Siết chặt kiểm định khí thải ô tô, xe máy dầu phải ký cam kết chịu trách nhiệm

Điểm thay đổi đáng chú ý nhất trong quy định lần này là bài kiểm tra khí thải được thực hiện nghiêm ngặt hơn nhằm giảm thiểu bụi mịn (PM) và muội than – tác nhân chính gây ô nhiễm tại các đô thị lớn.

Cụ thể, đối với xe chạy xăng, ngoài việc đo ở tốc độ máy thấp như trước, quy trình mới bổ sung bước đo ở tốc độ máy cao, giúp đánh giá động cơ trong điều kiện khắt khe hơn.

Đối với xe động cơ diesel, chỉ số "độ khói" trở thành thông số then chốt. Đăng kiểm viên sẽ áp dụng phương pháp "gia tốc tự do" theo chu trình 4 bước: đạp bàn đạp ga nhanh, hết hành trình trong thời gian không quá 1 giây để đưa động cơ lên tốc độ không tải lớn nhất.

Theo Cục Đăng kiểm Việt Nam, đây là phương pháp khoa học đã được quốc tế công nhận và áp dụng tại hơn 70 quốc gia. Nếu thực hiện đúng quy trình khi động cơ đủ nhiệt, phép thử này sẽ không gây hư hỏng vì tốc độ cực đại đã được nhà sản xuất thiết kế sẵn.

Cũng theo lộ trình siết chặt khí thải, một nội dung đang gây xôn xao cộng đồng tài xế là việc một số chủ xe máy dầu phải ký giấy cam kết tự nguyện và chịu trách nhiệm nếu xảy ra rủi ro kỹ thuật trong quá trình đo khí thải.

Về vấn đề này, Cục Đăng kiểm Việt Nam lý giải, yêu cầu này chỉ áp dụng trong trường hợp cơ sở đăng kiểm không có tài liệu kỹ thuật để xác định giới hạn tốc độ quay không tải lớn nhất của động cơ theo quy định của nhà sản xuất. Đăng kiểm viên sẽ giải thích rõ quy trình và các rủi ro phát sinh đối với những động cơ cũ hoặc không được bảo dưỡng đúng quy định trước khi chủ xe ký cam kết. Trường hợp động cơ có dấu hiệu bất thường rõ rệt, cơ quan đăng kiểm có quyền từ chối kiểm định ngay cả khi chủ xe muốn ký cam kết.

Song song với việc nâng chuẩn khí thải, từ ngày 1/3/2026, các trung tâm đăng kiểm trên toàn quốc chính thức cấp Giấy chứng nhận (GCN) đăng kiểm điện tử. GCN điện tử có đầy đủ giá trị pháp lý, được lưu trữ đồng bộ trên hệ thống của Cục Đăng kiểm Việt Nam. Người dân có thể dễ dàng tra cứu, tải tệp PDF có chữ ký số về điện thoại hoặc in ra để xuất trình khi cần thiết. Điều này giúp giảm thiểu rủi ro thất lạc, hư hỏng giấy tờ và hỗ trợ cơ quan chức năng quản lý minh bạch hơn.

Trong bối cảnh thiết bị đo tại các trung tâm đăng kiểm ngày càng chính xác, những sai lệch nhỏ trước đây có thể bị bỏ qua thì nay đều được ghi nhận đầy đủ. Chỉ cần một hạng mục vận hành không tối ưu cũng đủ khiến kết quả bị đánh giá “không đạt”.

Ở góc độ kinh tế, chi phí bảo dưỡng định kỳ thường thấp hơn nhiều so với chi phí sửa chữa phát sinh khi xe trượt đăng kiểm và phải quay lại nhiều lần. Chưa kể, nếu giấy chứng nhận kiểm định hết hạn mà phương tiện chưa đạt yêu cầu, chủ xe còn đối mặt nguy cơ bị xử phạt khi tham gia giao thông.

Do đó, các chuyên gia khuyến nghị trước kỳ đăng kiểm khoảng 1–2 tuần, chủ xe nên kiểm tra tổng thể động cơ và hệ thống xử lý khí thải. Những hạng mục cơ bản như thay lọc gió, vệ sinh kim phun và họng ga, kiểm tra cảm biến ô-xy, đảm bảo động cơ đạt nhiệt độ làm việc tiêu chuẩn trước khi đo là cần thiết. Với xe diesel, cần đặc biệt quan tâm đến EGR, DPF và sử dụng nhiên liệu đạt chất lượng.

Bên cạnh đó, việc can thiệp trái phép vào hệ thống xả, tháo bỏ bộ xử lý khí thải hoặc “độ” lại phần mềm điều khiển động cơ là những nguyên nhân trực tiếp dẫn đến việc không đạt chuẩn môi trường.

Minh Anh