Thủ tướng chỉ đạo tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà

Năm 2026 đánh dấu năm đầu tiên thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm (2026 – 2030) với kỳ vọng tăng trưởng ở mức hai con số. Điều này đặt ra áp lực khổng lồ lên hệ thống điện quốc gia.

Trong bối cảnh thị trường năng lượng quốc tế diễn biến phức tạp, nguy cơ mất cân đối cung – cầu điện có thể xảy ra, đặc biệt trong giai đoạn 2026–2028 nếu không có các giải pháp quyết liệt.

Chỉ thị 10/CT-TTg nhấn mạnh việc bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định là nhiệm vụ quyết định đối với an ninh năng lượng và tăng trưởng kinh tế.

Chính phủ đặt ra những mục tiêu định lượng cụ thể để quản lý nhu cầu điện năng trên toàn quốc: Tiết kiệm tối thiểu 3,0% tổng điện năng tiêu thụ toàn quốc trong năm 2026. Trong các tháng cao điểm nắng nóng (tháng 4, 5, 6, 7), thực hiện tiết kiệm tối thiểu 10% điện năng tiêu thụ.

Phấn đấu tiết giảm tối thiểu 3.000MW công suất phụ tải vào các khung giờ cao điểm thông qua các chương trình quản lý nhu cầu điện (DSM/DR). Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) phải giảm tổn thất điện năng trên toàn hệ thống xuống dưới 6%.

Một trong những giải pháp đột phá trong Chỉ thị là ưu tiên phát triển điện mặt trời mái nhà (ĐMTMN) kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS). Phấn đấu 10% cơ quan công sở và 10% hộ gia đình trên cả nước lắp đặt, sử dụng ĐMTMN tự sản tự tiêu. Hoặc đạt 20% tổng công suất lắp đặt ĐMTMN theo kế hoạch phát triển giai đoạn 2026 – 2030 của các tỉnh/thành phố.

Thủ tướng khuyến khích các hộ gia đình và doanh nghiệp lắp đặt hệ thống BESS để tăng khả năng tự chủ nguồn điện tại chỗ và giảm áp lực cho lưới điện vào giờ cao điểm. Đặc biệt, nguồn ĐMTMN tự sản tự tiêu không được phép bán lại nhằm ưu tiên mục đích giảm phụ tải tại chỗ.

Chỉ thị đưa ra lộ trình và trách nhiệm rõ ràng cho từng khu vực: Đối với cơ quan, công sở phải ban hành kế hoạch tiết kiệm điện theo quý và đưa vào chỉ tiêu đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu. Rà soát, thay thế thiết bị hiệu suất thấp và ứng dụng công nghệ số trong quản lý tiêu thụ điện.

Đối với chiếu sáng công cộng và quảng cáo: Tiết kiệm tối thiểu 30% tổng điện năng tiêu thụ cho chiếu sáng công cộng. Tắt hoặc giảm 50% công suất chiếu sáng quảng cáo, trang trí vào giờ cao điểm buổi tối. Sau 23h, thực hiện giảm công suất chiếu sáng tại các khu vực ít nhu cầu.

Đối với doanh nghiệp sản xuất: Các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm (từ 500.000 kWh/năm trở lên) phải tiết kiệm ít nhất 3% điện năng tiêu thụ trên đơn vị sản phẩm hoặc tổng điện năng năm. Khuyến khích dịch chuyển ca kíp sản xuất khỏi giờ cao điểm và sẵn sàng huy động máy phát điện dự phòng khi hệ thống thiếu hụt công suất.

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, Thủ tướng giao Bộ Công Thương chủ trì xây dựng hướng dẫn đo lường sản lượng điện tiết kiệm và tham mưu giải pháp tháo gỡ khó khăn cho ĐMTMN. Bộ Tài chính & Ngân hàng Nhà nước nghiên cứu cơ chế tài chính, tín dụng xanh/ưu đãi hỗ trợ hộ gia đình, doanh nghiệp lắp đặt ĐMTMN và BESS, hoàn thành trong tháng 4/2026.

Bộ Khoa học và Công nghệ rà soát nâng mức hiệu suất năng lượng tối thiểu thêm 5% và nghiên cứu loại bỏ bóng đèn sợi đốt từ 20W trở lên. UBND các tỉnh, thành phố ban hành kế hoạch tiết kiệm điện địa phương trước tháng 5/2026 và chịu trách nhiệm trước Thủ tướng nếu không đạt mục tiêu.

Chỉ thị 10/CT-TTg thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong việc chuyển dịch năng lượng và bảo vệ an ninh năng lượng quốc gia. Việc kết hợp giữa tiết kiệm điện triệt để và phát triển năng lượng tái tạo tại chỗ là chìa khóa để Việt Nam bước vào kỷ nguyên phát triển mới một cách bền vững.

Minh Phương