Thủ tướng yêu cầu triển khai đồng bộ giải pháp thúc đẩy xuất khẩu năm 2026

Xuất khẩu tăng trưởng tích cực nhưng chịu áp lực từ bối cảnh quốc tế

Theo công điện, ngay từ đầu năm 2026, Chính phủ và các bộ, ngành, địa phương đã nỗ lực thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ nhằm phát triển thị trường và thúc đẩy xuất khẩu. Nhờ đó, trong hai tháng đầu năm, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa cả nước đạt khoảng 155,7 tỷ USD, tăng 22,3% so với cùng kỳ năm trước; trong đó xuất khẩu đạt 76,4 tỷ USD, tăng 18,3%, còn nhập khẩu đạt 79,3 tỷ USD, tăng 26,3%.

Tuy nhiên, từ đầu tháng 3/2026, bối cảnh kinh tế thế giới diễn biến nhanh và khó lường, với nhiều rủi ro mới. Xung đột tại khu vực Trung Đông làm gia tăng chi phí năng lượng và logistics, kéo theo giá thành sản xuất hàng hóa xuất nhập khẩu tăng cao. Bên cạnh đó, chính sách thuế quan của một số quốc gia tiếp tục thay đổi, tạo thêm sức ép đối với hoạt động thương mại quốc tế của doanh nghiệp Việt Nam.

Đa dạng hóa thị trường, chuỗi cung ứng và tận dụng hiệu quả các FTA

Để chủ động thích ứng, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương thực hiện nhất quán mục tiêu giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế, đồng thời kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho doanh nghiệp trong hoạt động xuất nhập khẩu.

Trọng tâm là đa dạng hóa thị trường, sản phẩm và chuỗi cung ứng, hạn chế phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống. Các cơ quan chức năng được giao chuẩn bị nội dung làm việc với phía Hoa Kỳ nhằm thúc đẩy ký kết hiệp định thuế đối ứng theo hướng cân bằng, công bằng.

Thủ tướng yêu cầu Bộ Công Thương bảo đảm tuyệt đối không để xảy ra đứt gãy nguồn cung xăng dầu cho sản xuất và tiêu dùng; đồng thời hỗ trợ địa phương, hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA) mà Việt Nam là thành viên, nhất là các FTA với Liên minh châu Âu, Vương quốc Anh, Liên minh Kinh tế Á – Âu và Hiệp định CPTPP. Bộ cũng được giao đẩy nhanh tiến độ đàm phán các FTA mới với khu vực Mỹ Latinh, Trung Đông, Pakistan và mở rộng khai thác các thị trường mới như thị trường Halal, châu Phi…

Hệ thống Thương vụ Việt Nam tại nước ngoài cần tăng cường cung cấp thông tin về tình hình an ninh chính trị khu vực Trung Đông cũng như lưu chuyển hàng hóa qua eo biển Hormuz, giúp doanh nghiệp chủ động kế hoạch sản xuất và giao hàng. Đồng thời, hoạt động xúc tiến thương mại được yêu cầu đổi mới theo hướng bám sát nhu cầu thực tiễn của thị trường và doanh nghiệp, tăng cường ứng dụng nền tảng số trong quảng bá sản phẩm, thương hiệu.

Đồng bộ giải pháp tài chính, tín dụng, hạ tầng và ngoại giao kinh tế

Trong lĩnh vực nông nghiệp, Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao triển khai quyết liệt các giải pháp chống khai thác hải sản bất hợp pháp (IUU) nhằm sớm gỡ cảnh báo “thẻ vàng”; đồng thời tiếp tục đàm phán mở cửa thị trường, thúc đẩy công nhận lẫn nhau về tiêu chuẩn an toàn thực phẩm để mở rộng xuất khẩu các mặt hàng trái cây, rau quả chủ lực. Việc xây dựng chỉ dẫn địa lý, cấp mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc, tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong sản xuất nông nghiệp cũng được nhấn mạnh nhằm nâng cao giá trị gia tăng.

Bộ Tài chính được giao theo dõi sát diễn biến thị trường, phối hợp với Bộ Công Thương điều hành giá xăng dầu, quản lý Quỹ Bình ổn giá xăng dầu và rà soát chính sách thuế xuất nhập khẩu phù hợp với lộ trình hội nhập quốc tế. Cơ quan này đồng thời chỉ đạo lực lượng hải quan tăng cường kiểm soát chất lượng hàng hóa, ngăn chặn gian lận xuất xứ và vi phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Ngân hàng Nhà nước điều hành tỷ giá linh hoạt, hài hòa với lãi suất nhằm ổn định thị trường tiền tệ và tạo điều kiện mở rộng tiếp cận vốn tín dụng cho doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu.

Về hạ tầng, Bộ Xây dựng chủ trì nâng cấp hệ thống giao thông, kho bãi, cảng biển và trung tâm logistics, đặc biệt phát triển vận tải thủy nội địa tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long và tăng năng lực vận tải biển của doanh nghiệp Việt Nam để giảm chi phí logistics. Bộ Ngoại giao được giao đẩy mạnh ngoại giao kinh tế, mở rộng thị trường và hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư, kinh doanh hiệu quả ở nước ngoài.

Phát huy vai trò của địa phương và cộng đồng doanh nghiệp

Thủ tướng yêu cầu Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố chủ động nắm bắt, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, đẩy mạnh thu hút các tập đoàn đa quốc gia đầu tư các dự án sản xuất quy mô lớn, công nghệ hiện đại và có khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Các địa phương biên giới cần cập nhật thường xuyên tình hình thông quan hàng hóa để khuyến cáo doanh nghiệp chủ động kế hoạch sản xuất, đóng gói và xuất khẩu, hạn chế ùn ứ.

Đối với các tập đoàn, tổng công ty nhà nước và doanh nghiệp xuất khẩu, cần xây dựng kế hoạch sản xuất kinh doanh linh hoạt, đẩy mạnh đầu tư đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm, phát triển sản phẩm xanh, thân thiện môi trường và đạt các tiêu chuẩn quốc tế. Đồng thời tiếp tục đẩy mạnh xuất khẩu chính ngạch gắn với xây dựng thương hiệu và khai thác các thị trường ngách nhằm đa dạng hóa thị trường xuất khẩu.

Công điện cũng giao Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn trực tiếp chỉ đạo các bộ, ngành và địa phương tổ chức triển khai thực hiện; trường hợp vượt thẩm quyền sẽ báo cáo Thủ tướng xem xét, quyết định.

Việc triển khai đồng bộ các giải pháp từ xúc tiến thương mại, tài chính – tín dụng đến nâng cấp hạ tầng và tăng cường ngoại giao kinh tế được kỳ vọng sẽ tạo động lực thúc đẩy sản xuất, bứt phá xuất khẩu, góp phần duy trì đà tăng trưởng của nền kinh tế Việt Nam trong năm 2026.

Bình Minh