Thủ tướng đặt mục tiêu đến 15/11/2025 chấm dứt tình trạng khai thác IUU

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hiện cả nước có 81.394 tàu cá (chiều dài từ 6m trở lên) đã được đăng ký, cập nhật vào cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia. Trong đó, số tàu bắt buộc lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS) đạt 99%, còn 271 tàu chưa hoàn thành. Từ năm 2024 đến nay đã xử phạt hành chính 26 tàu vi phạm vùng biển nước ngoài, khởi tố hình sự 8 vụ. Số vụ vi phạm từ đầu năm 2025 giảm rõ rệt so với cùng kỳ 2024.

Đến nay, Ban Bí thư đã có Chỉ thị, Chính phủ, Ban Chỉ đạo quốc gia đã tổ chức 14 phiên họp, 4 đoàn kiểm tra tại các địa phương, tham mưu ban hành 1 chỉ thị của Ban Bí thư, 2 chỉ thị và 8 công điện của Thủ tướng Chính phủ để chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương ven biển thực hiện công tác chống khai thác IUU và khuyến nghị cảnh báo "Thẻ vàng" của Ủy ban châu Âu (EC).

Tại phiên họp, các bộ, ngành, địa phương báo cáo kết quả thực hiện các chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Phiên họp thứ 14 của Ban Chỉ đạo IUU, nhất là trong kiểm soát hoạt động của tàu cá; xử lý các tàu cá vi phạm khai tác IUU; số hóa dữ liệu tàu cá và hoạt động khai thác hải sản của tàu cá; việc truy xuất nguồn gốc thủy sản; việc hỗ trợ người dân, tổ chức chuyển đổi nghề, tạo sinh kế cho người dân; việc chuẩn bị đón đoàn EC vào kiểm tra việc khai thác IUU…

Phát biểu kết luận phiên họp, Thủ tướng Phạm Minh Chính ghi nhận, biểu dương sự nỗ lực, tích cực của các thành viên Ban Chỉ đạo, các bộ, ngành Trung ương, các địa phương thời gian qua. Do đó, các vi phạm trong khai thác IUU được kiểm soát tốt hơn; quản lý đội tàu được tăng cường; xuất xứ nguồn gốc thủy sản được kiểm soát; việc thực thi pháp luật về khai thác hải sản có tiến bộ.

Thủ tướng thẳng thắn chỉ rõ, mặc dù tiếp tục có chuyển biến tốt, song nhiều nhiệm vụ chưa có chuyển biến căn bản. Trong đó, công tác quản lý, xử phạt hành vi vi phạm về mất kết nối thiết bị giám sát hành trình tàu cá (VMS), vượt ranh giới cho phép trên biển, vi phạm vùng biển nước ngoài vẫn bộc lộ nhiều tồn tại, bất cập.

Khẳng định quyết tâm "tuyên chiến với tình trạng khai thác IUU", Thủ tướng đặt mục tiêu đến 15/11/2025 chấm dứt tình trạng khai thác IUU, bởi điều này liên quan tới danh dự của đất nước, lợi ích của nhân dân và chúng ta có hệ thống chính trị với Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, các lực lượng chức năng giám sát, kiểm tra… Những đối tượng nào không chấp hành phải xử lý nghiêm theo pháp luật; bộ, ngành, địa phương nào thực hiện không tốt, nhất là người đứng đầu phải bị xử lý theo quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước, theo đúng tinh thần Chỉ thị 32-CT/TW của Ban Bí thư.

Theo đó, lực lượng Công an và chính quyền các địa phương phải rà soát lại toàn bộ đội tàu; kiểm soát chặt chẽ hoạt động của các tàu cá. Các bộ, ngành, địa phương phối hợp, kiểm soát dứt khoát không cho các tàu không có giấy phép hoạt động, tịch thu giấy phép nếu vi phạm khai thác IUU, bảo đảm hoàn thành ngày 5/10. Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các bộ, ngành, địa phương phối hợp kiểm soát chặt chẽ xuất xứ nguồn gốc thủy sản, không để lọt hải sản bất hợp pháp.

Bày tỏ không hài lòng đối với một số người đứng đầu cấp ủy, chính quyền chưa quyết liệt trong công tác chống khai thác IUU và phê bình các địa phương không có báo cáo về tình hình khắc phục, Thủ tướng nhắc nhở cấp ủy, chính quyền địa phương phải thực hiện nghiêm theo quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước; hằng tuần, hằng tháng khi rà soát, nhận thấy cấp ủy, chính quyền nào không thực hiện, thực hiện không hiệu quả, không có chuyển biến trong việc chống khai thác IUU, Đảng ủy Chính phủ sẽ tổng hợp, báo cáo Bộ Chính trị, Ban Bí thư xử lý theo quy định, Chính phủ sẽ có hình thức xử lý theo thẩm quyền.

Thủ tướng yêu cầu Bộ Tư pháp khẩn trương sửa đổi quy định về xử phạt hành chính trong lĩnh vực này theo hướng tăng mức phạt để tăng tính răn đe; các bộ, ngành, địa phương xây dựng đề án, chuyển đổi nghề cho ngư dân, chuyển đổi từ đánh bắt là chính sang nuôi trồng thủy sản.

Tập đoàn Viettel khẩn trương thực hiện số hóa toàn diện trong quản lý khai thác IUU, tích hợp với dữ liệu về dân cư, chia sẻ, kết nối liên thông giữa các ngành, các địa phương để phục vụ công tác quản lý hoạt động đánh bắt hải sản của các lực lượng trên biển, trên bờ và cung cấp các dịch vụ công, đảm bảo công khai, minh bạch theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, bắt buộc hoàn thành trước 5/10/2025.

Tập đoàn VNPT tiếp tục phối hợp giải quyết các vấn đề kỹ thuật và tiếp tục nâng cấp, hoàn thiện hệ thống, chuyển đổi kết nối dữ liệu hệ thống VMS theo đề nghị của các bộ, ngành, địa phương.

Bộ Ngoại giao kịp thời cung cấp thông tin chi tiết của tàu cá và ngư dân bị nước ngoài bắt giữ năm 2024 và 2025 theo yêu cầu của Bộ Nông nghiệp và Môi trường để các cơ quan có thẩm quyền trong nước xử lý theo quy định của pháp luật, hoàn thành trước ngày 10/10/2025. Bộ Ngoại giao, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cử các đoàn công tác tới các nước để thúc đẩy hợp tác khai thác với các nước láng giềng như: Malaysia, Indonesia...

Các cơ quan truyền thông tăng cường thông tin về chống khai thác IUU, lấy tích cực đẩy lùi tiêu cực, lấy cái đẹp dẹp cái xấu. Các cơ quan thanh tra tổ chức các đoàn thanh tra xuống địa phương, làm rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân đề xuất xử lý nghiêm theo quy định.

Bộ Tài chính tiếp tục cân đối, cấp kinh phí thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU, đánh giá tương đương MMPA của Hoa Kỳ, chuyển đổi nghề theo yêu cầu của các bộ, ngành, địa phương. Bộ Khoa học và Công nghệ tiếp tục đánh giá chất lượng dịch vụ viễn thông, đảm bảo số lượng thuê bao dịch vụ VMS hoạt động ổn định, không xảy ra lỗi vệ tinh, duy trì kết nối hệ thống VMS cho tất cả các thiết bị trong thời gian cao điểm.

Thủ tướng yêu cầu Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố ven biển bố trí nguồn lực để thực hiện quyết liệt, nghiêm túc các biện pháp chống khai thác IUU theo chỉ đạo của Ban Bí thư, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ; báo cáo nghiêm túc, đầy đủ, kịp thời kết quả thực hiện lên Chính phủ trước 17h thứ Hai hằng tuần; xử phạt hành chính tất cả hành vi khai thác IUU; phối hợp với Bộ Công an khẩn trương xử lý hình sự các vụ việc theo quy định của pháp luật, đảm bảo tính răn đe.

Thủ tướng tin tưởng và mong muốn việc chống khai thác IUU tuần sau sẽ tốt hơn tuần trước, tháng sau tốt hơn tháng trước và đến 15/11 sẽ chấm dứt tình trạng khai thác IUU.

Tú Anh