Nghị quyết 10-NQ/TW: "Cú hích" đưa Việt Nam dẫn dắt dòng vốn FDI thế hệ mới

Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài được Bộ Chính trị ban hành ngày 8/6/2026. Nghị quyết nêu rõ: Kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là một bộ phận cấu thành không tách rời của nền kinh tế; là một động lực quan trọng trong phát triển kinh tế và hội nhập quốc tế.

Nghị quyết đặt mục tiêu thu hút khoảng 200 - 300 tỷ USD vốn FDI đăng ký trong giai đoạn 2026 - 2030 và đến năm 2030 có khoảng 10.000 doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi giá trị, chuỗi cung ứng khu vực FDI.

Ngay sau khi Nghị quyết số 10-NQ/TW được Bộ Chính trị ban hành, dòng vốn đầu tư nước ngoài (FDI) vào Việt Nam đã liên tiếp xác lập những kỷ lục mới. Theo số liệu thống kê, tổng vốn đăng ký trong 6 tháng đầu năm 2026 đạt trên 34,65 tỷ USD, tăng tới 61% so với cùng kỳ năm trước. Đặc biệt, vốn giải ngân thực tế cũng đạt mức cao nhất trong vòng 5 năm qua, cho thấy sự cam kết dài hạn của các nhà đầu tư.

Công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục là "thỏi nam châm" khi chiếm 63% tổng vốn đăng ký mới và hơn 82% vốn giải ngân thực tế. Các đối tác hàng đầu như Singapore (7,31 tỷ USD), Hàn Quốc (5,45 tỷ USD) và Nhật Bản (1,2 tỷ USD) đang tăng cường hiện diện tại các địa phương trọng điểm như Thái Nguyên, Nghệ An, Hải Phòng và TP Hồ Chí Minh.

Ông Andre De Jong, Tổng Giám đốc Bosch Việt Nam, khẳng định lực lượng lao động trẻ cùng môi trường vĩ mô ổn định là nền tảng để Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Trong khi đó, khảo sát của JETRO cho thấy tỷ lệ doanh nghiệp Nhật Bản có lãi tại Việt Nam đạt mức kỷ lục 67,5%, vượt mức trung bình của khu vực ASEAN.

Điểm cốt lõi làm nên sức hấp dẫn của Nghị quyết 10 chính là sự thay đổi căn bản về tư duy. Việt Nam không còn đặt mục tiêu "thu hút càng nhiều càng tốt" mà chuyển sang "thu hút có chọn lọc".

Nghị quyết xác định kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là một bộ phận cấu thành không thể tách rời và là động lực quan trọng của nền kinh tế. Mục tiêu cụ thể được đặt ra cho giai đoạn 2026-2030 là thu hút từ 200-300 tỷ USD vốn FDI đăng ký, đồng thời thúc đẩy khoảng 10.000 doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

GS. TS Trần Thọ Đạt, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo, Đại học Kinh tế Quốc dân nhận định, Nghị quyết 10 đã sử dụng FDI như một công cụ để nâng cấp năng lực nội sinh và tái cấu trúc mô hình tăng trưởng. Thước đo hiệu quả giờ đây không chỉ là quy mô vốn, mà là hàm lượng công nghệ, tri thức và giá trị gia tăng mà dòng vốn đó mang lại cho doanh nghiệp nội địa.

Thực tế, Chính phủ đã triển khai đồng bộ nhiều chính sách cụ thể hóa Nghị quyết. Luật Đầu tư 2025 (hiệu lực từ ngày 1/3/2026) cùng Nghị định 96/2026/NĐ-CP thiết lập cơ chế "luồng xanh pháp lý" - thủ tục đầu tư đặc biệt cho các dự án công nghệ chiến lược theo hướng hậu kiểm thay vì tiền kiểm.

Quỹ Hỗ trợ đầu tư theo Nghị định 182/2024/NĐ-CP chuyển từ ưu đãi thuế sang hỗ trợ trực tiếp bằng tiền mặt cho chi phí R&D, đào tạo nhân lực, với nguồn lực chủ đạo từ khoản thu hơn 14.600 tỷ đồng thuế bổ sung đạt chuẩn (QDMTT) áp dụng với khoảng 122 tập đoàn đa quốc gia.

Nghị định 243/2026/NĐ-CP ban hành ngày 26/6/2026 mở rộng cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA), nâng tỷ lệ điện mặt trời mái nhà dư thừa được bán lên lưới từ 20% lên tối đa 50%. Đề án đào tạo 50.000 kỹ sư bán dẫn đến năm 2030 được đẩy nhanh với sự ra đời của Trung tâm Đào tạo Bán dẫn Việt Nam.

Ông Sử Ngọc Khương, Giám đốc cấp cao Savills Việt Nam, phân tích rằng các cam kết về bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ và nguyên tắc không áp dụng hồi tố bất lợi trong Nghị quyết 10 đã tạo sự yên tâm tuyệt đối cho các nhà đầu tư lớn.

Mặc dù triển vọng rất tươi sáng, nhưng cộng đồng quốc tế cũng chỉ ra rằng "phép thử" lớn nhất của Việt Nam nằm ở năng lực thực thi. Đại diện EuroCham và AmCham nhấn mạnh việc xóa bỏ rào cản hành chính tại địa phương và đảm bảo nguồn cung năng lượng xanh ổn định là chìa khóa để giữ chân các dòng vốn "tỷ đô".

Việt Nam đang đứng trước cơ hội chuyển mình từ vị thế tham gia sang vị thế đồng kiến tạo chuỗi giá trị toàn cầu. Nếu các cải cách về thể chế, nhân lực chất lượng cao và hạ tầng được triển khai quyết liệt, kỷ nguyên FDI thế hệ mới sẽ là bệ phóng vững chắc đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045.

Tú Anh