Thép Việt vượt “bức tường thuế” tại Nam Phi: Cơ hội từ một phán quyết ngoại lệ

Ngày 8/7, Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) thông tin về quyết định của Ủy ban Quản lý Thương mại quốc tế Nam Phi (ITAC) trong việc áp dụng thuế tự vệ tạm thời 52,34% đối với thép cuộn chống ăn mòn nhập khẩu vào Khối liên minh Hải quan Nam Phi (SACU). Tuy nhiên, Việt Nam được chính thức loại trừ khỏi biện pháp này, với lý do là quốc gia đang phát triển có thị phần nhập khẩu dưới 3%.

Đây là điểm sáng hiếm hoi trong bức tranh phòng vệ thương mại toàn cầu đang ngày càng siết chặt. Giai đoạn điều tra từ tháng 5/2021 đến tháng 4/2024 cho thấy sự gia tăng mạnh nhập khẩu mặt hàng này, chủ yếu từ Trung Quốc. Ngành thép SACU bị cho là chịu thiệt hại nghiêm trọng, buộc ITAC phải hành động.

Quyết định loại trừ không chỉ là kết quả của quy định WTO, mà còn cho thấy vai trò tích cực của Bộ Công Thương. Trước đó, Cục Phòng vệ thương mại đã chủ động gửi thư kiến nghị đến ITAC, đề nghị cân nhắc loại trừ Việt Nam khỏi danh sách chịu thuế. ITAC đã phản hồi và cam kết xem xét thận trọng. Điều này cho thấy tầm quan trọng của kênh đối thoại song phương, không chỉ trong giai đoạn điều tra mà trong toàn bộ chu trình xử lý tranh chấp thương mại.

Nam Phi nói riêng và SACU nói chung là một trong những thị trường tiềm năng lớn tại châu Phi – khu vực đang đô thị hóa mạnh và có nhu cầu lớn về thép xây dựng, hạ tầng. Việc tránh được mức thuế "gần như cấm cửa" 52,34% giúp thép Việt tiếp tục duy trì lợi thế cạnh tranh, trong khi nhiều quốc gia khác sẽ bị loại khỏi cuộc chơi vì chi phí tăng vọt.

Theo các chuyên gia, đây không chỉ là một “thắng lợi tình thế” mà còn phản ánh thực lực ngày càng rõ nét của ngành thép Việt trong chuỗi cung ứng toàn cầu: sản phẩm đạt chuẩn, tuân thủ quy định, có hệ thống giám sát xuất khẩu minh bạch và phản ứng chính sách nhanh.

Tuy nhiên, phán quyết này mới chỉ mang tính tạm thời (hiệu lực trong 200 ngày), trước khi ITAC đưa ra kết luận cuối cùng. Do đó, các doanh nghiệp cần tiếp tục phối hợp với Bộ Công Thương để cung cấp đầy đủ thông tin, tránh bị vướng vào các rào cản thương mại trong tương lai.

Đây cũng là lời nhắc nhở cho các ngành xuất khẩu chủ lực khác của Việt Nam: thị trường quốc tế đang ngày càng khắt khe và có xu hướng phòng vệ nhiều hơn. Việc đầu tư bài bản vào năng lực phòng vệ thương mại, hệ thống truy xuất nguồn gốc và giám sát sản phẩm là điều kiện bắt buộc để giữ vững thị phần.

Bích Diệp