Thị trường xe máy điện Việt Nam và cuộc đua "điện hóa" khốc liệt

Theo số liệu từ Motorcycles Data, thị trường xe máy Việt Nam ghi nhận sự tăng trưởng mạnh mẽ trong năm 2025 với doanh số đạt 3,4 triệu chiếc (tăng 14,9%). Đặc biệt, phân khúc xe máy điện bùng nổ vượt bậc: dòng xe điện công suất cao (tương đương trên 50cc) tăng tới 178% - 197%.

Sự tăng trưởng này không chỉ đưa Việt Nam trở thành thị trường xe hai bánh lớn thứ tư toàn cầu mà còn xác lập vị thế thứ ba thế giới về tiêu thụ xe máy điện, chỉ sau Trung Quốc và Ấn Độ. Đây là minh chứng cho sự thay đổi rõ nét trong hành vi tiêu dùng, chuyển từ xe xăng truyền thống sang các phương tiện xanh bền vững.

Một trong những nguyên nhân chính khiến thị trường tăng tốc là chính sách môi trường ngày càng thắt chặt. Cụ thể, theo Chỉ thị số 20/CT-TTg, Hà Nội dự kiến cấm xe máy xăng hoạt động tại các phường thuộc Vành đai 1 từ ngày 01/07/2026.

Lộ trình này sẽ mở rộng ra Vành đai 2 vào năm 2028 và Vành đai 3 vào năm 2030. Tương tự, TP.HCM cũng xây dựng lộ trình hạn chế xe xăng tại các vùng phát thải thấp (LEZ). Việc các thị trường trọng điểm (Hà Nội chiếm 8-9% doanh số của Honda) siết chặt quy định đã buộc các hãng xe truyền thống không thể "ngồi yên".

Theo đó, thị trường xe máy điện đang chứng kiến sự phân chia lại thị phần đầy kịch tính. Trong năm 2025, VinFast đã vươn lên vị trí thứ hai toàn thị trường (vượt qua Yamaha) với mức tăng trưởng doanh số lên tới 532%, đạt hơn 406.000 xe. Hãng đang tiếp tục đầu tư hơn 13.254 tỷ đồng để xây dựng nhà máy sản xuất tại Hà Tĩnh với công suất 2 triệu xe/năm.

Với Honda, sau thời gian dài thống trị mảng xe xăng, từ năm 2026, Honda chính thức "đánh chiếm" mảng điện với mẫu UC3 và kế hoạch lắp ráp mẫu CUV e: cao cấp. Honda đặt mục tiêu ra mắt liên tục các dòng xe phổ thông dưới 30 triệu đồng từ năm 2027 để cạnh tranh trực tiếp với các dòng Evo, Feliz của VinFast.

Còn với Yadea, thương hiệu xe điện Trung Quốc này vừa khánh thành nhà máy 100 triệu USD tại Bắc Ninh với công suất 1 triệu xe/năm, khẳng định quyết tâm biến Việt Nam thành cứ điểm sản xuất cho cả khu vực.

Trong giai đoạn 2026, cuộc cạnh tranh không còn dừng lại ở thiết kế mà mở rộng sang hệ sinh thái dịch vụ. Honda đang triển khai mô hình Honda e:Swap Battery Station tại hệ thống HEAD trên toàn quốc để giải quyết bất tiện về thời gian sạc. VinFast và các hãng như Selex Motor cũng đang ráo riết mở rộng mạng lưới sạc để tạo sự thuận tiện tối đa cho người dùng.

Đáng chú ý, các hãng cũng triển khai mô hình thuê pin. Đây được xem là giải pháp khả thi giúp tách giá pin khỏi giá bán xe, giảm gánh nặng tài chính ban đầu cho khách hàng. Ngoài ra, khảo sát cho thấy 68% người tiêu dùng quan tâm nhất đến chất lượng pin và bảo hành. Các hãng đã nâng thời hạn bảo hành pin lên từ 5-7 năm để xây dựng lòng trung thành thương hiệu.

Trước đó, các chuyên gia từng đưa ra dự báo đến năm 2026, Việt Nam sẽ có khoảng 2 triệu xe máy điện lưu hành. Tuy nhiên, thị trường sẽ bước vào giai đoạn "sàng lọc tự nhiên". Chỉ những doanh nghiệp có năng lực công nghệ, chuỗi cung ứng vững mạnh và hệ sinh thái dịch vụ hậu mãi chuyên nghiệp mới có thể trụ lại.

Sự tham gia của các "ông lớn" như Honda và Yamaha không chỉ làm thị trường chuyên nghiệp hơn mà còn thúc đẩy việc chuẩn hóa các quy định về an toàn kỹ thuật và trạm sạc, tạo nền tảng cho một tương lai giao thông xanh và bền vững tại Việt Nam.

Minh Phương