu bảo đảm an ninh, an toàn ngay từ đầu; không để tình trạng triển khai xong mới bổ sung giải pháp bảo vệ.

Các cơ quan, đơn vị, địa phương chịu trách nhiệm chính về an ninh, an toàn đối với hệ thống thông tin và dữ liệu thuộc phạm vi quản lý; khẩn trương hoàn thành việc phân loại, xác định cấp độ an toàn hệ thống thông tin; rà soát toàn bộ quy trình thu thập, lưu trữ, kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu; siết chặt quản lý tài khoản, phân quyền truy cập và giám sát hoạt động khai thác dữ liệu. Tuyệt đối không để dữ liệu quốc gia, dữ liệu của người dân, doanh nghiệp bị lộ, lọt, mua bán hoặc khai thác trái phép.

Thứ sáu, tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo, đổi mới cơ chế kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả theo sản phẩm đầu ra. Nhiệm vụ chỉ được xác định hoàn thành khi có sản phẩm cụ thể, vận hành được, có dữ liệu kiểm chứng, có đối tượng sử dụng và tạo ra hiệu quả thực chất. Các cấp uỷ, tổ chức đảng, người đứng đầu bộ, ngành, địa phương, cơ quan, đơn vị phải nhận thức rõ trách nhiệm của mình, trực tiếp chỉ đạo và chịu trách nhiệm về tiến độ, chất lượng, hiệu quả chuyển đổi số thuộc phạm vi phụ trách; gương mẫu sử dụng các nền tảng, công cụ số trong lãnh đạo, quản lý, điều hành.

Xem toàn văn Thông báo số 25-TB/CQTTBCĐ: Tại đây!

Minh Phương