Nông sản Việt 'bứt phá' vào thị trường Trung Quốc nhờ chế biến sâu và logistics lạnh

Chiều ngày 12/11, Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NNMT) tổ chức Hội nghị xúc tiến thương mại doanh nghiệp (DN) Việt Nam – Trung Quốc. Sự kiện được đánh giá là cơ hội quan trọng để hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp hai nước trao đổi thông tin, kết nối cung – cầu, tìm kiếm cơ hội hợp tác đầu tư, chuyển giao công nghệ và phát triển thị trường tiêu thụ nông sản.

Sự kiện đã thu hút gần 100 doanh nghiệp hai nước tham gia, trong đó có gần 50 doanh nghiệp từ các tỉnh lớn của Trung Quốc như Hà Nam, Quảng Đông, Quảng Tây, Sơn Đông, Sơn Tây và Hà Bắc.

Quan hệ thương mại Việt Nam – Trung Quốc đang phát triển rất nhanh, ổn định và sâu rộng. Kim ngạch thương mại hai nước đã đạt hơn 208 tỷ USD tính đến hết tháng 10/2025, vượt mức 205,2 tỷ USD của cả năm 2024. Việt Nam hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc tại Đông Nam Á và đứng thứ tư trên toàn thế giới.

Riêng lĩnh vực nông nghiệp, năm 2024, kim ngạch xuất nhập khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 17,8 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam đạt 13,5 tỷ USD.

Ông Lê Thanh Hòa, Phó Cục trưởng Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường (Bộ NNMT), cho biết nhiều mặt hàng chủ lực của Việt Nam như trái cây, thủy sản, gạo, cà phê, hồ tiêu, cao su, và đặc biệt là sầu riêng, đã thâm nhập rộng rãi vào hệ thống phân phối tại Trung Quốc, bao gồm siêu thị, chợ đầu mối và các nền tảng thương mại điện tử.

Trung Quốc đã tái khẳng định sẽ mở rộng nhập khẩu nông sản từ Việt Nam và khuyến khích đầu tư quy mô lớn, chất lượng cao. Đây là cơ hội đáng kể cho các mặt hàng chủ lực như trái cây, hạt điều, cà phê, và thủy sản.

Bà Tề Bình, Tổng Giám đốc Sunwah Gelafood, đánh giá cao tiềm năng của nông sản Việt Nam, nhận định hàng hóa Việt Nam phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng Trung Quốc cả về chất lượng và tính đa dạng. Bà cũng nhấn mạnh rằng nông sản Việt Nam đang xuất hiện rộng rãi trên các hệ thống siêu thị lớn, chợ đầu mối, sàn thương mại điện tử, và xu hướng "mua theo nhóm cộng đồng" tại Trung Quốc.

Bên cạnh đó, hạ tầng vận tải đường bộ và đường sắt giữa hai nước đang được cải thiện mạnh mẽ, giúp rút ngắn thời gian vận chuyển và giảm chi phí logistics. Các sản phẩm như sầu riêng, tổ yến, quả sấy và nông sản chế biến sâu đang tăng trưởng nhanh, phù hợp với xu hướng tiêu dùng của giới trẻ Trung Quốc.

Tuy nhiên, theo Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường, thương mại nông sản, Việt - Trung vẫn đang đối mặt với một số thách thức như: Hạ tầng logistics và kho lạnh biên giới còn thiếu đồng bộ; quy mô sản xuất nhỏ lẻ; năng lực kiểm soát chất lượng, kiểm dịch còn chênh lệch giữa các vùng; và việc chia sẻ dữ liệu chuỗi cung ứng chưa được kết nối hiệu quả.

Những yếu tố này làm tăng chi phí vận chuyển, kéo dài thời gian lưu thông và làm giảm khả năng cạnh tranh.

Để nâng cao hiệu quả thương mại, ông Lê Thanh Hòa đã đề xuất ba nhóm giải pháp trọng tâm: Đẩy mạnh quảng bá nông sản và kết nối doanh nghiệp hai nước. Mở rộng hợp tác về kiểm dịch và an toàn sinh học, phối hợp kiểm soát lưu thông hàng hóa tại biên giới theo chuẩn quốc tế. Tập trung vào chế biến sâu, phát triển logistics lạnh, thương mại điện tử, và tiêu chuẩn hóa vùng nguyên liệu.

Đáng chú ý, các bên đã thảo luận sâu về việc áp dụng công nghệ mới như máy bay không người lái (drone) trong sản xuất, và đồng bộ hóa dữ liệu truy xuất nguồn gốc. Các công nghệ này được kỳ vọng sẽ giúp giảm chi phí sản xuất, tăng năng suất và đảm bảo chất lượng.

Ông Hoàng Liên Sơn (Bộ NNMT) nhấn mạnh liên kết đầu tư chuỗi giá trị nông sản, hình thành trung tâm phân phối và khu chế biến liên kết tại biên giới là hướng đi mang tính đột phá.

Với nhu cầu tiêu thụ lớn của thị trường hơn 1,4 tỷ dân Trung Quốc và 100 triệu dân Việt Nam, Diễn đàn đã định hình một mô hình hợp tác mới: Cùng phát triển vùng nguyên liệu – Cùng tiêu chuẩn hóa chất lượng – Cùng xây dựng thương hiệu. Mục tiêu là đưa nông sản Việt Nam vươn xa vào thị trường quốc tế thông qua "cánh cửa" Trung Quốc.

Tuấn Kiệt