Thủ tướng yêu cầu nghiên cứu việc Ấn Độ cấm xuất khẩu gạo

Theo đó, công văn nêu rõ, ngày 15/9/2022, báo chí đưa thông tin về việc Tổng cục Ngoại thương Ấn Độ đã ban hành lệnh cấm xuất khẩu đối với mặt hàng gạo tấm, có hiệu lực từ sau ngày 15/9. Đồng thời, Ấn Độ cũng áp thuế xuất khẩu 20% đối với các mặt hàng gạo trắng và gạo lứt (chiếm 60% tổng kim ngạch xuất khẩu gạo của Ấn Độ).

Nguyên nhân chính là do Chính phủ Ấn Độ đang ngày càng lo ngại về nguồn cung suy giảm và lạm phát giá lương thực.

Theo báo Chính phủ, Thủ tướng Phạm Minh Chính chỉ đạo các Bộ trưởng: Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Công Thương, Tài chính nghiên cứu về vấn đề này. Từ đó, các bộ theo chức năng, nhiệm vụ được giao chủ động theo dõi, bám sát tình hình để thực hiện các biện pháp, giải pháp phù hợp, kịp thời theo thẩm quyền và quy định pháp luật, bảo đảm an ninh lương thực, hiệu quả công tác điều hành xuất khẩu gạo, ổn định thị trường giá cả lúa gạo và lợi ích người nông dân; kịp thời báo cáo đề xuất Thủ tướng Chính phủ nội dung vượt thẩm quyền của các bộ.

Đây không phải là lần đầu tiên Ấn Độ áp thuế với sản phẩm nông nghiệp. Trước đó, vào tháng 5, lúa mì và đường đã nằm trong danh sách hạn chế xuất khẩu, do lo ngại nắng nóng ảnh hưởng đến tình hình sản xuất khắp cả nước.

Các lệnh hạn chế xuất khẩu gạo của Ấn Độ được cho sẽ khó có thể sớm được dỡ bỏ, thậm chí cho tới vụ Thu năm tới. Bởi Ấn Độ là quốc gia 1,4 tỉ dân, an ninh lương thực không bao giờ là bài toán dễ dàng với quốc gia này. Trong khi trước đó, sản lượng lúa mì tại Ấn Độ cũng đã xuống mức thấp nhất trong vòng 14 năm do hạn hán, mất mùa. Sản lượng gạo vụ mùa vừa qua được cho là vẫn đủ cho nhu cầu trong nước, nhưng bị tụt giảm khoảng 10 - 12 triệu tấn so với vụ mùa trước.

Tạp chí VnEconomy đưa tin, một số nhà xuất khẩu cho rằng, quyết định của Ấn Độ là quá bất ngờ, gây khó khăn cho các hợp đồng đã ký. Người mua không thể trả thêm 20% giá lô hàng và người bán cũng không thể bỏ ra 20% tiền thuế xuất khẩu. Ông V.K Rao, Chủ tịch hội các nhà xuất khẩu gạo Ấn Độ cho biết “Biện pháp của Chính phủ sẽ thúc đẩy giá gạo toàn cầu. Giá gạo trắng xuất khẩu có thể vượt 400 USD một tấn từ mức 350 USD hiện nay trên cơ sở giao hàng tự do”. Các nhà xuất khẩu Ấn Độ sẽ yêu cầu chính phủ miễn thuế đối với khoảng 2 triệu tấn gạo đã được ký hợp đồng xuất khẩu nhưng chưa được vận chuyển.

Phân tích tác động của lệnh cấm trên, ông Bùi Trung Thướng, Tham tán Thương mại Việt Nam tại Ấn Độ, cho biết Việt Nam có thể tận dụng việc Ấn Độ hạn chế xuất khẩu để đẩy mạnh bán gạo Việt Nam ra thế giới.

Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, Việt Nam cũng đang là đối tác nhập khẩu một số loại gạo của Ấn Độ. Hiện, Việt Nam đang là quốc gia nhập khẩu mặt hàng gạo ngon của Ấn Độ như gạo Basmati - loại lúa gạo mà Việt Nam không trồng được, giá có thể lên tới 1.500 USD/tấn. Vì vậy, Việt Nam cần phải quan sát các động thái tiếp theo của Ấn Độ.

Báo cáo của Bộ NN&PTNT cho thấy, xuất khẩu gạo trong 8 tháng đầu năm đạt trên 2,3 tỷ USD, tăng 18,1% về lượng và tăng 8,1% về giá trị so với cùng kỳ năm trước. Bộ NN&PTNT dự báo xuất khẩu gạo trong năm nay có thể đạt khối lượng từ 6,5 - 6,7 triệu tấn, với kim ngạch dao động từ 3,2 - 3,3 tỷ USD.

Tuấn Linh (t/h)