Sản xuất công nghiệp và xuất nhập khẩu tăng trưởng ấn tượng trong quý I/2026

Những "điểm sáng" ấn tượng từ sản xuất và xuất khẩu

Theo Bộ Công Thương, dù đối mặt với nhiều áp lực từ kinh tế toàn cầu, ngành công thương vẫn ghi nhận những con số tăng trưởng ấn tượng, khẳng định vai trò động lực của nền kinh tế.

Trong quý I/2026, chỉ số sản xuất toàn ngành công nghiệp (IIP) ước tính tăng 9% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, ngành chế biến, chế tạo tiếp tục là đầu tàu với mức tăng 9,7%. Đặc biệt, chỉ số nhà mua hàng (PMI) tháng 3 đạt 51,2 điểm, đánh dấu tháng thứ 9 liên tiếp duy trì trên ngưỡng 50, cho thấy sự mở rộng liên tục của các hoạt động sản xuất.

Về ngoại thương, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa đạt con số ấn tượng 249,5 tỷ USD, tăng 23,2% so với cùng kỳ. Xuất khẩu đạt 122,9 tỷ USD, với sự bứt phá mạnh mẽ tại các thị trường như Hồng Kông (tăng 47,4%), Trung Quốc (tăng 26,4%) và Hoa Kỳ (tăng 24,3%).

Trong quý I/2026, ngành công thương đã triển khai đồng bộ các nhiệm vụ trọng tâm với nhiều kết quả tích cực: an ninh năng lượng được đảm bảo phục vụ tốt sản xuất và đời sống (sản lượng điện tăng 6,1%); hoạt động xuất khẩu và hội nhập quốc tế được đẩy mạnh thông qua các FTA và nền tảng số mới.

Công tác phòng vệ thương mại được thực hiện quyết liệt để bảo vệ sản xuất trong nước và ứng phó với 300 vụ việc điều tra từ nước ngoài. Đồng thời, Bộ đã chú trọng phát triển thương mại điện tử, xử lý nghiêm vi phạm, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và tập trung hoàn thiện thể chế, triển khai các chương trình chiến lược về kinh tế tư nhân, khoa học công nghệ (AI, robot, đất hiếm).

Tại buổi họp báo, ông Bùi Huy Sơn – Vụ trưởng Vụ Kế hoạch, Tài chính và Quản lý doanh nghiệp (Bộ Công thương) nhận định, quý I/2026 diễn ra trong bối cảnh tăng trưởng toàn cầu chậm (chỉ khoảng 2,8-3,0%) và xung đột địa chính trị tại Ukraine, Trung Đông làm gián đoạn chuỗi cung ứng, đẩy giá năng lượng và logistics lên cao. Tại thị trường nội địa, giá nhiên liệu tăng mạnh từ tháng 3 cũng tạo áp lực lớn lên chi phí sản xuất và vận tải.

Về an ninh năng lượng, lãnh đạo Bộ nhìn nhận áp lực cung ứng điện đang gia tăng do phụ tải đỉnh đến sớm. Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh việc điều hành hệ thống điện phải linh hoạt, hiệu quả để đảm bảo đủ điện cho cả sản xuất và sinh hoạt trong bối cảnh nguồn điện nền còn nhiều khó khăn.

5 giải pháp trọng tâm để giữ vững đà tăng trưởng

Để vượt qua những tồn tại và tạo dư địa cho các quý tiếp theo, Bộ Công Thương đã đề ra các nhóm giải pháp chiến lược:

Thứ nhất, về bảo đảm an ninh năng lượng, theo lộ trình chuyển đổi cơ cấu năng lượng, phấn đấu đến năm 2030 giảm mức nhập khẩu ròng năng lượng của Việt Nam từ 42% năm 2025 xuống 30%. Điều hành hệ thống điện linh hoạt, hiệu quả để đảm bảo đủ điện cho nền kinh tế trong bối cảnh nguồn điện nền của chúng ta khó khăn; bám sát diễn biến tình hình cung cầu xăng dầu để bảo đảm nguồn cung trong nước. Đặc biệt triển khai lộ trình hệ thống dự trữ năng lượng quốc gia để điều chỉnh linh hoạt giữa các nguồn dự trữ và đẩy mạnh tiết kiệm năng lượng.

Thứ hai, tập trung cơ cấu lại chuỗi công nghiệp và chuỗi cung ứng để nâng cao năng lực tự chủ của ngành công nghiệp, từng bước phấn đấu nâng tỷ lệ nội địa hoá lên 40%-45% ở các ngành trọng điểm, đặc biệt là các ngành chế biến chế tạo như dệt may, da giày, hoá chất, giảm phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài. Đồng thời, triển khai nâng cấp công nghệ, nghiên cứu phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược gắn với công nghệ mới để tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững.

Thứ ba, về xuất nhập khẩu và hội nhập kinh tế: Đa dạng hóa thị trường (Trung Đông, Mỹ Latinh), tập trung xuất khẩu xanh đáp ứng tiêu chuẩn Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon (CBAM). Nâng cao năng lực phòng vệ thương mại để bảo vệ doanh nghiệp. Cơ cấu lại và tối ưu thị trường xuất khẩu, cơ bản tập trung nâng giá trị, bám sát xử lý điều tra theo Mục 301 của Hoa Kỳ, đàm phán ký kết các Hiệp định mới và khai thác các Hiệp định FTA đã ký kết.

Thứ tư, về mở rộng thương mại nội địa: Kích cầu tiêu dùng thông qua các chương trình khuyến mại tập trung. Tăng cường kiểm soát hàng giả trên không gian số.

Cuối cùng, về cải cách hành chính, tăng cường kỷ cương công vụ: Tiếp tục cắt giảm điều kiện kinh doanh, đẩy mạnh dịch vụ công trực tuyến mức độ 4 và nâng cao kỷ cương công vụ.

Những kết quả đạt được trong quý I/2026 là nền tảng quan trọng để ngành công thương tự tin thực hiện các mục tiêu của Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Với sự chỉ đạo quyết liệt từ lãnh đạo Bộ, ngành Công Thương quyết tâm biến thách thức thành cơ hội để bứt phá trong giai đoạn tới.

Minh Anh