Quỹ ngoại hiến kế thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam

Tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, các doanh nghiệp nước ngoài đánh giá cao nghị quyết, đồng thời kiến nghị nhiều giải pháp để thu hút vốn FDI chất lượng cao.

Ông Takuya Sahashi, Phó Chủ tịch Tập đoàn Mitsubishi Corporation tại Việt Nam đồng tình với tầm nhìn cho rằng sự phát triển kinh tế của Việt Nam không nên chỉ dựa vào việc thu hút đầu tư nước ngoài mà còn phải tạo điều kiện để các doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị toàn cầu.

Để triển khai thực hiện các mục tiêu của Nghị quyết số 10-NQ/TW, ông Takuya Sahashi cho rằng vẫn còn một số thách thức cần vượt qua. Đó là năng lực kỹ thuật và chất lượng của các nhà cung ứng trong nước cần tiếp tục được nâng cao. Các ngành công nghiệp thượng nguồn, bao gồm ngành vật liệu và linh kiện then chốt vẫn còn kém phát triển, dẫn đến sự phụ thuộc kéo dài vào nhập khẩu.

Theo ông, mặc dù đã có nhiều chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhưng nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận do thủ tục phức tạp hoặc chưa phù hợp với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp… Việc giải quyết những vấn đề này có ý nghĩa thiết yếu trong việc tăng cường mối liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước.

Dựa trên kinh nghiệm thực tiễn, ông Takuya Sahashi nhấn mạnh sự hỗ trợ có trọng tâm đối với các doanh nghiệp trong nước có tiềm năng cao thay vì chỉ chú trọng đến số lượng; cần xác định các doanh nghiệp Việt Nam có tiềm năng phát triển cao và dành cho họ các chính sách hỗ trợ có trọng tâm; tăng cường hợp tác với các doanh nghiệp FDI có thể giúp hình thành và phát triển các nhà cung ứng nòng cốt, có năng lực cạnh tranh.

Cùng với đó là phát triển các ngành công nghiệp thượng nguồn. Việc phát triển có chiến lược các ngành vật liệu và linh kiện là yếu tố thiết yếu nhằm gia tăng giá trị gia tăng trong nước và nâng cao khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng. Đây cũng là nền tảng quan trọng để thu hút các dòng vốn FDI chất lượng cao và công nghệ cao.

Ông Takuya Sahashi cũng khuyến nghị cần nâng cao khả năng tiếp cận các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa. Các chương trình hỗ trợ cần được thiết kế đơn giản hơn, linh hoạt hơn và dễ tiếp cận hơn để doanh nghiệp có thể sử dụng khi cần thiết.

Khơi thông thị trường vốn và mục tiêu nâng hạng chứng khoán

Ông Dominic Scriven, Chủ tịch Dragon Capital cho rằng để đáp ứng mục tiêu tăng trưởng nhanh của Việt Nam, một trong những thách thức lớn không chỉ là quy mô nguồn vốn mà còn là chi phí sử dụng vốn của doanh nghiệp.

Hiện nay, Kho bạc Nhà nước có thể phát hành trái phiếu kỳ hạn dài với lãi suất khoảng 4% mỗi năm. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp nếu phát hành trái phiếu kỳ hạn ba năm vẫn phải chấp nhận mức lãi suất từ 10–12% mỗi năm, còn kỳ hạn năm năm gần như rất khó thực hiện. Khoảng chênh lệch này là quá lớn. Theo góc nhìn của Dragon Capital, cần có những giải pháp nhằm từng bước thu hẹp chi phí vốn cho khu vực doanh nghiệp.

Theo đó, ông Dominic Scriven kiến nghị Chính phủ nghiên cứu cơ chế khuyến khích các doanh nghiệp FDI giữ lại lợi nhuận tại Việt Nam thay vì chuyển toàn bộ ra nước ngoài. Một giải pháp có thể xem xét là xây dựng cơ chế lãi suất phù hợp đối với các khoản tiền gửi bằng đô la Mỹ của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại hệ thống ngân hàng Việt Nam. Điều này sẽ góp phần bổ sung nguồn vốn ngoại tệ ổn định cho nền kinh tế.

Bên cạnh đó, tiếp tục đẩy nhanh tiến trình nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam, hướng tới mục tiêu trở thành thị trường mới nổi trước năm 2030.

Theo đó, xem xét nới lỏng hoặc điều chỉnh các quy định về giới hạn tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài đối với những ngành nghề và doanh nghiệp không thuộc lĩnh vực trọng yếu liên quan đến an ninh quốc gia. Ngoài ra, tiếp tục hoàn thiện cơ chế giao dịch ngoại hối nhằm tạo thuận lợi hơn cho các nhà đầu tư nước ngoài khi tham gia thị trường vốn Việt Nam.

Kiến nghị tiếp theo liên quan đến điều kiện niêm yết trên thị trường chứng khoán. Dragon Capital hoàn toàn đồng tình với quy định doanh nghiệp đang thua lỗ không đủ điều kiện niêm yết. Tuy nhiên, quy định không cho phép doanh nghiệp có lỗ lũy kế được niêm yết đang tạo ra rào cản đáng kể đối với nhiều doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực kinh tế số và trí tuệ nhân tạo. Đây là những doanh nghiệp thường phải trải qua giai đoạn đầu tư dài, chấp nhận lỗ trong thời kỳ đầu trước khi tạo ra lợi nhuận. Dragon Capital kiến nghị nghiên cứu điều chỉnh quy định này theo hướng phù hợp hơn với đặc thù của các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo.

Đại diện Dragon Capital cũng kiến nghị tiếp tục thúc đẩy phát triển các trung tâm tài chính tại Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng. Theo phân tích của Dragon Capital, trong khuôn khổ các trung tâm tài chính này, Việt Nam có cơ hội xây dựng cơ chế phát hành riêng lẻ chuyên biệt dành cho các nhà đầu tư tổ chức chuyên nghiệp quốc tế. Đây sẽ là một kênh huy động vốn rất hiệu quả cho nền kinh tế.

Kiến nghị cuối cùng là đẩy mạnh phát triển hệ thống các nhà đầu tư tổ chức trong nước. Đây sẽ là nền tảng quan trọng giúp thị trường vốn Việt Nam phát triển ổn định, bền vững và giảm phụ thuộc vào dòng vốn ngắn hạn.

Tương tự, ông Michael Kokalari, Chuyên gia kinh tế trưởng của VinaCapital, nhấn mạnh Việt Nam cần sớm hoàn thành mục tiêu nâng hạng lên thị trường mới nổi của MSCI. Khi điều này thành hiện thực, một lượng vốn khổng lồ từ các quỹ đầu tư quốc tế quy mô hàng trăm tỷ USD sẽ sẵn sàng giải ngân vào Việt Nam.

Bên cạnh đó, các chuyên gia kiến nghị Chính phủ cần thu hẹp khoảng cách lãi suất trái phiếu doanh nghiệp và trái phiếu chính phủ để hỗ trợ doanh nghiệp. Nghiên cứu điều chỉnh quy định về lỗ lũy kế đối với các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực kinh tế số và AI. Xây dựng cơ chế lãi suất phù hợp để các doanh nghiệp FDI giữ lại lợi nhuận và tái đầu tư tại Việt Nam. Đẩy mạnh mô hình trung tâm tài chính tại TP.HCM và Đà Nẵng để hình thành kênh huy động vốn hiệu quả.

Bất chấp những thách thức về hạ tầng và thủ tục, các nhà đầu tư lớn vẫn bày tỏ sự lạc quan vào tương lai của Việt Nam. Mitsubishi cam kết tiếp tục chuyển giao công nghệ và phát triển nguồn nhân lực. VinaCapital sẵn sàng hỗ trợ huy động vốn cho các dự án hạ tầng quy mô lớn. Trong khi đó, Dragon Capital khẳng định sẽ ưu tiên đầu tư vào các doanh nghiệp tuân thủ tiêu chuẩn ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị).

Việc hiện thực hóa Nghị quyết 10-NQ/TW không chỉ là nhiệm vụ của Chính phủ mà còn cần sự chủ động từ phía doanh nghiệp nội địa để sẵn sàng hấp thụ công nghệ và kỹ năng quản trị hiện đại, từ đó xây dựng một nền công nghiệp tự chủ và bền vững.

Tuấn Kiệt