Quy hoạch bảo tồn Di tích quốc gia đặc biệt Đền Hát Môn, điểm đến văn hóa đặc sắc của Thủ đô

Ngày 28/4/2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà ký Quyết định số 756/QĐ-TTg phê duyệt Nhiệm vụ lập Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Đền Hát Môn, xã Hát Môn, thành phố Hà Nội.

Theo phê duyệt, phạm vi nghiên cứu lập quy hoạch di tích bao gồm toàn bộ địa giới hành chính xã Hát Môn, khoảng 3.767 ha. Quy mô lập quy hoạch di tích có diện tích khoảng 58,42 ha, trên địa bàn xã Hát Môn, gồm: Khu vực bảo vệ của di tích quốc gia đặc biệt Đền Hát Môn; trong đó: Khu vực bảo vệ I diện tích là 2,93 ha và Khu vực bảo vệ II diện tích là 13,40 ha.

Khu vực nghiên cứu, mở rộng (ngoài ranh giới khoanh vùng các khu vực bảo vệ của di tích) có diện tích khoảng 42,09 ha; nhằm tạo lập vành đai bảo vệ di tích và hình thành không gian cảnh quan; hoàn thiện hệ thống hạ tầng kỹ thuật; bổ sung các công trình phụ trợ và các khu chức năng đảm bảo nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng, văn hóa của cộng đồng và phát huy giá trị di tích.

Mục tiêu lập quy hoạch nhằm nhận diện, bảo tồn giá trị lịch sử, văn hóa, nghệ thuật của Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Đền Hát Môn; tôn tạo, phát huy và làm dày thêm giá trị của di tích, đáp ứng vai trò là một trong những trung tâm văn hóa - tín ngưỡng, gắn với lịch sử, thân thế, sự nghiệp của Hai Bà Trưng và vùng đất Hát Môn trong lịch sử dựng nước của dân tộc.

Khai thác, phát huy hiệu quả giá trị của di tích, thực sự trở thành điểm đến du lịch văn hóa - tín ngưỡng - sinh thái hấp dẫn trong hệ thống các điểm đến của Hà Nội và vùng lân cận; hình thành điểm du lịch hấp dẫn kết nối với hành trình di sản trên địa bàn thành phố Hà Nội và các tuyến du lịch liên vùng.

Bảo vệ tính nguyên gốc của di tích, gìn giữ ký ức cộng đồng và thúc đẩy phát huy giá trị di tích trong đời sống đương đại; góp phần thực hiện các mục tiêu đặt ra trong Nhóm nhiệm vụ số 4 về bảo tồn, phát huy các giá trị di sản văn hóa dân tộc thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025 - 2035.

Tổ chức không gian và bố trí, nâng cấp hệ thống hạ tầng giao thông, kỹ thuật phù hợp với các giai đoạn bảo tồn và phát huy giá trị di tích nhằm đáp ứng nhu cầu phục vụ du khách. Làm căn cứ pháp lý cho công tác quản lý và triển khai các dự án thành phần về bảo tồn, phát huy giá trị di tích theo đồ án quy hoạch được duyệt. Xây dựng quy định quản lý, kiểm soát không gian quy hoạch kiến trúc cảnh quan khu vực di tích và các giải pháp quản lý, bảo vệ di tích.

Quyết định đưa ra các nội dung nhiệm vụ lập Quy hoạch gồm: Phân tích, đánh giá hiện trạng di tích và đất đai thuộc di tích; xác định quan điểm về bảo tồn, phát huy giá trị di tích, mục tiêu quy hoạch và các chỉ tiêu dự báo; xác định ranh giới khu vực bảo vệ di tích; định hướng bảo quản, tu bổ, phục hồi, phát huy giá trị di tích; định hướng tổ chức không gian, độ cao, mật độ xây dựng, hình thức kiến trúc, vật liệu của công trình xây dựng mới; dự báo tác động môi trường và đề xuất biện pháp bảo vệ môi trường…

Về nhiệm vụ định hướng bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích, Quyết định yêu cầu: Phương án bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích của toàn khu vực quy hoạch: Các hạng mục di tích gốc cần được nghiên cứu, khảo sát, đánh giá mức độ hư hại và những giá trị cần bảo quản, tu bổ, phục hồi, từ đó đề xuất phương hướng chung đối với việc bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích.

Đề xuất danh mục công trình cần bảo quản, tu bổ, phục hồi và mức độ bảo quản, tu bổ, phục hồi đối với từng công trình; nguyên tắc và giải pháp cơ bản đối với việc bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích trên cơ sở bảo tồn tối đa các thành phần gốc, tuân thủ quy định của pháp luật về di sản văn hóa và về bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích.

Đề xuất giải pháp bảo quản di vật, cổ vật, di sản tư liệu, di sản văn hóa phi vật thể của di tích, lễ hội Đền Hát Môn. Đề xuất các giải pháp sưu tầm hiện vật, tư liệu về di tích phục vụ nghiên cứu, trưng bày, giới thiệu di tích; nội dung nghiên cứu khảo cổ học nhằm tìm kiếm các dấu tích liên quan đến khởi nghĩa Hai Bà Trưng, dòng sông Hát cổ.

Đồng thời, yêu cầu định hướng phát huy giá trị di tích theo hướng bền vững, hiệu quả; chú trọng hình thành các sản phẩm du lịch hấp dẫn, đặc sắc, kết nối với du lịch thành phố Hà Nội, phát huy các giá trị tiêu biểu của địa phương; đưa di tích trở thành điểm du lịch hấp dẫn và trung tâm văn hóa truyền thống đặc sắc của Hà Nội.

Minh Anh