Sửa Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá: Đề xuất cấm toàn diện thuốc lá thế hệ mới

Theo cơ quan soạn thảo, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đề xuất hai nhóm chính sách trọng tâm nhằm tăng cường hiệu quả kiểm soát thuốc lá trong bối cảnh mới.

Cấm toàn diện thuốc lá thế hệ mới

Nhóm chính sách thứ nhất tập trung vào việc cấm toàn diện các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới, bao gồm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các loại thuốc lá mới khác. Việc cấm không chỉ áp dụng đối với hoạt động kinh doanh mà còn mở rộng sang các hành vi tàng trữ, vận chuyển, quá cảnh, sử dụng, quảng cáo và khuyến mại.

Đáng chú ý, dự thảo luật đã làm rõ khái niệm “thuốc lá mới khác”, bao quát các sản phẩm chứa nicotine dưới nhiều hình thức như túi ngậm nicotine, dạng hít, shisha và các sản phẩm tương tự. Cách tiếp cận này nhằm tránh tạo ra “khoảng trống pháp lý” trước sự xuất hiện nhanh chóng và đa dạng của các sản phẩm mới trên thị trường.

Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội làm việc với đại diện Bộ Y tế, Bộ Nội vụ về tiến độ thực hiện 2 dự án luật sửa đổi, bổ sung. Ảnh congthuong.vn

Tăng cường các biện pháp giảm nhu cầu sử dụng thuốc lá

Nhóm chính sách thứ hai tập trung vào các biện pháp giảm nhu cầu sử dụng thuốc lá, phù hợp với khuyến nghị của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và Công ước khung về kiểm soát thuốc lá.

Theo đó, dự thảo luật đề xuất cấm hoàn toàn việc trưng bày sản phẩm thuốc lá tại các điểm bán nhằm loại bỏ hình thức quảng bá trá hình, vốn có ảnh hưởng lớn đến hành vi tiêu dùng, đặc biệt là đối với thanh thiếu niên.

Ngoài ra, diện tích in cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh trên bao bì thuốc lá được nâng lên ít nhất 85% diện tích mỗi mặt chính của bao, tút và hộp thuốc lá. Đây được xem là biện pháp mạnh để hạn chế thu hút người sử dụng mới, đồng thời khuyến khích người đang hút thuốc giảm hoặc từ bỏ thói quen này.

Dự thảo cũng mở rộng các địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn, bao gồm: cơ sở y tế, cơ sở giáo dục, khu vui chơi giải trí, di tích lịch sử, nơi làm việc, nhà hàng, khách sạn, sân bay, khu sinh hoạt chung của chung cư và các phương tiện giao thông công cộng.

Hai nhóm chính sách trên thể hiện quyết tâm của cơ quan soạn thảo trong việc bảo vệ sức khỏe nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, đồng thời đưa Việt Nam tiệm cận với các chuẩn mực quốc tế về kiểm soát thuốc lá và phát triển bền vững.

Tuy nhiên, Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội yêu cầu cơ quan soạn thảo cần đánh giá kỹ tính khả thi của các quy định, có báo cáo đánh giá tác động chính sách cụ thể, rõ ràng và toàn diện để bảo đảm luật khi ban hành có thể triển khai hiệu quả trong thực tiễn.

Đặc biệt, việc mở rộng các địa điểm cấm hút thuốc cần được cân nhắc trên cơ sở điều kiện thực tế, bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu bảo vệ sức khỏe cộng đồng và khả năng quản lý, giám sát.

Rà soát, sửa đổi Luật Bảo hiểm xã hội cho phù hợp bối cảnh mới

Đối với Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15, dù sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, song luật được xây dựng và thông qua trước khi Trung ương ban hành các chủ trương lớn về sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị và mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.

Trong thời gian qua, Quốc hội và Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật để thể chế hóa các chủ trương mới, dẫn đến sự thay đổi căn bản về chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của các cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội. Đồng thời, mô hình chính quyền địa phương có cấp trung gian đã chấm dứt hoạt động.

Trước bối cảnh đó, một số quy định của Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 không còn phù hợp, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải rà soát, sửa đổi, bổ sung để bảo đảm tính thống nhất và đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Theo cơ quan soạn thảo, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội không mở rộng hay thu hẹp phạm vi điều chỉnh của luật hiện hành mà tập trung sửa đổi các quy định liên quan đến quản lý nhà nước và tổ chức thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội cho phù hợp với mô hình tổ chức, chức năng, nhiệm vụ mới của các cơ quan liên quan.

Cách tiếp cận này được đánh giá là thận trọng, nhằm tránh xáo trộn lớn đối với các chế độ, chính sách bảo hiểm xã hội đã được Quốc hội thông qua và chuẩn bị triển khai từ ngày 1/7/2025.

Dự thảo cũng tập trung xử lý các nội dung kỹ thuật, tổ chức như điều chỉnh thẩm quyền, trách nhiệm của các bộ, ngành và cơ quan bảo hiểm xã hội; rà soát các quy định không còn phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp; bảo đảm thống nhất với các luật mới ban hành như Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Tổ chức chính quyền địa phương và Luật Thanh tra.

Cơ quan soạn thảo khẳng định, việc sửa đổi, bổ sung hai luật là yêu cầu cấp thiết nhằm tháo gỡ những vướng mắc trong quá trình tổ chức thực hiện, đồng thời hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật và đáp ứng yêu cầu quản lý trong giai đoạn phát triển mới.

Đỗ Khuyến