Ngành xây dựng đóng vai trò mũi nhọn dẫn dắt tăng trưởng kinh tế

Theo báo cáo của Vietnam Report, trong bức tranh kinh tế tổng thể, ngành xây dựng gần như luôn duy trì tốc độ tăng trưởng cao hơn nền kinh tế trong suốt một thập kỷ qua. Đặc biệt, năm 2025 đánh dấu một cột mốc ấn tượng khi giá trị tăng thêm (GVA) của ngành đạt mức 9,62%, cao nhất trong 5 năm trở lại đây và vượt xa mức tăng trưởng GDP chung là 8,02%.

Sự bứt phá này cho thấy Nhà nước đang sử dụng ngành Xây dựng như một công cụ chính sách vĩ mô trọng yếu để kích thích tổng cầu và định hình lại cấu trúc kinh tế. Ngành xây dựng không chỉ nối liền địa lý mà còn kết nối các cực tăng trưởng, giúp rút ngắn chi phí logistics và tạo nền tảng hạ tầng vững chắc cho sản xuất công nghiệp cũng như thu hút vốn FDI.

Sức sống của ngành hiện rõ qua quy mô chưa từng có của các dự án hạ tầng chiến lược. Tính đến hết năm 2025, Việt Nam đã hoàn thành và thông xe kỹ thuật 3.188 km tuyến chính cao tốc Bắc – Nam, cùng hàng trăm công trình trọng điểm khác được khởi công.

Luồng “sinh khí” này lan tỏa mạnh mẽ đến từng doanh nghiệp trong ngành: 89,9% doanh nghiệp ghi nhận số dự án trúng thầu tăng. 84,8% doanh nghiệp có số dự án đang triển khai nhiều hơn năm trước. Khối lượng công việc tồn đọng (backlog) tiếp tục tăng trưởng mạnh, tạo nền tảng doanh thu vững chắc cho các kỳ tiếp theo.

Ngành xây dựng đang đứng trước cơ hội phát triển vàng nhờ sự cộng hưởng từ hai nguồn vốn khổng lồ. Theo kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 dự kiến đạt 1,08 triệu tỷ đồng (tăng 12% so với năm trước) và định hướng giai đoạn 2026-2030 lên tới 2,8 triệu tỷ đồng. Đây là động lực tăng trưởng lớn nhất khi có tới 57,9% doanh nghiệp bình chọn là yếu tố thúc đẩy chính.

Năm 2025, vốn FDI thực hiện đạt 27,62 tỷ USD, mức cao nhất trong 5 năm. Sự phục hồi của sản xuất công nghiệp (chỉ số PMI đạt 54,3 điểm vào tháng 2/2026) đã kéo theo nhu cầu xây dựng nhà xưởng và hạ tầng khu công nghiệp tăng vọt.

Sự dồi dào về nguồn việc đã giúp các nhà thầu Việt Nam thay đổi vị thế từ bị động sang chủ động. Thay vì cuốn vào các cuộc đua phá giá, các doanh nghiệp uy tín hiện nay có quyền lựa chọn dự án dựa trên hiệu quả tài chính và năng lực triển khai thực tế.

Hơn thế nữa, việc làm chủ các đại dự án phức tạp như sân bay Long Thành, đường sắt tốc độ cao hay các nhà máy điện LNG không chỉ giúp doanh nghiệp tích lũy năng lực thi công mà còn nâng cao khả năng quản trị và tài chính. Sự trưởng thành này là yếu tố cốt lõi để ngành xây dựng tiếp tục gánh vác trọng trách dẫn dắt nền kinh tế trong các chu kỳ tiếp theo.

Dù đang trong chu kỳ phát triển mới, ngành vẫn đối mặt với những thách thức cần sự hỗ trợ từ chính sách. Trong đó, về áp lựa chi phí, có đến 89,5% doanh nghiệp gặp khó khăn do biến động giá vật liệu, đặc biệt là cát san lấp và nhiên liệu. Về nhân sự, việc thiếu hụt kỹ sư và lao động kỹ thuật lành nghề đang là điểm nghẽn cho các dự án yêu cầu tiêu chuẩn quốc tế cao.

Việc hoàn thiện khung pháp lý về đầu tư công và bất động sản được kỳ vọng sẽ tiếp tục khơi thông dòng dự án, giúp ngành Xây dựng thực hiện trọn vẹn sứ mệnh là "xa lộ" dẫn dắt tăng trưởng quốc gia.

Tuấn Kiệt