Thúc đẩy chuỗi giá trị nông sản bền vững, hướng tới mục tiêu không gây mất rừng

Ngày 23/6, tại Hà Nội, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phối hợp với Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) tổ chức Hội thảo “Thúc đẩy chuỗi giá trị nông nghiệp bền vững ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương: Tăng cường truy xuất nguồn gốc để hỗ trợ nông hộ nhỏ, nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường và sản xuất nông nghiệp không gây mất rừng”. 

Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Văn Diện, Phó Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm cho biết, khu vực châu Á - Thái Bình Dương đóng vai trò quan trọng đối với an ninh lương thực thế giới nhưng đang đối mặt với thách thức lớn về suy thoái rừng do mở rộng diện tích cây công nghiệp như cà phê, cao su, dầu cọ. Thực tế này đòi hỏi các quốc gia phải chuyển đổi mô hình từ mở rộng diện tích sang nâng cao giá trị gia tăng, đảm bảo hài hòa giữa kinh tế và bảo vệ môi trường.

Đối với Việt Nam, yêu cầu minh bạch chuỗi cung ứng trở nên đặc biệt cấp thiết khi các mặt hàng xuất khẩu chủ lực như gỗ, cà phê, cao su đang có thị phần lớn tại Liên minh châu Âu (EU). Quy định chống mất rừng của EU (EUDR) yêu cầu các sản phẩm nhập khẩu không liên quan đến mất rừng hoặc suy thoái rừng sau ngày 31/12/2020; được sản xuất hợp pháp theo quy định của quốc gia sở tại; có hệ thống truy xuất nguồn gốc minh bạch dựa trên dữ liệu địa lý.

Mặc dù tạo ra áp lực tuân thủ lớn, nhưng theo lãnh đạo Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, EUDR cũng là cơ hội để Việt Nam cải thiện chất lượng sản phẩm, tăng cường tính minh bạch và củng cố vị thế nông sản trên trường quốc tế.

Để thích ứng với các tiêu chuẩn mới, ngành nông nghiệp Việt Nam đã và đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trong đó, xây dựng hành lang pháp lý về quản lý lâm sản và truy xuất nguồn gốc; xây dựng bản đồ ranh giới rừng năm 2020, cơ sở dữ liệu vùng trồng và hệ thống truy xuất nguồn gốc lâm sản; thành lập Tổ công tác EUDR, tổ chức các khóa tập huấn kỹ thuật và hướng dẫn tuân thủ cho người sản xuất.

Cũng tại hội thảo, ông Vinod Ahuja, Trưởng đại diện FAO tại Việt Nam, đánh giá cao nỗ lực của Chính phủ Việt Nam trong việc ứng dụng dữ liệu số và truy xuất nguồn gốc. FAO hiện đang đồng hành cùng Việt Nam thông qua sáng kiến AIM4Commodities để xây dựng hệ thống giám sát và quản lý chuỗi cung ứng hiện đại.

Đại diện Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam, ông Cyril Loisel, khẳng định Việt Nam có vị thế thuận lợi để tận dụng cơ hội từ quá trình chuyển đổi xanh. Thông qua Sáng kiến Team Europe (TEI), EU cam kết hỗ trợ các nước đối tác tăng cường giám sát rừng và nâng cao năng lực cho nông hộ nhỏ.

Các chuyên gia nhận định, việc phát triển chuỗi giá trị nông sản không gây mất rừng không thể thực hiện đơn lẻ. Sự thành công phụ thuộc vào sự phối hợp chặt chẽ giữa Chính phủ, doanh nghiệp, các tổ chức quốc tế và cộng đồng nông dân nhằm xây dựng một lộ trình chung cho khu vực châu Á - Thái Bình Dương về nông nghiệp bền vững.

Minh Phương