Nghệ nhân Nguyễn Thị Tuyến: Thầm lặng giữ gìn nghề làm đồ chơi dân gian

Cách trung tâm Thủ đô gần 20 km, làng Hậu Ái, xã Vân Canh, huyện Hoài Đức, Hà Nội trước kia vốn có nhiều hộ gia đình làm nghề đồ chơi dân gian truyền thống, nay chỉ còn duy nhất một gia đình tiếp tục giữ nghề. Đó là gia đình bà Nguyễn Thị Tuyến, người có 3 đời gắn bó với nghề truyền thống này.

Trong guồng quay hối hả của nhịp sống hiện đại, trước sự lấn át của những món đồ chơi điện tử có âm thanh sôi động, màu sắc bắt mắt, một số làng nghề trò chơi dân gian truyền thống bị rơi vào mai một, nhiều nghệ nhân đã phải chuyển sang nghề khác để mưu sinh. Tuy nhiên, trong căn nhà của nghệ nhân Nguyễn Thị Tuyến vẫn tràn ngập những “tiến sĩ giấy”, “ông đánh gậy trông trăng” “đèn trung thu” … rực rỡ sắc màu.

Chia sẻ với chúng tôi về cái duyên gắn bó với nghề làm đồ chơi dân gian truyền thống, bà Nguyễn Thị Tuyến cho biết: “Sở dĩ tôi gìn giữ nghề hơn 40 năm nay vì đây là nghề truyền thống của gia đình và hơn hết là niềm đam mê cháy bỏng với những món đồ chơi truyền thống"

Khi nói về đồ chơi tiến sĩ giấy, bà Tuyến cho biết thêm: Dù là đồ chơi nhưng bộ "Tiến sỹ giấy" cũng được phân thành cấp bậc. Bộ to được gọi là “ông Nghè” còn bộ nhỏ được gọi là “Tiến sĩ”; nhân vật mặc áo màu đỏ thì có tước vị cao hơn áo màu xanh. Những món đồ chơi này từ xưa để lại đã là những món quà thể hiện niềm mong muốn con em mình sẽ học giỏi, đỗ đạt cao của các bậc làm cha mẹ.

Cùng với những trò chơi dân gian truyền thống, nghệ nhân Nguyễn Thị Tuyến còn được biết tới là người có đam mê với đồ chơi Trung thu. Theo dòng chảy của thời gian, những người làm nghề như bà Tuyến luôn trăn trở tìm cách cải tiến mẫu mã, cách thức chơi đèn trung thu, nhưng vẫn giữ được nét truyền thống. 

Và có một điều chắc chắn rằng, mỗi sản phẩm do bà Tuyến làm ra đều an toàn, phù hợp với các em nhỏ, khiến người tiêu dùng rất hài lòng. Hơn nữa, bà thường xuyên trăn trở tìm hướng cải tiến mẫu mã, sáng tạo ra nhiều con giống với những hình ảnh ngộ nghĩnh, bắt mắt hơn.

“Làm những món đồ chơi trung thu lãi lời không đáng kể, nhưng với người thợ thủ công yêu nghề như tôi vào dịp Rằm tháng tám có thể góp phần vào niềm vui con trẻ, đồng thời góp một chút công sức lưu giữ nét đẹp trung thu truyền thống cũng là mang lại niềm vui cho chính bản thân”… bà Tuyến chia sẻ.

Đặc biệt bằng tâm huyết với nghề, bà Tuyến vẫn thường xuyên mang nguyên liệu đến một số địa điểm như: Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Bảo tàng Dân tộc học, phố cổ… để hướng dẫn cho những du khách muốn trải nghiệm với nghề. Bởi theo bà, đây cũng là cách để truyền cảm hứng và tình yêu với những món đồ chơi truyền thống đến với nhiều người hơn. Đồng thời, việc làm của bà còn góp phần lưu giữ những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc. “Tôi sẽ tiếp tục làm nghề, truyền nghề đến khi nào không còn sức khỏe nữa thì thôi” - bà Tuyến tâm sự.

Những ngày vừa qua, ngôi nhà nhỏ của bà Tuyến lại ngập tràn những món đồ chơi dân gian tiến sĩ giấy, ông đánh gậy trông trăng...  rực rỡ nhiều màu sắc. Có lẽ, niềm vui của bà đã được nhân lên khi thời gian gần đây số lượng người tìm đến đặt mua đèn đông hơn. Đây là niềm vui, hạnh phúc lớn nhất của bà vì người dân Việt Nam không quay lưng lại với đồ chơi dân gian truyền thống, cũng là động lực để bà tiếp tục gìn giữ và truyền lại niềm đam mê làm trò chơi dân gian cho con trẻ.

Huyền Chi