Quyết liệt gỡ "thẻ vàng" IUU: Hành động mạnh mẽ, khắc phục dứt điểm khuyến nghị của EC

Sáng ngày 16/4, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì phiên họp lần thứ 34 của Ban Chỉ đạo Quốc gia về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Phiên họp được tổ chức trực tiếp tại đầu cầu Trụ sở Chính phủ với sự tham dự của lãnh đạo các bộ, ngành, cơ quan Trung ương và được trực tuyến với đầu cầu 21 tỉnh, thành phố ven biển.

Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, sau hơn 8 năm triển khai đồng bộ các biện pháp chống khai thác IUU, khắc phục khuyến nghị cảnh báo thẻ vàng của EC, Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, cơ bản hoàn thiện khung pháp lý, thiết lập hệ thống quản lý, giám sát tàu cá và truy xuất nguồn gốc phù hợp với quy định quốc tế và điều kiện thực tiễn nghề cá Việt Nam.

Hệ thống VNfishbase, giám sát tàu cá và truy xuất nguồn gốc điện tử đã được kết nối đồng bộ từ Trung ương đến địa phương, liên thông với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư VNeID. Tính đến ngày 14/4/2026, cả nước đã đăng ký và cập nhật 80.350 tàu cá từ 6m trở lên trên hệ thống VNfishbase.

Đã công bố mở 86 cảng cá đủ điều kiện hoạt động, trong đó có 72 cảng cá đủ điều kiện cho tàu vùng khơi cập cảng. Số lượng tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài đã giảm đáng kể so với trước năm 2017.

Dù có sự tiến bộ, đoàn thanh tra của EC sau đợt kiểm tra lần thứ 5 (tháng 3/2026) vẫn chỉ ra những tồn tại chưa được khắc phục triệt để. Đây là nguyên nhân chính khiến Việt Nam chưa thể gỡ bỏ "thẻ vàng".

Việc đánh dấu tàu cá và kiểm soát tàu ra vào bến, giám sát sản lượng qua cảng vẫn chưa thực hiện triệt để. Công tác truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác nhập khẩu bằng tàu container còn lỏng lẻo và chưa đồng đều giữa các doanh nghiệp.

Tiến độ xử lý các vi phạm hành chính còn chậm, dữ liệu xử phạt chưa được cập nhật đầy đủ và thiếu sự đồng bộ giữa các lực lượng. Ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phận ngư dân còn thấp, cộng với hạ tầng cảng cá và công nghệ quản lý tại một số địa phương còn thiếu và yếu.

Sau khi nghe ý kiến của các bộ, ngành, địa phương, phát biểu kết luận phiên họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, hệ thống văn bản chỉ đạo không thiếu, vấn đề nằm ở khâu thực thi. Do đó, các bộ, ngành, địa phương phải xác định rõ trách nhiệm, tăng cường kiểm tra, đôn đốc.

Một trong những yêu cầu trọng tâm Phó Thủ tướng chỉ đạo là các bộ, ngành, địa phương rà soát toàn bộ việc thực hiện các chỉ đạo trước đây, đặc biệt là các nhiệm vụ đã được giao cụ thể. Phó Thủ tướng giao Văn phòng Chính phủ tổng hợp, báo cáo rõ việc thực hiện nhiệm vụ này tại bộ, ngành, địa phương.

Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (NN&PTNT) được giao khẩn trương trình ban hành Nghị định thay thế Nghị định số 38/2024/NĐ-CP theo hướng tăng mức xử phạt vi phạm hành chính để đảm bảo tính nghiêm minh theo yêu cầu của EC.

Thành lập Tổ công tác liên ngành hoạt động thường xuyên để trực tiếp xuống các địa phương kiểm tra, đôn đốc và xử lý vướng mắc thay vì chỉ họp định kỳ. Các địa phương ven biển cũng được yêu cầu xem xét thành lập tổ liên ngành tại cảng cá gồm biên phòng, kiểm ngư và chi cục thủy sản.

Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Quốc phòng tăng cường phối hợp kiểm tra, kiểm soát trên biển, kiên quyết không để phát sinh tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài. Lực lượng biên phòng phải kiểm soát chặt chẽ tàu cá ngay từ khi xuất bến, kết hợp tuyên truyền, vận động ngư dân, triển khai các biện pháp nghiệp vụ để ngăn chặn vi phạm từ gốc.

Đối với Bộ Công an, Phó Thủ tướng đề nghị Bộ tiếp tục điều tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, đặc biệt là triệt phá các đường dây môi giới đưa tàu cá và ngư dân ra khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài.

Bộ Tài chính được giao rà soát toàn bộ quy trình xuất nhập khẩu thủy sản, làm rõ các vi phạm mà phía EC đã nêu, đồng thời đề xuất nguồn lực tài chính phục vụ công tác chống khai thác IUU.

Đối với các địa phương ven biển, Phó Thủ tướng yêu cầu tập trung xử lý dứt điểm các tồn tại, đặc biệt là việc lắp đặt thiết bị giám sát hành trình, kiểm soát tàu ra vào cảng, truy xuất nguồn gốc và xử phạt vi phạm. Đồng thời, cần xem xét thành lập các tổ liên ngành tại cảng cá với sự tham gia của biên phòng, kiểm ngư, chi cục thủy sản để tăng cường giám sát thực tế.

Phó Thủ tướng yêu cầu toàn hệ thống phải vào cuộc đồng bộ, quyết liệt, hành động đến cùng. Mục tiêu không chỉ là đáp ứng yêu cầu của EC mà còn xây dựng nghề cá minh bạch, bền vững.

Minh Anh