Nghị quyết 10-NQ/TW: "Đòn bẩy" để doanh nghiệp Việt tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu

Ngày 8/6/2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Đây được xem là bước ngoặt quan trọng, xác định rõ việc đổi mới tư duy: coi FDI là động lực thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng, hướng tới chất lượng và nâng cao giá trị gia tăng.

Thay vì chỉ nhìn nhận qua quy mô vốn, trọng tâm mới hiện nay đặt vào khả năng chuyển giao công nghệ, đổi mới sáng tạo và đặc biệt là sự liên kết với doanh nghiệp trong nước. Mục tiêu cốt lõi là không ngừng nâng cao năng lực nội sinh và tính tự chủ của nền kinh tế Việt Nam.

Định hướng đến năm 2030, Việt Nam kỳ vọng thu hút khoảng 200 - 300 tỷ USD vốn FDI đăng ký. Theo các chuyên gia, với mức giải ngân duy trì khoảng 30 tỷ USD/năm như hiện nay, việc vươn tới mốc giải ngân 50 tỷ USD/năm là mục tiêu hoàn toàn có cơ sở thực tiễn.

Tuy nhiên, điểm mới đột phá nằm ở chỉ tiêu về chất lượng. Trong đó, nâng tỷ lệ nội địa hóa các ngành công nghiệp chủ lực lên 40 - 50% và có khoảng 10.000 doanh nghiệp Việt tham gia chuỗi cung ứng FDI.

PGS, TS Nguyễn Văn Lịch, Giảng viên Bộ môn Kinh doanh Kinh tế, Trường Đại học Công nghệ Giao thông Vận tải nhận định rằng, để đạt được con số này, Nhà nước cần có những chính sách trực tiếp như hỗ trợ tín dụng nâng cấp công nghệ, đào tạo nhân lực chất lượng cao và xây dựng chương trình nhà cung ứng quốc gia. Trong kỷ nguyên mới, nhân công giá rẻ không còn là quân bài chiến lược hàng đầu. Các nhà đầu tư thế hệ mới ưu tiên tính ổn định, tốc độ kết nối và mạng lưới logistics thông minh.

Để thu hút FDI thế hệ mới, ông Lịch đề xuất phát triển mạng lưới giao thông đa phương thức; cắt giảm triệt để chi phí logistics trung gian; xây dựng các trung tâm logistics hiện đại gắn liền với các vùng kinh tế trọng điểm; đầu tư mạnh cho hạ tầng số và có tầm nhìn quy hoạch dài hạn, minh bạch.

Theo TS. Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Thành phố Hà Nội, Nghị quyết 10-NQ/TW đặt ra cách tiếp cận mới, căn bản và thực tiễn: thu hút đầu tư nước ngoài phải hướng tới hình thành nền tảng đầu tư chiến lược quốc gia; dòng vốn FDI phải trở thành kênh lan tỏa công nghệ, quản trị, tiêu chuẩn, nhân lực và thị trường cho doanh nghiệp trong nước.

"Trong gần 40 năm đổi mới, khu vực FDI đã đóng góp lớn cho tăng trưởng, xuất khẩu và chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Song chúng ta cũng phải thẳng thắn nhìn nhận, mức độ liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp nội địa còn hạn chế; tỷ lệ nội địa hóa trong nhiều ngành còn thấp; doanh nghiệp Việt Nam phần lớn mới tham gia ở các công đoạn gia công, cung ứng đơn giản, giá trị gia tăng chưa cao. Vì vậy, Nghị quyết lần này có ý nghĩa như một bước chuyển từ "thu hút để có mặt bằng sản xuất" sang "thu hút để tạo năng lực quốc gia"", ông Quốc Anh nói.

Tuy nhiên, ông Quốc Anh cho rằng cơ hội chỉ thành hiện thực khi doanh nghiệp nhỏ và vừa tự nâng cấp. Không thể tham gia chuỗi giá trị toàn cầu bằng tư duy sản xuất nhỏ lẻ, quản trị gia đình, thiếu minh bạch tài chính và thiếu năng lực giao hàng ổn định. Các tập đoàn FDI cần độ tin cậy, kỷ luật, chất lượng đồng đều và khả năng đồng hành dài hạn, chứ không chỉ cần giá rẻ.

Thực tế, nhiều tập đoàn đa quốc gia đã bày tỏ niềm tin mạnh mẽ vào khuôn khổ phát triển mới mà Nghị quyết 10 tạo ra. Bà Lê Thị Hồng Nhi, Phó Tổng Giám đốc Unilever Việt Nam, khẳng định Nghị quyết 10 củng cố con đường phát triển bền vững mà doanh nghiệp theo đuổi. Với đội ngũ quản lý gần 99% là người Việt, Unilever cam kết nâng chuẩn chuỗi giá trị và đưa chuỗi cung ứng Việt Nam hội nhập toàn cầu.

Tương tự, ông Johan van den Ban - Tổng giám đốc De Heus Việt Nam và Châu Á chia sẻ, De Heus đang mở rộng mô hình liên kết chuỗi giá trị và hỗ trợ nông dân Việt đạt các tiêu chuẩn quốc tế như Halal, ISO, FSSC nhằm giúp doanh nghiệp và hộ chăn nuôi Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Trong khi đó, Cargill Việt Nam kỳ vọng vào sự ổn định, minh bạch của chính sách để tiếp tục đầu tư vào nông nghiệp xanh, chuyển đổi số và quản trị trang trại hiện đại.

Ngoài ra, các doanh nghiệp FDI cũng kỳ vọng Việt Nam hoàn thiện hơn nữa hành lang pháp lý về Luật Sở hữu trí tuệ, Luật Cạnh tranh và các chính sách hỗ trợ chuyển đổi xanh để bảo vệ lợi ích nhà đầu tư một cách thực chất.

Nghị quyết 10 không chỉ là "cửa sổ cơ hội" để thu hút vốn ngoại mà còn là "đòn bẩy" để doanh nghiệp Việt Nam tự cường, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Khi sự gắn kết giữa khối FDI và khối nội lực ngày càng chặt chẽ, Việt Nam sẽ khẳng định vị thế là điểm đến an toàn, bền vững và chất lượng trong bản đồ đầu tư thế giới.

Minh Anh