Ngày thơ Việt Nam 2023: "Nhịp điệu mới", khí thế và niềm tin mới

Ngày thơ Việt Nam 2023 sẽ được tổ chức vào dịp Tết Nguyên tiêu - Rằm tháng Giêng năm Quý Mão 2023, từ ngày 4-5/2 (tức ngày 14 và Rằm tháng Giêng), với chủ đề "Nhịp điệu mới", với ước vọng, khi đất nước chúng ta đã vượt qua đại dịch, cuộc sống bình thường mới trở lại với nhịp điệu, khí thế và niềm tin mới cùng với sự phục hồi mọi mặt đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội, hướng tới một tương lai tràn đầy hy vọng về những điều tốt đẹp.

Ngày thơ Việt Nam 2023 do Hội Nhà văn Việt Nam và Hoàng Thành Thăng Long đồng tổ chức. Các hoạt động của Ngày thơ được thiết kế và dàn dựng bởi ê-kíp sáng tạo gồm: Tổng đạo diễn - nhà thơ, đạo diễn Lê Quý Dương; phụ trách mỹ thuật - họa sĩ Phạm Hà Hải, họa sĩ Lê Đình Nguyên. Sự kiến chính của Ngày thơ thay vì diễn ra vào buổi sáng, sẽ tổ chức vào đêm Rằm để tăng hiệu quả âm thanh, ánh sáng và tính sân khấu.

Sau 18 năm tổ chức tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, lần đầu tiên Ngày thơ Việt Nam được diễn ra tại Hoàng Thành Thăng Long - Di sản tích quốc gia đặc biệt được UNESCO ghi danh vào Danh mục Di sản Văn hóa Thế giới. Không gian Ngày thơ gồm toàn bộ khu vực sân Đoan Môn của Hoàng Thành.

Không gian được thiết kế đặc biệt với Cổng thơ. Bước qua Cổng thơ, du khách, khán giả sẽ dạo bước trên Đường thơ để bước vào Cõi thơ.

Trên Đường thơ, du khách sẽ được thưởng lãm 100 câu thơ hay của thi ca Việt Nam được viết trên giấy dó tạo hình thành những chiếc quạt - cánh bướm.

Cuối Đường thơ, khán giả sẽ đến Nhà ký ức, nơi trưng bày các hiện vật đặc biệt của các nhà thơ tên tuổi qua nhiều thời kỳ của văn học Việt Nam do Bảo tàng Văn học Việt Nam cung cấp. Bên cạnh Nhà ký ức là Quán thơ, nơi các nhà thơ nhiều thế hệ sẽ giao lưu với công chúng, đọc thơ và trò chuyện về nền thi ca Việt Nam.

Song song với Đường thơ, phía phố Nguyễn Tri Phương, sẽ có Đường sách, với khoảng 40 ki-ốt dành cho các NXB, Công ty Văn hóa, phát hành sách; công chúng tham quan và mua các tác phẩm văn học, các tuyển tập thi ca cổ điển và đương đại.

Tại vị trí trung tâm, trước cửa Đoan Môn là sân khấu Đàn thơ - nơi sẽ diễn ra Đêm thơ Nguyên tiêu. Từ trên tường thành sẽ có hai tấm pano lớn được thả xuống. Trên mỗi tấm pano chép bài thơ Thần của Lý Thường Kiệt và bài thơ Nguyên Tiêu của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Bên trái sân khấu là hai Cây thơ, từ trên cành cao sẽ thả xuống những phong thơ, bên trong có những câu hỏi thú vị, đố vui kiến thức thơ dành cho bạn yêu thơ, người chiến thắng sẽ nhận được những phần quà thú vị từ Ban Tổ chức.

Thời gian tổ chức của Ngày thơ năm nay bao gồm cả ngày Rằm tháng Giêng (tức ngày 5/2/2023) thay vì chỉ diễn ra vào buổi sáng ngày Rằm như những lần tổ chức trước.

Buổi sáng từ 8 giờ đến 11 giờ 30, tại Hội trường lớn của Khu di tích Hoàng Thành Thăng Long Hội Nhà văn Việt Nam sẽ chủ trì Tọa đàm "Thơ hiện nay với hôm nay", với sự tham gia các nhà thơ nhiều thế hệ, thảo luận và làm rõ những vấn đề quan trọng của thi ca đương đại. Song song với tọa đàm trên hệ thống màn hình LED trước cổng Đoan Môn sẽ là phần trình chiếu các phim tư liệu về cuộc đời và sự nghiệp của các nhà thơ nổi tiếng đã góp phần xây dựng nên nền thi ca Việt Nam.

Buổi trưa từ 11 giờ 30 – 14 giờ sẽ tiếp tục trình chiếu video clip tuyển chọn các ca khúc nổi tiếng được phổ nhạc từ những bài thơ được nhiều người yêu thích trên hệ thống màn hình LED trước cổng Đoan Môn.

Buổi chiều từ 14 giờ - 17 giờ sẽ diễn các hoạt động đọc thơ, trò chuyện về thơ trong Quán thơ; công chúng tham quan và giao lưu tại Nhà ký ức thơ. Song song là hoạt động trình chiếu các phim tư liệu về các hoạt động nổi bật của Hội Nhà văn Việt Nam trong thời kỳ đổi mới, hội nhập và phát triển trên hệ thống màn hình LED trước cổng Đoan Môn.

Buổi tối, bắt đầu từ 19 giờ - 21 giờ là chương trình nghệ thuật chính của Ngày thơ, diễn ra tại sân khấu trung tâm trước cổng Đoan Môn. Theo Đạo diễn Lê Quý Dương, Đạo diễn Chương trình Ngày thơ Việt Nam 2023, điểm đặc biệt của năm nay là chỉ có một sân thơ duy nhất (khác với những lần tổ chức trước tại Văn Miếu – Quốc tử Giám, chia ra hai sân thơ) dành cho các nhà thơ mọi thế hệ. Sẽ có 21 bài thơ/tác giả thơ xuất hiện trong chương trình, tương đương với con số Ngày thơ Việt Nam lần thứ 21.

Công chúng sẽ được gặp lại hình ảnh của các nhà thơ nổi tiếng giai đoạn Thơ Mới đến thơ kháng chiến chống Pháp như: Nguyễn Đình Thi, Chế Lan Viên, Huy Cận, Xuân Diệu, Hoàng Cầm, Lê Đạt, Chính Hữu… qua giọng đọc của các nhà thơ từ kho tư liệu của Bảo tàng Văn học Việt Nam. Tiếp theo là phần đọc, trình diễn, diễn xướng thơ của các nhà thơ thế hệ chống Mỹ; thế hệ nhà thơ sau 1975 đến thời kỳ Đổi mới; và cuối cùng là của các nhà thơ Trẻ. Đan xen với đọc thơ, các nghệ sĩ nổi tiếng sẽ trình diễn những ca khúc được phổ nhạc từ các bài thơ được công chúng yêu thích.

Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều cho biết, các chương trình sẽ hòa quyện giữa trình diễn thơ, âm nhạc, hội họa và thơ. Bằng mọi cách thức, mọi cung bậc để lan tỏa thơ ca đến với mọi người. Không chỉ là người yêu thơ mà cả người chưa yêu thơ, chưa hiểu thơ, khi bước chân đến Cõi thơ cũng hiểu hơn về thơ, yêu thơ hơn. 

Nhà thơ, đạo diễn Lê Quý Dương cho biết, được làm Ngày thơ Việt Nam với anh là một niềm vinh dự, trong đó có cả trách nhiệm của người làm nghề. 

Anh nói: "Là một đạo diễn chuyên làm các chương trình lớn, đặc biệt là các chương trình lễ hội, tôi luôn luôn nghiên cứu rất kỹ và tôi bỗng giật mình nhận ra rằng, hóa ra là thi ca của chúng ta đã thực sự hình thành và đồng hành cùng với dòng chảy lịch sử của cả dân tộc suốt mấy nghìn năm qua. Thi ca không chỉ là chỗ dựa mà còn là một nơi để tìm về, là một nơi để ở đó xuất phát nhiều ý nghĩa. Đối với dân tộc từ lúc đất nước thanh bình cũng như là có chiến tranh, từ những lúc khó khăn, nghèo nàn, lạc hậu đến lúc đổi mới, phát triển luôn luôn thấy bóng dáng của thi ca ở đó.

Nếu như mở rộng, nhìn ra thì có thể thấy là 4 doanh nhân văn hóa của Việt Nam chúng ta được Unessco công nhận đều là 4 nhà thơ: Hồ Chí Minh, Nguyễn Du và gần đây là Nguyễn Đình Chiểu, Hồ Xuân Hương. Tôi cũng nhận ra rằng, dân tộc của chúng ta chính là một dân tộc của thi ca. Điều đó cực kỳ quan trọng". 

"Tôi đón nhận chương trình này với một tâm thế là góp phần cùng với Hội, cùng các anh các chị để mang thi ca đến gần hơn với đời sống, để cho thi ca có một tầm vóc mới. Nhịp điệu mới là một chủ đề rất thú vị trong bối cảnh hiện nay. Mỗi chúng ta đều cùng cố gắng, đều mong muốn có một điều gì đó đổi thay ở chính mình" - anh chia sẻ thêm.

Đạo diễn Lê Quý Dương bày tỏ: "Tôi hy vọng rằng Ngày thơ Việt Nam năm nay sẽ là một lễ hội rất ấn tượng, độc đáo. Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều vừa định hướng, dẫn dắt với tràn đầy khát vọng, tôi tiếp theo ngọn lửa của anh, đồng hành cùng với anh để có được những ngày thật  thú vị".

Ngân An