Ngành cơ khí Việt Nam và cơ hội bứt phá nhờ công nghệ và FDI

Ngày 24/7/2025, diễn đàn M-TALKS 2025 với chủ đề "Cơ hội bứt phá chuỗi giá trị ngành cơ khí - chế tạo Việt Nam" đã diễn ra tại TP Hồ Chí Minh. Sự kiện là điểm khởi đầu quan trọng cho chuỗi hoạt động hướng tới Triển lãm quốc tế METALEX Vietnam 2025.

Các chuyên gia tại diễn đàn đã nhận định ngành cơ khí – chế tạo Việt Nam đang đứng trước ngưỡng cửa của một cuộc bứt phá lịch sử và ngày càng khẳng định vai trò trụ cột chiến lược trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Công nghệ tiên tiến và dòng vốn FDI

Ngành cơ khí Việt Nam đã chứng kiến sự chuyển mình mạnh mẽ trong các lĩnh vực gia công kim loại, tự động hóa và sản xuất chính xác. Các công nghệ tiên tiến như máy công cụ CNC, robot công nghiệp và các giải pháp tự động hóa đang giúp nâng cao năng lực sản xuất, giảm chi phí và mở ra cơ hội gia tăng năng suất, hội nhập vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tiến sĩ Trương Thị Chí Bình, Phó Chủ tịch Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam (VASI), chia sẻ rằng ngành cơ khí Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn, đặc biệt từ sự tăng trưởng mạnh mẽ của thị trường ô tô và ngành công nghiệp chế tạo. Tiềm năng của ngành còn đến từ xu hướng nội địa hóa chuỗi cung ứng, với các lĩnh vực như tự động hóa, gia công chính xác và sản xuất máy móc thiết bị phục vụ các ngành ô tô, điện tử đang có sự tăng trưởng mạnh mẽ.

Việt Nam đang dần trở thành một trung tâm sản xuất quan trọng trong khu vực, với sự phục hồi mạnh mẽ của ngành chế biến - chế tạo và dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đổ vào lĩnh vực này. Trong sáu tháng đầu năm 2025, khu vực chế biến – chế tạo thu hút hơn 12 tỷ USD vốn đầu tư, chiếm 55,6% tổng vốn đăng ký, cho thấy sức hút mạnh mẽ từ chuỗi giá trị sản xuất tại Việt Nam.

Bên cạnh đó, các dự án đầu tư công quy mô lớn như đường cao tốc Bắc – Nam phía Đông (tổng mức đầu tư 310.000 tỷ đồng, dài hơn 2.063 km) và dự án Cảng Hàng không quốc tế Long Thành (công suất 25 triệu hành khách/năm) đang được đẩy nhanh tiến độ. Những dự án này tạo ra nhu cầu lớn về thiết bị, máy móc, giải pháp gia công, tự động hóa và sản xuất chính xác, là cú hích lớn cho ngành cơ khí.

Dù có nhiều cơ hội, các doanh nghiệp cơ khí Việt Nam vẫn đối mặt với những khó khăn như thiếu nguồn lực nghiên cứu và phát triển (R&D), công nghệ lạc hậu và năng lực cạnh tranh còn hạn chế.

Mới đây, Hoa Kỳ đã áp mức thuế 20% với một số mặt hàng và 40% cho sản phẩm bị nghi ngờ trung chuyển từ nước thứ ba, gây áp lực về chi phí, minh bạch nguồn gốc và rủi ro mất đơn hàng. Đồng thời, các Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) thế hệ mới ngày càng siết chặt tiêu chuẩn xuất xứ, chất lượng và quản trị bền vững.

Để vượt qua những thách thức này, doanh nghiệp cơ khí – chế tạo Việt Nam cần không chỉ nâng cấp máy móc mà còn phải chuẩn hóa toàn bộ quy trình sản xuất, minh bạch chuỗi cung ứng và nâng tầm năng lực quản trị theo chuẩn quốc tế.

Nhiều doanh nghiệp Việt vẫn đang dừng lại ở vai trò gia công, chưa làm chủ công nghệ lõi hay phát triển thương hiệu riêng. Ngành cũng đang thiếu “sếu đầu đàn” sở hữu các công nghệ nguồn, đủ năng lực, kinh nghiệm để thực hiện các dự án trọn gói.

METALEX Vietnam 2025: “Điểm chạm chiến lược" để doanh nghiệp cơ khí bứt phá

Để hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận công nghệ mới, kết nối đối tác quốc tế và nâng cao năng lực cạnh tranh, METALEX Vietnam 2025 sẽ được tổ chức từ ngày 1 - 3/10/2025 tại Trung tâm Hội chợ và Triển lãm Sài Gòn (SECC). Triển lãm được kỳ vọng là cầu nối quan trọng giữa công nghệ, thị trường và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Với thông điệp “Empowering Metalworking – Nâng tầm sức mạnh gia công cơ khí”, sự kiện này sẽ trưng bày loạt công nghệ gia công kim loại tiên tiến như máy CNC, robot công nghiệp, giải pháp tự động hóa, hệ thống đo kiểm và phần mềm nhà máy số. Triển lãm dự kiến quy tụ hơn 250 thương hiệu quốc tế và trên 15.000 khách tham quan từ hơn 30 quốc gia, với sự góp mặt của các gian hàng quốc gia từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Đức, Thái Lan, Trung Quốc.

Ngoài ra, METALEX Vietnam 2025 còn là một hệ sinh thái tích hợp với chuỗi hội thảo chuyên đề (như M-TALKS 2025 đã mở màn), chương trình kết nối doanh nghiệp, tham quan nhà máy và các khu vực kết nối nguồn cung trực tiếp (Sourcing Zone), nhằm thúc đẩy đối thoại và đề xuất giải pháp chiến lược.

METALEX Vietnam 2025 và các diễn đàn như M-TALKS 2025 là "điểm chạm chiến lược" để doanh nghiệp ngành cơ khí Việt Nam bứt phá, nâng cao năng lực sản xuất và hội nhập sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

Minh Anh