Ngành thực phẩm Việt bước vào cuộc chơi mới: Từ cạnh tranh giá sang cuộc đua giá trị và chuẩn mực toàn cầu

Theo các chuyên gia tại hội thảo xu hướng thực phẩm năm 2026, ngành thực phẩm toàn cầu đang được định hình bởi ba trụ cột chính gồm sức khỏe, phát triển bền vững và tuân thủ quy định. Đây cũng chính là những yếu tố buộc doanh nghiệp Việt phải thay đổi để thích ứng nếu muốn tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Không chỉ là xu hướng, các yêu cầu này đang nhanh chóng trở thành “giấy thông hành” bắt buộc. Những quy định về truy xuất nguồn gốc, ghi nhãn dinh dưỡng, giảm phát thải hay bao bì thân thiện môi trường ngày càng được siết chặt tại các thị trường lớn như châu Âu và Mỹ. Điều này buộc doanh nghiệp phải đầu tư bài bản vào công nghệ, quản trị chất lượng và minh bạch chuỗi cung ứng.

Song song với áp lực tiêu chuẩn là sức ép chi phí ngày càng gia tăng. Thực tế cho thấy chi phí nguyên liệu, năng lượng và logistics có thời điểm tăng mạnh, trong khi sức mua chưa phục hồi hoàn toàn, khiến doanh nghiệp khó điều chỉnh giá bán.

Hệ quả là biên lợi nhuận bị thu hẹp, buộc doanh nghiệp phải tái cấu trúc toàn diện. Nếu trước đây lợi thế cạnh tranh nằm ở giá rẻ, thì hiện nay trọng tâm đã chuyển sang nâng cao giá trị sản phẩm. Các doanh nghiệp đang đẩy mạnh tự chủ nguyên liệu, giảm phụ thuộc nhập khẩu, đồng thời đầu tư chế biến sâu để gia tăng giá trị nông sản.

Đáng chú ý, xu hướng tiêu dùng cũng đang thay đổi rõ rệt. Người tiêu dùng không chỉ quan tâm đến “ăn no” mà còn hướng tới “ăn khỏe”, ưu tiên sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên, ít phụ gia và có lợi cho sức khỏe. Điều này mở ra dư địa lớn cho các dòng thực phẩm chức năng, thực phẩm tiện lợi cao cấp và sản phẩm xanh.

Trong bối cảnh đó, đổi mới sáng tạo và nghiên cứu phát triển (R&D) trở thành yếu tố sống còn. Doanh nghiệp cần đầu tư từ nguyên liệu, công nghệ chế biến đến thiết kế sản phẩm để đáp ứng thị hiếu ngày càng khắt khe của thị trường trong và ngoài nước.

Dù đối mặt nhiều thách thức, ngành lương thực – thực phẩm vẫn duy trì đà tăng trưởng và tiếp tục đóng vai trò trụ cột của nền kinh tế, với nhu cầu tiêu dùng ổn định và tiềm năng xuất khẩu lớn.

Có thể thấy, “cuộc chơi mới” của ngành thực phẩm không còn là bài toán chi phí, mà là cuộc đua toàn diện về giá trị, tiêu chuẩn và năng lực thích ứng. Doanh nghiệp nào chuyển mình nhanh, đầu tư đúng hướng sẽ có cơ hội bứt phá và khẳng định vị thế trên thị trường toàn cầu.

Văn Nam(T/h)