Siết chặt quản lý xe khách giường nằm 2 tầng, xe điện bốn bánh

Tại cuộc họp, trao đổi về quy định quản lý xe điện bốn bánh có gắn động cơ, Đại tá Phạm Quang Huy, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát giao thông nêu thực tế nhiều địa phương đã "phá rào" khi cho phương tiện này lưu thông lẫn với ô tô, container, xe máy trên quốc lộ, tỉnh lộ, làm gia tăng nguy cơ tai nạn.

Vì vậy, Bộ Công an đã phối hợp với Cục Đường bộ và Bộ Xây dựng đề xuất chỉ cho xe điện hoạt động trên các tuyến có làn đường riêng; nơi đủ hạ tầng có thể dành 1 làn phục vụ du lịch, phát triển kinh tế, nhằm vừa sử dụng được số xe đã đầu tư vừa bảo đảm trật tự, an toàn giao thông.

Đối với đề xuất hạn chế xe khách giường nằm 2 tầng, Đại tá Phạm Quang Huy cho biết, thời gian qua đã xảy ra nhiều vụ tai nạn nghiêm trọng liên quan đến loại xe này, chủ yếu trên các tuyến đèo dốc, miền núi có độ dốc siêu cao. Trong khi về bản chất, xe khách giường nằm 2 tầng có nhiều điểm tương đồng với xe buýt 2 tầng đô thị ở châu Âu, vốn chỉ hoạt động ở đường đồng bằng.

Từ thực tế này, Bộ Công an đề xuất 2 giải pháp trước mắt: Phối hợp với Bộ Xây dựng xây dựng lộ trình thực hiện, củng cố cơ sở pháp lý, rà soát tổng thể và đánh giá tác động; nghiên cứu bổ sung kịp thời hạ tầng tại các đoạn cua gấp, dốc siêu cao, đường thoát hiểm ở khu vực miền núi nhằm phòng ngừa rủi ro tai nạn giao thông. Về lâu dài, cần có điều chỉnh pháp lý để quản lý loại hình phương tiện này đúng quy chuẩn.

Phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh cho biết các bộ, ngành cơ bản thống nhất với đề xuất cấm xe khách giường nằm 2 tầng hoạt động trên các tuyến đường cấp 3, cấp 4 khu vực miền núi nhằm bảo đảm an toàn giao thông. Tuy nhiên, để tránh tác động đột ngột đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, Thứ trưởng đề nghị áp dụng theo lộ trình, với thời gian chuyển tiếp để thông báo, kết hợp rà soát hạ tầng và triển khai các giải pháp bổ trợ; sau đó tiến tới cấm triệt để.

Đồng tình với ý kiến này, Thứ trưởng Bộ Tài chính Đỗ Thành Trung cho rằng, trước mắt, các cơ quan chức năng có thể nghiên cứu áp dụng biện pháp tăng cường an toàn trước mỗi chuyến đi đối với lái xe, chủ xe và phương tiện; về lâu dài, xem xét cho phép hoán cải phương tiện theo hướng giảm tầng, chuyển đổi công năng, kèm chính sách hỗ trợ phù hợp. Đồng thời, chỉ cho phép loại hình này hoạt động trên các tuyến cao tốc, đường thẳng, bằng phẳng, kiên quyết cấm tại những cung đường không bảo đảm an toàn.

Phát biểu kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà nhấn mạnh tinh thần sửa đổi, bổ sung các nghị định trong lĩnh vực đường bộ là phải phòng ngừa, phòng chống từ sớm, từ xa. Có những hành vi chưa xảy ra, nhưng chắc chắn sẽ là nguyên nhân dẫn đến vi phạm an toàn giao thông thì cần tiếp cận theo hướng phòng ngừa.

Về các nội dung được thảo luận, Phó Thủ tướng yêu cầu quản lý hoạt động tuyến vận tải cố định phải dựa trên kết quả phục vụ, lấy nhu cầu đi lại của người dân làm căn cứ điều tiết, thay vì chỉ dựa vào đăng ký của doanh nghiệp. Cơ quan quản lý phải sử dụng kết quả đo đếm từ hệ thống camera để xác định mật độ phương tiện, thời gian, tần suất chuyến, làm cơ sở giao doanh nghiệp tính toán, đề xuất phương án khai thác, đáp ứng đúng nhu cầu đi lại của người dân theo từng thời điểm, từng mùa cao điểm – thấp điểm; không áp dụng máy móc tỷ lệ hành chính như trong quy định thu hồi thông báo đăng ký khai thác tuyến thành công đối với đơn vị kinh doanh vận tải không thực hiện tối thiểu 70% tổng số chuyến xe đã đăng ký trong 1 tháng.

Cùng với đó, Bộ Xây dựng quy định rõ hệ thống bến xe liên tỉnh, điểm dừng đón trong đô thị và trạm dừng nghỉ trên các tuyến đường dài. Việc ban hành tiêu chí, quy chuẩn trạm dừng nghỉ và tổ chức thực hiện trước khi đưa tuyến đường vào khai thác, nhất là trên các tuyến cao tốc, là yêu cầu bắt buộc, "không thể để có đường mà không có chỗ dừng nghỉ".

Trong đô thị và trên các tuyến cố định cũng phải quy định rõ thời gian dừng đỗ tối thiểu – tối đa cho từng tuyến, làm cơ sở phát triển vận tải công cộng.

Đối với quy định về xe khách giường nằm 2 tầng hoạt động ở miền núi, Phó Thủ tướng nhấn mạnh phải lấy quy chuẩn an toàn làm tiêu chí trung tâm. Quy chuẩn thiết kế phương tiện luôn gắn với quy chuẩn hạ tầng giao thông; các nước trên thế giới đều làm như vậy.

Xe khách giường nằm 2 tầng thông thường chỉ dùng cho du lịch, tập trung ở khu vực đô thị và địa hình bằng phẳng, đối với vùng núi cao, địa hình khó khăn, nhiều đèo dốc thì về cơ bản không sử dụng, nếu có sử dụng phải có quy chuẩn riêng cho phương tiện và quy chuẩn riêng cho đường. Vì vậy, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng khẩn trương ban hành quy chuẩn đối với xe khách giường nằm 2 tầng hoạt động ở vùng núi, kể cả thiết kế hạ tầng, đường xá và phương tiện. Sau khi ban hành quy chuẩn, mọi xe khách giường nằm 2 tầng không đáp ứng đều không được hoạt động. Nhà nước cần có cơ chế chính sách, tín dụng, bố trí kinh phí hỗ trợ để doanh nghiệp, chủ xe hoán đổi, hoán cải, lắp thêm thiết bị bảo đảm an toàn theo đúng quy chuẩn, hoặc chuyển sang hoạt động ở khu vực phù hợp.

Nhấn mạnh yếu tố con người là quan trọng nhất, Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Công an rà soát toàn bộ quy định liên quan đến lái xe vận tải hành khách công cộng, trong đó có lái xe khách giường nằm 2 tầng, từ bằng lái, sức khỏe đến kỹ năng, "các đối tượng này phải có quy định khác với lái xe tư nhân".

Cùng với đó, Phó Thủ tướng yêu cầu áp dụng giải pháp công nghệ kỹ thuật để giám sát phương tiện, trong đó Bộ Công an chủ trì hoạt động giám sát hành trình, giám sát tốc độ, đặc biệt là xe khách giường nằm 2 tầng hoạt động ở vùng núi. Bộ Xây dựng phối hợp, cung cấp cho Bộ Công an dữ liệu hành trình, dữ liệu tuyến đường có giới hạn tốc độ để quản lý tốc độ theo từng tuyến; áp dụng ngay biện pháp giám sát công nghệ để hạn chế tốc độ đối với những tuyến đường chưa kịp đầu tư đầy đủ nhưng vẫn cho xe chạy.

Đối với xe điện bốn bánh, Phó Thủ tướng yêu cầu kiểm soát theo hướng chỉ được hoạt động ở nơi có làn đường riêng hoặc khu vực có tốc độ tối đa 30 km/h; những tuyến đường có tốc độ lưu thông trên 30 km/h thì phải cấm lưu thông. Bộ Công an phối hợp Bộ Xây dựng thống nhất và chịu trách nhiệm xác định các tuyến đường cấm xe điện bốn bánh lưu thông.

Về phân cấp quản lý nhà nước đối với đường quốc lộ, trong đó có đường cao tốc, Phó Thủ tướng nêu rõ Bộ Xây dựng là cơ quan ban hành quy chuẩn, tiêu chuẩn, cơ chế chính sách, pháp luật và quy hoạch quốc gia, bảo đảm thống nhất trên toàn quốc. Đường cao tốc là cấp kỹ thuật của tuyến đường, có thể thuộc quốc lộ hoặc tỉnh lộ. Đầu tư đường quốc lộ có thể phân cấp cho địa phương nhưng quản lý khai thác sử dụng phải thống nhất.

Bên cạnh đó, Phó Thủ tướng chỉ rõ, một trong những nguyên nhân lớn dẫn đến tai nạn giao thông hiện nay là tình trạng nhiều loại phương tiện có tốc độ khác nhau cùng lưu thông trên một mặt đường, nhất là trên các tuyến tỉnh lộ, huyện lộ (nay là xã lộ). Nhiều tuyến được đầu tư, thiết kế cho ô tô chạy tốc độ cao, nhưng vẫn cho xe máy, xe đạp, mô tô ba bánh, xe điện bốn bánh cùng tham gia giao thông, làm gia tăng nguy cơ tai nạn. Phó Thủ tướng nhấn mạnh, đây là thực trạng cần được đưa vào quản lý, quy định cụ thể trong pháp luật.

Từ thực tiễn này, Phó Thủ tướng yêu cầu sớm thể chế hóa các vấn đề cấp thiết phát sinh trong quá trình quản lý giao thông. Nhiều nội dung đã được lực lượng Cảnh sát giao thông phản ánh, kiến nghị, nhưng chưa được đưa vào quy định pháp luật. Phó Thủ tướng cho rằng, những bất cập nào đã rõ, ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn thì phải mạnh dạn điều chỉnh, bổ sung chính sách, không để kéo dài.

Đặc biệt, Phó Thủ tướng cảnh báo nguy cơ mất an toàn từ xe đạp điện và các phương tiện có tốc độ thiết kế cao nhưng thiếu điều kiện bảo đảm an toàn. Theo Phó Thủ tướng, xe đạp điện hiện có thể chạy tới 50–60 km/h, trong khi không yêu cầu giấy phép lái xe, đào tạo hay sát hạch; mức độ rủi ro vì vậy còn cao hơn cả mô tô phân khối lớn. Phó Thủ tướng đề nghị nghiên cứu, đưa nội dung này vào văn bản quản lý, tận dụng các cơ chế, chính sách để giảm tai nạn và rủi ro cho người tham gia giao thông.

Tuấn Kiệt