Sửa Luật An toàn thực phẩm: Quản lý theo nguy cơ, cắt giảm thủ tục và đẩy mạnh chuyển đổi số

Theo Bộ Y tế, dù Luật ATTP năm 2010 đã đáp ứng yêu cầu quản lý trong thời gian dài, nhưng thực tiễn hiện nay đã bộc lộ nhiều bất cập. Các phương thức quản lý truyền thống bắt đầu bộc lộ hạn chế trong việc giám sát, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát các nguy cơ mới khi chuỗi cung ứng thực phẩm ngày càng đa dạng và mở rộng.

Theo đó, một số vướng mắc điển hình như: quy định bắt buộc công bố hợp quy cho tất cả thực phẩm đóng gói sẵn là không khả thi; thiếu quy định bắt buộc về Thực hành sản xuất tốt (GMP) cho các nhóm thực phẩm nguy cơ cao (như thực phẩm bảo vệ sức khỏe, dinh dưỡng y học); và chưa có sự kết nối liên thông dữ liệu quốc gia để quản lý trực tuyến.

Dự thảo Luật ATTP (sửa đổi) được xây dựng dựa trên Nghị quyết số 184/NQ-CP của Chính phủ với 4 nhóm chính sách ưu tiên: Thứ nhất, quản lý dựa trên kiểm soát nguy cơ. Chuyển từ tiếp cận hành chính sang đánh giá rủi ro trong toàn bộ chuỗi cung ứng thực phẩm. Thứ hai, cải cách phương thức kiểm tra. Thay đổi cách thức quản lý thực phẩm lưu thông trên thị trường, đẩy mạnh hậu kiểm thay vì chỉ tập trung vào tiền kiểm.

Thứ ba, xây dựng hệ thống dữ liệu số. Thiết lập nền tảng số liên thông quốc gia về ATTP để quản lý trực tuyến việc đăng ký, công bố và truy xuất nguồn gốc. Thứ tư, nâng cao hiệu quả quản lý suất ăn tập thể. Đặc biệt chú trọng đến thức ăn đường phố và các mô hình bếp ăn tập thể quy mô lớn.

Một trong những định hướng xuyên suốt của dự án luật là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với cải cách thủ tục hành chính. Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh, việc sửa đổi phải hướng tới mục tiêu cắt giảm tối đa các thủ tục hành chính không cần thiết, hạn chế "giấy phép con" và giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Đối với các hộ kinh doanh nhỏ lẻ hoặc thức ăn đường phố, luật sẽ xây dựng lộ trình thực hiện phù hợp, hỗ trợ kỹ thuật và các công cụ số đơn giản để nâng cao năng lực quản lý thay vì áp đặt các tiêu chuẩn quá cao ngay lập tức.

Chuyển đổi số được xác định là giải pháp then chốt để quản lý ATTP hiệu quả trong giai đoạn mới. Hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia đồng bộ sẽ phục vụ công tác giám sát, thanh tra và xử lý vi phạm nhanh chóng hơn. Khi có dữ liệu đầy đủ, việc truy xuất nguồn gốc qua mã QR hay Barcode sẽ giúp minh bạch hóa thị trường, giảm nhân lực và các khâu trung gian trong quản lý.

Dự thảo Luật mới đề xuất bổ sung nhiều hành vi bị nghiêm cấm để bảo vệ người tiêu dùng, bao gồm: Sử dụng hình ảnh, tên tuổi của nhân viên y tế hoặc cơ sở y tế để quảng cáo thực phẩm. Cấm quảng cáo thực phẩm dinh dưỡng y học và sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ dưới 36 tháng tuổi. Sử dụng nguyên liệu không rõ nguồn gốc, động vật chết do bệnh dịch hoặc chứa chất cấm để sản xuất thực phẩm. Đăng tải thông tin sai lệch về ATTP gây thiệt hại cho doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Hiện tại, dự thảo Luật ATTP (sửa đổi) dự kiến gồm 8 chương với 71 điều và đang tiếp tục được lấy ý kiến rộng rãi từ các cơ quan, tổ chức và nhân dân để hoàn thiện trước khi trình cấp có thẩm quyền.

Xem toàn văn dự thảo Luật ATTP (sửa đổi): Tại đây!

Tú Anh