Người nông dân là chiến sĩ trên mặt trận nông nghiệp, phải luôn thích ứng với mọi hoàn cảnh

Thủ tướng Phạm Minh Chính nêu rõ, người nông dân là chiến sĩ trên mặt trận nông nghiệp, phải luôn thích ứng với mọi hoàn cảnh, phải chiến đấu và phải chiến thắng trên mặt trận này. 

Thủ tướng đánh giá cao chủ đề cuộc đối thoại về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, đồng thời đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận thêm về nội dung phát triển kinh tế tư nhân trong nông nghiệp, nông dân, nông thôn theo Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị về kinh tế tư nhân; và nội dung khắc phục thảm họa thiên tai vừa qua.

Tại hội nghị, bà Phạm Thị Lý, Nhà khoa học của nhà nông 2024, Liên hiệp HTX Nông nghiệp hữu cơ và Dược liệu Việt Nam kiến nghị Thủ tướng Chính phủ hai điều: Thứ nhất, có cơ chế chính sách để rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu với chuyển giao ứng dụng khoa học công nghệ, kết quả nghiên cứu từ các viện, trường, các tổ chức như Hội Nông dân, Hội Phụ nữ để xây dựng được các mô hình điểm, trình diễn nông nghiệp, nông thôn.

Thứ hai, nghiên cứu và ban hành cơ chế phối hợp giữa nhà khoa học với lực lượng khuyến nông, Hội Nông dân để chuyển giao khoa học công nghệ cho nông dân. Trong nhiều năm qua, hoạt động của lực lượng khuyến nông là cánh tay nối dài của Chính phủ đối với nông nghiệp và nông dân.

Chúng tôi rất mong có cơ chế mới về phát triển khoa học công nghệ, về ứng dụng và chuyển giao khoa học công nghệ theo tinh thần của Nghị quyết 46 và mong là sớm có được những kết quả tốt.

Tương tự, bà Vương Thị Thương, Giám đốc Hợp tác xã Nông sản Toàn Thương, tỉnh Lạng Sơn đề xuất, kiến nghị Chính phủ, các bộ, ngành: Thứ nhất, có cơ chế, chính sách hỗ trợ nông dân, hợp tác xã được tham gia đào tạo, tập huấn về kỹ năng bán hàng online.

Thứ hai, có chính sách ưu tiên đầu tư, nâng cấp hạ tầng Internet tại các vùng sâu, vùng xa. Thứ ba, nghiên cứu xây dựng một vài cổng/sàn bán hàng online và hỗ trợ về phí bán hàng dành riêng cho nông dân, hợp tác xã để giảm sự phụ thuộc vào các sàn thương mại điện tử hiện nay.

Tham gia đóng góp ý kiến, ông Phạm Đức Trọng, Chủ tịch Hội Nông dân xã Thư Lâm, TP. Hà Nội đề xuất với Thủ tướng Chính phủ và các bộ, ngành: Xem xét xây dựng chương trình hỗ trợ vốn, ưu đãi thuế cho nông dân, HTX khi đầu tư thiết bị ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số.

Nghiên cứu xây dựng mô hình "Làng nông nghiệp công nghệ cao", là nơi làm điểm trình diễn ứng dụng khoa học công nghệ trong sản xuất nông nghiệp thông minh, là nơi đào tạo, chuyển giao kỹ thuật, kết nối doanh nghiệp - HTX - nông dân - nhà khoa học, thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp, nông thôn.

Lắng nghe 3 câu hỏi đầu tiên, Thủ tướng Phạm Minh Chính hoan nghênh, đánh giá cao các câu hỏi của các đại biểu đều thiết thực, đi thẳng vào vấn đề, xuất phát từ thực tiễn trong quá trình phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn.

Từ thực tiễn chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) trên cả nước những năm qua, Thủ tướng cho rằng 5 vấn đề rất quan trọng với chương trình này gồm: Vấn đề xây dựng thương hiệu, vấn đề phát triển vùng nguyên liệu, vấn đề thị trường (phải có doanh nghiệp cung ứng nguyên liệu đầu vào và giúp nông dân đưa sản phẩm ra thị trường), vấn đề nguồn lực (phải có chính sách, gồm chính sách thuế, chính sách ưu đãi, nguồn vốn của ngân hàng...), ứng dụng khoa học công nghệ (từ mẫu mã, bao bì, giúp tăng năng suất tốt hơn, giá trị gia tăng cao hơn…).

Từ câu hỏi của các đại biểu, Thủ tướng cho rằng phải nâng tầm chương trình OCOP trong bối cảnh chuyển đổi kép (chuyển đổi xanh, chuyển đổi số) là yêu cầu khách quan, lựa chọn chiến lược, ưu tiên hàng đầu của tất cả các quốc gia.

Trả lời ý kiến của đại biểu Phạm Thị Lý, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Thế Duy khẳng định kết nối giữa kết quả khoa học và thực tiễn là vấn đề rất nhức nhối và cần quan tâm đối với ngành khoa học công nghệ khi chậm phối hợp với Liên minh Hợp tác xã, Hội Nông dân, Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Lần đầu tiên, đổi mới sáng tạo được đưa vào Luật KHCN là một trụ cột, với trọng tâm là lấy sản xuất kinh doanh làm trung tâm để đưa tri thức và công nghệ trực tiếp đến sản xuất. Các cơ chế hỗ trợ tài chính mới được thiết lập, bao gồm hỗ trợ lãi suất vay cho doanh nghiệp/hợp tác xã, hỗ trợ tài chính thử nghiệm công nghệ (voucher tài chính), hỗ trợ đăng ký sở hữu trí tuệ/nhãn hiệu, và các quỹ KHCN tập trung vào các đề tài đặt hàng từ sản xuất.

Hai mô hình kết nối quan trọng đang được thúc đẩy: Liên kết doanh nghiệp - hợp tác xã kiểu mới - nông dân, trong đó doanh nghiệp tiếp nhận và phổ biến giống/vật tư mới cho nông dân và tiếp nhận đầu ra. Mô hình câu lạc bộ đổi mới sáng tạo, gắn kết trực tiếp nhà khoa học với nông dân thông qua việc lồng ghép các nội dung chuyển đổi số, giúp nông dân trao đổi và lắng nghe các mô hình kinh doanh mới qua internet.

Ngoài ra, nhằm cải thiện hạ tầng chuyển đổi số, Chính phủ đang thí điểm hai giải pháp kỹ thuật quan trọng trong năm 2025: hỗ trợ xây dựng trạm phát sóng tại vùng sâu vùng xa từ quỹ viễn thông công ích, và thí điểm công nghệ internet vệ tinh tầm thấp (LEO satellites) để tăng cường kết nối internet…

Vẫn theo Thứ trưởng Duy, với câu hỏi của ông Phạm Văn Thạch liên quan đến xây dựng các mô hình làng nông nghiệp công nghệ cao, như vừa nói, mô hình này cũng như mô hình câu lạc bộ đổi mới sáng tạo các ngành rau quả...Thời gian tới, chúng tôi sẽ cùng với Bộ Nông nghiệp và Môi trường thúc đẩy các mô hình câu lạc bộ đổi mới sáng tạo để kết nối giữa nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã với bà con nông dân.

Về vấn đề tổ chức đào tạo và kỹ năng bán hàng online, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết, trong năm 2025, Bộ Công Thương đã phối hợp với các địa phương, doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp thương mại điện tử, các sàn thương mại điện tử tổ chức hơn 100 lớp đào tạo, tập huấn cho các cán bộ quản lý nhà nước, doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất kinh doanh, sinh viên khởi nghiệp.

Tổng số gần 10.000 học viên tham dự các lớp này với các chủ đề đa dạng như ứng dụng thương mại điện tử cho thanh niên khởi nghiệp, kỹ năng phát triển thương hiệu cá nhân, cải thiện kỹ năng livestream, ứng dụng AI để phát triển thương hiệu, hỗ trợ kinh doanh trên nền tảng số, nâng cao kỹ năng ứng dụng thương mại điện tử trong quản lý kinh doanh… Các nội dung đào tạo này rất đơn giản và thực tế, với phương châm "cầm tay chỉ việc", "nông dân dạy nông dân", đào tạo thực chiến tại thực địa…

Một vấn đề khác cũng rất được quan tâm là làm sao tiếp tục tiêu thụ được hàng hóa, sản phẩm bên cạnh phương thức thương mại điện tử.  Về nội dung này, Thứ trưởng Tân cho biết đang xây dựng các chính sách để hỗ trợ bà con nông dân cũng như các doanh nghiệp tham gia vào thương mại điện tử. Thứ nhất là nhóm liên quan đến chính sách hỗ trợ giảm chi phí. Bộ Công Thương đang xây dựng chương trình phát triển thương mại điện tử giai đoạn 2026 đến 2030.

Thứ hai là xây dựng các mô hình, nội dung đào tạo và đặc biệt là liên kết hỗ trợ của các ngành. Thứ ba là đề xuất xây dựng cổng, sàn bán hàng online chung. Bộ Công Thương đã và đang phối hợp với các địa phương và hỗ trợ các hộ kinh doanh, doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân tham gia vào sàn chung do Bộ Công Thương xây dựng.

Ngoài ra, ở các địa phương, Bộ Công Thương cũng đề xuất có cơ chế hỗ trợ xây dựng các trang cũng như các chiến dịch riêng cho nông sản địa phương.

Bổ sung thêm một số nội dung, Thủ tướng Phạm Minh Chính cho biết, về thương mại hóa sản phẩm nghiên cứu khoa học, sau khi có Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, các cơ quan đã xây dựng một loạt cơ chế, chính sách. Đồng thời, người sản xuất, người tiêu dùng, người phân phối phải tăng cường đặt hàng cho các nhà khoa học. Đây là hai chiều rất quan trọng.

Để hỗ trợ việc bán hàng online, Thủ tướng đã yêu cầu Bộ Khoa học và Công nghệ chỉ đạo các tập đoàn bảo đảm sóng và điện cho nông dân, cho vùng sâu vùng xa, vùng biên giới hải đảo. Từ đó, thúc đẩy xây dựng chính phủ số, xã hội số, công dân số, giúp mọi người phải biết sử dụng chuyển đổi số, mua bán online.

Về truy xuất nguồn gốc, Thủ tướng cho biết Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các cơ quan liên quan đã quy định về truy xuất nguồn gốc và sở hữu trí tuệ; các bộ ngành, địa phương, cơ quan liên quan có liên quan phải thực hiện nghiêm các quy định về truy xuất nguồn gốc, trong đó có chống khai thác thủy sản IUU, xử phạt nghiêm minh các vi phạm.

Liên quan chính sách thuế, phí và lệ phí, cho rằng hiện đã ưu tiên nhất cho nông nghiệp, cơ bản là miễn hết, Thủ tướng đề nghị các đại biểu tiếp tục đề xuất cấp có thẩm quyền. Đồng thời, với tinh thần hài hòa với mặt bằng chung, ngành nông nghiệp, các hợp tác xã, người nông dân, các chủ thể liên quan cũng phải vươn lên, trưởng thành, lớn mạnh hơn nữa, cạnh tranh lành mạnh, bình đẳng, đóng góp nhiều hơn cho đất nước, cho sự phát triển chung.

Bên cạnh đó, Bộ Công Thương đang tiếp tục xây dựng, phát triển các sàn giao dịch hàng hóa bảo đảm công khai, minh bạch, góp phần chống gian lận thương mại, bán hàng giả, hàng nhái, bán hàng không công khai, không minh bạch.

Tuấn Kiệt