Ngành bán lẻ Việt Nam trước sức ép của EVFTA

Với quy mô dân số gần 100 triệu người, thị trường bán lẻ Việt Nam đã và đang có nhiều tiềm năng để phát triển, đặc biệt khi Hiệp định EVFTA có hiệu lực. Theo các chuyên gia kinh tế, EVFTA được coi là động lực để thúc đẩy sự phát triển của toàn bộ nền kinh tế Việt Nam nói chung và ngành bán lẻ nói riêng. EVFTA đã được thực thi cùng với những cam kết  mở cửa thị trường trong nước sẽ tạo cơ hội cho công ty, tập đoàn kinh doanh phân phối sản phẩm hàng hóa và dịch vụ của Liên minh Châu Âu được tiếp cận thuận lợi hơn vào thị trường Việt Nam. Cùng với đó, các doanh nghiệp phân phối Việt Nam cũng được cung ứng những nguồn hàng chất lượng cao, nhập khẩu từ các nước thành viên của EU, từ đó có thể nâng cao năng lực trong hoạt động kinh doanh trên thị trường trong nước. 

(Hình minh họa)

Trước đó, trên thị trường Việt Nam đã nổi lên một số nhà phân phối bán lẻ, bao gồm cả doanh nghiệp trong nước, nước ngoài đang nắm giữ thị phần chủ yếu, cạnh tranh lẫn nhau và đi đầu trong những xu hướng bán lẻ mới. Các tập đoàn lớn và có thương hiệu nổi tiếng như: Auchan, Family Mart, Lotte, Central Group, Aeon, Circle K, K Mart.. đã liên tục đẩy mạnh chiến lược thâm nhập và mở rộng thị trường bán lẻ tại Việt Nam. Điều này cho thấy, tiềm năng của thị trường bán lẻ Việt Nam còn rất lớn.

Tuy nhiên, tốc độ thâm nhập và mở rộng ngày một gia tăng của doanh nghiệp nước ngoài, đã và đang gây sức ép rất lớn và là mối lo ngại đối với các nhà bán lẻ trong nước. Nhiều hàng hóa sản xuất trong nước bị suy giảm thị phần đáng kể. do phần lớn doanh nghiệp Việt Nam hiện chỉ có quy mô nhỏ và vừa với nguồn lực hạn chế. Thực tế, cho đến nay, chỉ có một số ít doanh nghiệp lớn của Việt Nam như Saigon Co.op, VinCommerce, Massan… đã gây dựng được thương hiệu, đủ năng lực để cạnh tranh trên thị trường bán lẻ Việt Nam. Một số doanh nghiệp khác hoặc là đóng cửa hoặc liên doanh liên kết hoặc đã dừng hẳn hoạt động.

Theo nhân định của nhiều chuyên gia kinh tế, để ngành bán lẻ Việt Nam giải quyết những hạn chế, tồn tại và đủ năng lực cạnh tranh với những “đại gia” ngành bán lẻ quốc tế, cũng như trong Liên minh Châu Âu, các nhà bán lẻ Việt Nam cần tập trung vào những mặt hàng có thế mạnh như nông sản, thực phẩm. Với những mặt hàng cao cấp thì chúng ta phải chấp nhận nhường sân cho đối tác nước ngoài. Bởi thực tế, các doanh nghiệp trong nước chưa đủ trình độ để sản xuất các mặt hàng như: điện máy gia dụng, điện lạnh hay những hàng cao cấp hơn. Đồng thời, ngay cả với những sản phẩm truyền thống, lợi thế gia truyền, thân thuộc với người tiêu dùng Việt Nam, ngành bán lẻ nội địa cũng cần lên kế hoạch tổ chức lại quy trình sản xuất kinh doanh, tạo sự gắn kết bền vững, lâu dài giữa sản xuất sản phẩm với các kênh phân phối, thay đổi thực trạng sản xuất sản phẩm hiện tại của Việt Nam vẫn còn manh mún, nhỏ lẻ, chất lượng không đảm bảo, rất khó cạnh tranh với hàng hóa nhập khẩu với chất lượng cao và giá phải chăng vì được hưởng  thuế suất ưu đãi theo cam kết trong EVFTA.

Phải đẩy mạnh cải tạo và nâng cấp chất lượng của kênh bán lẻ truyền thống hiện vẫn chiếm tới 80% là lương thực, thực phẩm hàng thiết yếu. Cần chú trọng đến các chợ truyền thống, một thị trường tiềm năng nhưng đôi khi bị lãng quên. Cần phải có nhiều phương án kinh doanh, từng bước cùng cạnh tranh và hợp tác với các doanh nghiệp nước ngoài ở Việt Nam.

Để hạn chế những tác động tiêu cực từ EVFTA, các doanh nghiệp phân phối, bán lẻ cần nghiên cứu kỹ những nội dung, quy tắc nội khối để có sự chuẩn bị sẵn sàng trong việc tận dụng cơ hội có được từ EVFTA, tăng cường liên kết, hợp tác với các đối tác trong và ngoài nước để tận dụng công nghệ, quản lý và cả thị trường, qua đó, tăng cường khả năng tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu, nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh trên thị trường.

Minh Hải