Sá xị Chương Dương - Thương hiệu "huyền thoại" một thời tính bán nhà máy cho người Thái

"Đại gia" F&N muốn thâu tóm mảng sản xuất của Sá xị Chương Dương

Theo tài liệu chuẩn bị cho Đại hội đồng cổ đông bất thường năm 2026, F&N Ventures Pte. Ltd – một công ty con thuộc tập đoàn Fraser and Neave Ltd (F&N) trong hệ sinh thái ThaiBev – đã đưa ra bản chào mua dự án nhà máy nước giải khát Nhơn Trạch 3.

Mức giá được phía tập đoàn Thái Lan đề xuất là 98 tỷ đồng. Trong đó, 66 tỷ đồng giá trị tài sản hữu hình bao gồm nhà máy, máy móc thiết bị và hàng tồn kho; 32 tỷ đồng giá trị tài sản vô hình, chủ yếu là quyền sở hữu đối với thương hiệu "Saxi" vốn đã gắn liền với ký ức của nhiều thế hệ người tiêu dùng Việt.

Dự kiến, phương thức thanh toán sẽ chia làm 3 đợt: 35% khi ký hợp đồng, 60% sau khi hoàn tất chuyển nhượng và 5% còn lại giữ lại để xử lý các vấn đề phát sinh sau thương vụ.

Quyết định bán đi "đứa con tinh thần" và nhà máy hiện đại nhất của mình được đưa ra trong bối cảnh Sá xị Chương Dương đang rơi vào cuộc khủng hoảng tài chính trầm trọng. Doanh nghiệp này đã ghi nhận thua lỗ liên tiếp trong 5 năm gần đây.

Năm 2025, Công ty lỗ ròng hơn 80 tỷ đồng, đánh dấu năm thứ 5 liên tiếp không có lãi. Doanh thu chỉ quanh 160 tỷ đồng, chưa bằng một nửa so với thời kỳ mỗi năm đạt trên 400 tỷ đồng cách đây 1 thập kỷ. Biên lợi nhuận gộp năm ngoái đạt 41 tỷ đồng nhưng không đủ bù chi phí vận hành và lãi vay. Riêng tiền lãi phải trả trong năm lên tới 43 tỷ đồng. Lỗ lũy kế xấp xỉ 350 tỷ đồng, khiến vốn chủ sở hữu âm hơn 150 tỷ đồng.

Trước năm 2020, Công ty gần như không gánh nợ. Mọi thứ thay đổi từ khi triển khai nhà máy tại Nhơn Trạch. Khoản thuê tài chính dài hạn 169 tỷ đồng bắt đầu xuất hiện, rồi tiếp tục tăng lên khi Doanh nghiệp vay thêm ngân hàng để bổ sung vốn hoạt động.

Song song đó, 2 khoản vay tín chấp từ công ty mẹ Sabeco (HOSE: SAB) với tổng dư nợ và lãi nhập gốc gần 500 tỷ đồng hiện phải xin gia hạn. HĐQT SCD từng lưu ý rằng nếu không được chấp thuận kéo dài thời hạn, rủi ro mất khả năng thanh toán, thậm chí nguy cơ phá sản, là điều có thể xảy ra.

Nhà máy Nhơn Trạch 3 từng được kỳ vọng sẽ mở ra một tương lai sáng hơn cho thương hiệu sá xị gắn bó với nhiều thế hệ người Việt, thế nhưng mong muốn này đã không thành hiện thực. Trước áp lực tài chính gia tăng, HĐQT cho rằng việc chuyển nhượng có thể giúp cải thiện dòng tiền và tạo khoảng trống để sắp xếp lại hoạt động.

Mới đây, Sá xị Chương Dương vừa công bố quyết định miễn nhiệm chức danh Giám đốc đối với ông Vũ Thành Chung (sinh năm 1980) theo đơn từ nhiệm ngày 16/01, đồng thời bổ nhiệm bà Nguyễn Thúy Phượng (sinh năm 1976) làm Người đại diện theo pháp luật, Giám đốc Công ty kể từ cùng ngày.

Trong thư từ nhiệm, ông Chung cho biết dù đã nỗ lực điều hành hoạt động sản xuất kinh doanh với kỳ vọng từng bước cải thiện tình hình, song kết quả trong những tháng vừa qua không có nhiều khởi sắc, ảnh hưởng đến kết quả chung của công ty. Ông Chung nhấn mạnh việc xin từ nhiệm là để nhận trách nhiệm cá nhân khi không hoàn thành nhiệm vụ được giao.

"Vua nước ngọt" - một thời vang bóng

Sá xị Chương Dương tiền thân là nhà máy Usine Belgique (Pháp) xây dựng từ năm 1952 và từng là nhà sản xuất nước giải khát lớn nhất khu vực phía Nam.

Trong những thập niên 1980-1990, khi thị trường nội địa vẫn chưa bị áp đảo bởi các ông lớn ngoại, sá xị Chương Dương đứng sừng sững như ông hoàng không ngai của làng nước có ga. Thương hiệu này phủ sóng khắp các tỉnh thành miền Nam, len lỏi từ các quán ăn, tiệm tạp hóa, đến các buổi cắm trại dã ngoại và lễ hội đường phố.

Không phải dễ mà một loại nước giải khát nội địa trở thành lựa chọn thân thuộc của đại chúng. Nhưng Sá xị Chương Dương đã làm được điều đó - bằng một công thức hương vị độc đáo. Doanh nghiệp này được chuyển sang hoạt động theo mô hình công ty cổ phần, rồi sau đó niêm yết trên Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM (HoSE) từ cuối năm 2006.

Tuy nhiên, sự cạnh tranh khốc liệt từ các tập đoàn đa quốc gia đã khiến lợi thế lịch sử của hãng bị bào mòn, công ty liên tục chìm trong thua lỗ. Sau chuỗi thua lỗ kéo dài, vốn chủ sở hữu âm, nên HoSE đã hủy niêm yết bắt buộc cổ phiếu SCD.

Hiện tại, Sá xị Chương Dương đã là công ty con của Sabeco (với 62% vốn sở hữu). Do ThaiBev của tỷ phú Charoen Sirivadhanabhakdi đã thâu tóm Sabeco từ trước, nên động thái mua lại trực tiếp nhà máy và thương hiệu thông qua F&N được xem là bước đi nhằm tái cơ cấu và trực tiếp quản lý mảng sản xuất nước giải khát không cồn.

Đáng chú ý, F&N cũng là cổ đông nước ngoài lớn nhất tại Vinamilk sau khi chi hàng ngàn tỉ đồng để tăng tỷ lệ sở hữu tại đây vào cuối năm 2025. Việc tiếp tục "thâu tóm" Sá xị Chương Dương cho thấy tham vọng mở rộng tầm ảnh hưởng của tỷ phú Thái Lan trong ngành thực phẩm và đồ uống tại Việt Nam.

Dưới sự điều hành trực tiếp của tập đoàn có tiềm lực tài chính mạnh như F&N, người tiêu dùng kỳ vọng thương hiệu "Saxi" sẽ có cơ hội được tái định vị và mở rộng độ bao phủ thị trường, thay vì dần chìm vào quên lãng do những khó khăn nội tại của doanh nghiệp cũ.

Minh Phương