Số doanh nghiệp giải thể lập kỷ lục trong 6 tháng đầu năm

Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), trong 6 tháng đầu năm, cả nước có gần 111.700 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới, tăng 22,5% so với cùng kỳ năm trước. Cùng với hơn 58.100 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, tổng số doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường đạt gần 169.800 doanh nghiệp, tăng 11,2% so với cùng kỳ năm 2025. Bình quân mỗi tháng có khoảng 28.300 doanh nghiệp tham gia nền kinh tế.

Không chỉ tăng về số lượng, quy mô vốn đăng ký của các doanh nghiệp mới cũng tăng mạnh. Tổng số vốn đăng ký đạt hơn 1.352 nghìn tỷ đồng, tăng 64,8% so với cùng kỳ năm trước. Nếu tính cả gần 3,1 triệu tỷ đồng vốn đăng ký bổ sung của các doanh nghiệp đang hoạt động, tổng nguồn vốn bổ sung cho nền kinh tế tăng 11,3%.

Vốn đăng ký bình quân của một doanh nghiệp thành lập mới đạt 12,1 tỷ đồng, tăng 34,5% so với cùng kỳ, cho thấy xu hướng gia tăng quy mô đầu tư của các doanh nghiệp mới.

Riêng trong tháng 6, cả nước có hơn 16.800 doanh nghiệp thành lập mới với tổng vốn đăng ký khoảng 286,3 nghìn tỷ đồng. Mặc dù số doanh nghiệp giảm nhẹ so với tháng trước, quy mô vốn đăng ký vẫn tăng 1,9%, trong khi số lao động đăng ký tăng 8,8%. Đặc biệt, vốn đăng ký trong tháng tăng tới 62% so với cùng kỳ năm 2025, đưa mức vốn bình quân lên khoảng 17 tỷ đồng/doanh nghiệp. Bên cạnh đó, có thêm 13.600 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, tăng gần 50% so với tháng trước.

Xét theo khu vực kinh tế, lĩnh vực nông, lâm nghiệp và thủy sản có tốc độ tăng doanh nghiệp thành lập mới cao nhất với 41,6%, tiếp đến là công nghiệp và xây dựng tăng 37,2%, trong khi khu vực dịch vụ tăng 18,1%.

Tại Hà Nội, khu vực doanh nghiệp tiếp tục duy trì sức tăng trưởng tích cực. Trong nửa đầu năm, thành phố có 18.978 doanh nghiệp thành lập mới với tổng vốn đăng ký gần 398 nghìn tỷ đồng, tăng 21% về số lượng doanh nghiệp và tăng 145% về vốn đăng ký so với cùng kỳ năm trước. Đến nay, toàn thành phố có gần 441.000 doanh nghiệp đăng ký hoạt động.

Tuy nhiên, song hành với sự gia tăng của các doanh nghiệp gia nhập thị trường, số doanh nghiệp rút lui cũng tiếp tục ở mức cao.

Theo Cục Thống kê, trong 6 tháng đầu năm có 85.900 doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh có thời hạn, tăng 6,3% so với cùng kỳ; hơn 41.200 doanh nghiệp ngừng hoạt động chờ làm thủ tục giải thể, tăng khoảng 45%; đặc biệt có 23.980 doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể, tăng tới 94,7% so với cùng kỳ năm trước và là mức cao nhất từng được ghi nhận.

Bình quân mỗi tháng có khoảng 25.200 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường, trong đó gần 4.000 doanh nghiệp giải thể hoàn toàn, phản ánh quá trình tái cơ cấu và sàng lọc diễn ra mạnh mẽ trong nền kinh tế. Riêng trong tháng 6, số doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể tăng gần 80% so với cùng kỳ năm 2025.

Đánh giá về tình hình này, bà Phí Hương Nga, Trưởng ban Thống kê công nghiệp và xây dựng (Cục Thống kê), cho rằng sự gia tăng mạnh của số doanh nghiệp chờ giải thể và giải thể cho thấy khó khăn của doanh nghiệp không còn mang tính tạm thời mà đã chuyển sang giai đoạn nhiều doanh nghiệp buộc phải rời khỏi thị trường.

Theo bà, nhóm doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực bán buôn, bán lẻ đang chịu áp lực lớn trước sự thay đổi của mô hình thương mại, xu hướng tiêu dùng mới, cạnh tranh ngày càng gay gắt cùng với sức mua trong nước phục hồi chưa đồng đều.

Các chuyên gia cũng nhận định, tốc độ phục hồi của nền kinh tế chưa lan tỏa đồng đều đến khu vực doanh nghiệp tư nhân trong nước, nhất là nhóm doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ – khu vực chiếm hơn 90% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động.

Theo TS. Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính – ngân hàng, bên cạnh những khó khăn từ thị trường, nhiều doanh nghiệp nội địa còn tồn tại những hạn chế nội tại kéo dài như thiếu đội ngũ quản trị tài chính chuyên nghiệp, chưa xây dựng được kế hoạch kinh doanh bài bản và quản trị dòng tiền còn yếu.

Ông cho rằng không ít doanh nghiệp nhỏ vẫn vận hành theo mô hình quản trị gia đình, trong đó một người kiêm nhiệm nhiều vai trò từ sản xuất, bán hàng đến quản lý tài chính. Việc chỉ chú trọng doanh thu mà chưa kiểm soát hiệu quả dòng tiền khiến nhiều doanh nghiệp rơi vào tình trạng thiếu thanh khoản, dù vẫn có đơn hàng hoặc doanh thu, và cuối cùng buộc phải chấm dứt hoạt động.

Những số liệu trên cho thấy bức tranh doanh nghiệp trong nửa đầu năm 2026 đang tồn tại hai xu hướng song song. Một mặt, niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư tiếp tục được củng cố khi số doanh nghiệp thành lập mới và quy mô vốn tăng mạnh. Mặt khác, áp lực cạnh tranh và những khó khăn nội tại vẫn khiến quá trình sàng lọc diễn ra quyết liệt. Điều này đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện môi trường kinh doanh, mở rộng khả năng tiếp cận vốn, đồng thời nâng cao năng lực quản trị cho doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhằm củng cố sức chống chịu và tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững trong thời gian tới.

Đỗ Khuyến