Phó Thủ tướng đề xuất 5 định hướng hợp tác doanh nghiệp Việt Nam - Hoa Kỳ

Ngày 12/11, tại Hà Nội, Hội nghị Thượng đỉnh Kinh doanh Việt Nam - Hoa Kỳ đã diễn ra, đánh dấu cột mốc 30 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (1995-2025). Với chủ đề “Kết nối niềm tin - Hiện thực hóa tiềm năng hợp tác”, sự kiện khẳng định mối quan hệ song phương đã chuyển từ "đối đầu thành đối tác, từ nghi ngờ thành tin cậy", hướng tới kỷ nguyên phát triển mới của quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện.

Hội nghị do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với Phòng Thương mại Hoa Kỳ (US Chamber) và Hiệp hội Thương mại Hoa Kỳ tại Việt Nam (AmCham) tổ chức.

Phát biểu tại hội nghị, Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn khẳng định quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ là mối quan hệ “cùng kiến tạo - cùng phát triển - cùng thắng”. Hoa Kỳ hiện là đối tác thương mại lớn thứ hai và là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam. Ngược lại, Việt Nam đã trở thành một trong 10 đối tác thương mại hàng đầu của Hoa Kỳ.

Niềm tin của các nhà đầu tư Hoa Kỳ đối với môi trường kinh doanh tại Việt Nam ngày càng được củng cố. Quan hệ kinh tế giữa hai nước dự kiến tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ. Kim ngạch thương mại song phương trong 9 tháng đầu năm 2025 đã đạt 126,4 tỷ USD, tăng 27,3% so với cùng kỳ.

Nhiều tập đoàn công nghệ cao lớn của Hoa Kỳ như Apple, Intel, Amkor, Boeing, AES đã và đang mở rộng đầu tư, hình thành chuỗi giá trị sâu rộng và tạo ra hàng trăm nghìn việc làm chất lượng cao tại Việt Nam. Việt Nam được nhấn mạnh là mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu của Hoa Kỳ và có vai trò chiến lược trong việc đảm bảo an ninh kinh tế toàn cầu thông qua đa dạng hóa và hợp tác.

Trong bối cảnh quan hệ được nâng tầm lên Đối tác chiến lược toàn diện, Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn đã đề xuất 5 định hướng hợp tác then chốt giữa doanh nghiệp hai nước:

Thứ nhất, hợp tác bán dẫn và công nghệ cao, với mục tiêu đào tạo 50.000 kỹ sư bán dẫn đến năm 2030, phát triển hệ sinh thái bán dẫn, trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) về dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI). Thứ hai, năng lượng sạch và tăng trưởng xanh, hướng tới phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050, thông qua điện gió ngoài khơi, điện mặt trời, hydro và lưới điện thông minh.

Thứ ba, chuỗi cung ứng chiến lược, kết nối doanh nghiệp Việt Nam với các tập đoàn lớn như Walmart, Costco để giảm chi phí vận tải và hội nhập chuỗi giá trị toàn cầu. Thứ tư, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, thúc đẩy thương mại số, thanh toán điện tử xuyên biên giới, an ninh mạng và y tế số. Thứ năm, giáo dục-đào tạo và chuyển giao công nghệ, kết nối trường đại học, viện nghiên cứu hai nước để nâng cao nguồn nhân lực.

Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn khẳng định Chính phủ Việt Nam quyết tâm tạo đột phá về thể chế, tập trung thực hiện quyết liệt các giải pháp trên tinh thần "3 thông": Thể chế thông thoáng, hạ tầng thông suốt, quản trị thông minh.

Lĩnh vực Cơ sở hạ tầng được xem là nền tảng cốt lõi, với nhu cầu vốn đầu tư giai đoạn 2026–2030 ước tính có thể gấp bốn lần giai đoạn trước. Việt Nam đặt mục tiêu hoàn thành 13.000 km đường cao tốc đến năm 2025. Các lĩnh vực đường sắt và hàng hải cũng mở rộng mô hình đối tác công tư (PPP) và tư nhân hóa tại các cảng chiến lược như Cái Mép – Thị Vải và Cần Giờ.

Cộng đồng doanh nghiệp Hoa Kỳ nhấn mạnh hai yếu tố then chốt cho ngành công nghệ cao là điện năng ổn định và hạ tầng số. Bà Đỗ Thị Thu Hương (Intel) cảnh báo rằng chỉ một dao động điện có thể hủy hoại dây chuyền sản xuất trị giá hàng triệu USD.

Warburg Pincus, nhà đầu tư lớn tại Việt Nam, đề xuất sớm ban hành lộ trình phát triển cụm data center gắn liền với nguồn điện ổn định và quy trình cấp đất minh bạch.

Lĩnh vực khoáng sản chiến lược (đất hiếm) cũng được coi là "mỏ dầu của công nghệ". Việt Nam cần chuyển từ xuất khẩu quặng thô sang chế biến sâu, đồng thời tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn ESG để nắm bắt cơ hội trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Để thúc đẩy thịnh vượng chung, Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn kêu gọi cộng đồng doanh nghiệp Hoa Kỳ mở rộng đầu tư vào các lĩnh vực chiến lược như bán dẫn, năng lượng sạch, đổi mới sáng tạo, đồng thời đề nghị Chính phủ Hoa Kỳ gỡ bỏ các hạn chế kiểm soát xuất khẩu theo Danh mục D1 và D3, và sớm công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường.

Về phía doanh nghiệp, Chủ tịch AmCham Việt Nam, ông Mark Gillin, khuyến nghị Chính phủ Việt Nam thúc đẩy cải cách nhằm trao quyền cho doanh nghiệp tư nhân, giảm bớt các hạn chế không cần thiết, và ban hành lộ trình rõ ràng để đảm bảo sự thống nhất trong quản trị giữa trung ương và địa phương.

Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cam kết tiếp tục phát huy vai trò cầu nối tin cậy giữa Chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp hai nước. VCCI kỳ vọng hai Chính phủ sẽ tiếp tục duy trì môi trường thương mại ổn định, minh bạch, có thể dự báo, và tăng cường đối thoại chính sách để xử lý kịp thời các vấn đề về thuế, tiêu chuẩn thương mại và hàng rào kỹ thuật.

Hội nghị thống nhất rằng: “Trong thế giới đầy biến động hôm nay, chỉ có niềm tin mới tạo nên hợp tác - chỉ có hợp tác mới dẫn đến thịnh vượng - và chỉ có thịnh vượng mới tạo nên tương lai bền vững”.

Minh Phương