Thủ tướng: Ưu tiên mọi nguồn lực cho giáo dục và đào tạo, xây dựng nền tảng phát triển bền vững đất nước

Nhiều kết quả nổi bật trong năm học 2024-2025

Theo báo cáo của Bộ GD&ĐT và ý kiến thảo luận tại hội nghị, năm học vừa qua ngành giáo dục đạt nhiều kết quả tích cực. Toàn ngành đã có bước đột phá trong hoàn thiện thể chế, chính sách; sắp xếp tổ chức bộ máy tinh gọn; tiếp tục nâng cao chất lượng dạy học ở tất cả các cấp học.

Đặc biệt, kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2025 được tổ chức thành công trong bối cảnh đặc biệt: vừa thi theo 2 chương trình (giáo dục phổ thông 2006 và 2018), vừa có quy mô lớn nhất từ trước đến nay với hơn 1,16 triệu thí sinh và hơn 200.000 cán bộ tham gia. Ngành giáo dục đã bảo đảm kỳ thi an toàn, nghiêm túc, khách quan, thể hiện năng lực thích ứng và chuyển đổi mạnh mẽ.

Công tác chuyển đổi số cũng đạt nhiều dấu ấn: hệ thống cơ sở dữ liệu với hơn 24,5 triệu hồ sơ được kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia; hơn 10 triệu học bạ và 1,5 triệu văn bằng tốt nghiệp THPT đã được số hóa, đồng bộ với ví điện tử VNeID, tạo thuận lợi cho học sinh tra cứu. Từ năm học 2025-2026, học bạ số và văn bằng số sẽ được triển khai đại trà trên toàn quốc.

Cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên, chất lượng giáo dục nghề nghiệp và đại học cũng có những chuyển biến tích cực. Nhiều địa phương quan tâm đầu tư xây dựng trường lớp, đưa công nghệ và trí tuệ nhân tạo vào giảng dạy.

Thủ tướng Phạm Minh Chính đánh giá, những thành tựu trên có thể khái quát trong 36 chữ: “Thể chế hoàn thiện, bộ máy tinh gọn, chất lượng nâng cao, kỳ thi chuyên nghiệp, giáo viên nâng tầm, hội nhập mở rộng, cơ sở khang trang, khoa học phát triển, tài năng nở sớm”.

Thẳng thắn nhìn nhận hạn chế, bất cập

Bên cạnh kết quả đạt được, Thủ tướng cũng nêu rõ nhiều tồn tại: chương trình giáo dục còn bất cập; cơ cấu ngành nghề đào tạo chưa hợp lý; đạo đức, kỹ năng của một bộ phận học sinh còn hạn chế; giáo viên thiếu hơn 100.000 người trong khi nhiều biên chế chưa tuyển dụng; cơ sở vật chất còn lạc hậu, thiếu trường lớp ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo.

Đặc biệt, giáo dục nghề nghiệp còn manh mún, chậm đổi mới, chưa gắn với nhu cầu thị trường lao động; giáo dục đại học còn tập trung quá nhiều vào các ngành kinh tế - xã hội, trong khi các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật, công nghệ chưa thu hút được người học.

Công tác giáo dục tư tưởng, đạo đức, kỹ năng sống cho học sinh, sinh viên còn hạn chế; tình trạng bạo lực học đường, tệ nạn xã hội vẫn tồn tại. Cơ chế tự chủ tài chính trong các trường gặp nhiều khó khăn khi nguồn thu chủ yếu vẫn phụ thuộc ngân sách.

Định hướng và nhiệm vụ trọng tâm năm học 2025-2026

Thủ tướng khẳng định: Hơn lúc nào hết, cần tập trung ưu tiên mọi nguồn lực cho giáo dục và đào tạo. Đây không chỉ là nhiệm vụ của ngành, mà là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị, của toàn dân, toàn xã hội.

Năm học 2025-2026 cũng là năm học đầu tiên triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết của Bộ Chính trị về đột phá phát triển GD&ĐT. Theo đó, ngành cần tập trung:

Chuyển đổi tư duy giáo dục: từ trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện phẩm chất, năng lực người học; coi học sinh, sinh viên là trung tâm, thầy cô là động lực, nhà trường là bệ đỡ, gia đình là điểm tựa, xã hội là nền tảng.

Bảo đảm công bằng giáo dục: mọi công dân đều có quyền tiếp cận bình đẳng, nhất là học sinh vùng khó khăn, đồng bào dân tộc, miền núi, biên giới, hải đảo.

Không để học sinh thiếu trường, thiếu lớp, thiếu thầy cô, thiếu ăn, thiếu mặc.

Các giải pháp trọng tâm như:

Chuẩn bị năm học mới: tổ chức lễ khai giảng trực tuyến toàn quốc đến cấp xã, trang trọng nhưng gọn nhẹ, vui tươi, tránh gây mệt mỏi cho học sinh.

Đầu tư cơ sở vật chất: triển khai chương trình mục tiêu quốc gia hiện đại hóa giáo dục giai đoạn 2026-2035; thí điểm xây dựng hoặc cải tạo 100 trường nội trú liên cấp tại 248 xã biên giới trong năm 2025.

Xây dựng đội ngũ giáo viên: khắc phục tình trạng thừa - thiếu, bảo đảm nguyên tắc “có học sinh phải có giáo viên”; tăng cường đào tạo, bồi dưỡng cả về chuyên môn lẫn đạo đức nghề nghiệp; khuyến khích huy động nghệ nhân, nghệ sĩ, vận động viên, người nước ngoài tham gia giảng dạy.

Đổi mới nội dung, phương pháp: xây dựng chương trình, giáo trình tiên tiến, học đi đôi với hành, “học thật, thi thật, hiệu quả thật”.

Chú trọng giáo dục toàn diện: phổ cập mầm non cho trẻ 3-5 tuổi; đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong nhà trường; nâng cao kỹ năng số, trí tuệ nhân tạo; đào tạo nhân lực chất lượng cao cho các lĩnh vực công nghệ, kinh tế xanh, bán dẫn, điện hạt nhân…

Chính sách an sinh giáo dục: triển khai hỗ trợ bữa ăn trưa cho học sinh tiểu học, THCS vùng biên giới; miễn giảm học phí cho trẻ em mầm non, học sinh phổ thông có hoàn cảnh khó khăn.

Huy động nguồn lực và phân công trách nhiệm

Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Bùi Văn Khắng, năm 2026, tổng chi ngân sách nhà nước cho giáo dục dự kiến khoảng 630 nghìn tỷ đồng, tăng 134 nghìn tỷ so với năm 2025. Nguồn lực nhà nước sẽ dẫn dắt, kích hoạt nguồn lực xã hội để đầu tư cho giáo dục.

Thủ tướng cũng yêu cầu rõ trách nhiệm của từng bộ, ngành, địa phương theo nguyên tắc “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền. Bộ GD&ĐT chủ trì xây dựng Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù; Bộ Tài chính phối hợp cùng các bộ, ngành ưu tiên cân đối nguồn vốn ngân sách trung ương chi sự nghiệp GDĐT, lấy nguồn lực nhà nước dẫn dắt, kích hoạt nguồn lực xã hội; Bộ Nội vụ khẩn trương bổ sung biên chế giáo viên; Bộ Xây dựng bảo đảm quỹ đất và mẫu thiết kế trường liên cấp; Bộ VHTTDL tăng cường tuyên truyền, tạo đồng thuận xã hội.

Thủ tướng nhấn mạnh: “Nguồn lực con người là nhân tố quan trọng nhất, quyết định sự thành bại của quốc gia. Giáo dục và đào tạo hình thành nên Đức – Trí – Thể – Mỹ của con người, nên GDĐT có vai trò đặc biệt quan trọng với sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước”.

Thay mặt Chính phủ, Thủ tướng gửi lời chúc tới hơn một triệu thầy cô giáo, cùng toàn ngành GD&ĐT tiếp tục phát huy trách nhiệm, nhiệt huyết, kiên trì mục tiêu đổi mới căn bản, toàn diện, đưa giáo dục Việt Nam phát triển, góp phần quan trọng xây dựng đất nước giàu mạnh, văn minh, phồn vinh, thịnh vượng, nhân dân ngày càng ấm no, hạnh phúc.

Đỗ Khuyến