Ngân hàng Nhà nước yêu cầu xử lý nghiêm hành vi "lách" quy định đẩy lãi suất

Từ quý IV/2025 đến nay, thị trường tiền tệ ghi nhận những diễn biến không thuận lợi. Thanh khoản hệ thống có thời điểm gặp khó khăn, trong khi mặt bằng lãi suất huy động và cho vay vẫn duy trì ở mức cao. Điều này đã gây ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp cận vốn của người dân, doanh nghiệp và làm chậm tiến trình phục hồi kinh tế.

Đáng chú ý, qua công tác thanh tra và giám sát, NHNN Khu vực 1 nhận thấy tồn tại tình trạng lãi suất thực tế áp dụng cho khách hàng cao hơn mức niêm yết công khai. Việc "lách" quy định này thường thông qua các cơ chế phê duyệt ngoại lệ hoặc các chính sách cộng thêm lãi suất, làm phát sinh mặt bằng lãi suất thực tế cao hơn mức công bố.

Tại hội nghị quán triệt chỉ đạo về giảm mặt bằng lãi suất diễn ra mới đây, bà Hoàng Huyền Châm, Phó Giám đốc NHNN Khu vực 1, nhấn mạnh các tổ chức tín dụng phải thực hiện nghiêm việc niêm yết và công bố lãi suất. Bà yêu cầu các ngân hàng phải bảo đảm tính thống nhất tuyệt đối giữa lãi suất niêm yết, chính sách nội bộ và mức lãi suất thực tế áp dụng cho khách hàng.

Theo chỉ đạo từ Thông báo số 117 của Thống đốc NHNN, từ ngày 10/4/2026, các tổ chức tín dụng phải giảm tối thiểu 0,5 điểm phần trăm lãi suất tiền gửi đối với kỳ hạn từ 6 tháng trở lên. Cơ quan quản lý yêu cầu các ngân hàng không được sử dụng các cơ chế phê duyệt ngoại lệ để làm gia tăng mặt bằng lãi suất huy động hoặc tạo ra sự cạnh tranh không lành mạnh

Theo đánh giá của các chuyên gia kinh tế, áp lực huy động vốn hiện nay đang gia tăng do tín dụng phục hồi nhanh hơn tốc độ tăng cung tiền. Trong bối cảnh thanh khoản hệ thống không còn quá dồi dào, tỷ lệ dư nợ trên huy động (LDR) tại nhiều ngân hàng ở mức cao đã tạo áp lực khiến lãi suất huy động tăng trở lại

Thực tế thị trường hiện đang có sự phân hóa mạnh mẽ. Nhóm Big4 (Vietcombank, VietinBank, Agribank, BIDV) duy trì mức lãi suất cao nhất khoảng 6%/năm ở kỳ hạn dài. Với nhóm ngân hàng TMCP, nhiều đơn vị đã niêm yết mức từ 7%/năm trở lên cho các kỳ hạn từ 6-24 tháng. Cá biệt có những trường hợp như ACB đã đưa lãi suất kỳ hạn 12 tháng lên mức 7,3%/năm.

NHNN cũng đặc biệt lưu ý các tổ chức tín dụng về rủi ro đạo đức của nhân viên ngân hàng. Các hành vi cần xử lý nghiêm bao gồm: Hứa hẹn mức lãi suất cao hơn lãi suất niêm yết để lôi kéo khách hàng. Dụ dỗ khách hàng ký trước giấy tờ hoặc truy cập website giả mạo để chiếm đoạt tài sản. Lợi dụng quy định về huy động ngoại tệ để cho vay VND có tài sản bảo đảm là ngoại tệ rồi gửi ngược lại hệ thống nhằm hưởng chênh lệch.

NHNN Khu vực 1 khẳng định trong thời gian tới sẽ đẩy mạnh thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các hành vi cố tình làm gia tăng mặt bằng lãi suất trái quy định. Các ngân hàng được yêu cầu phải tiết giảm chi phí hoạt động để tạo dư địa giảm lãi suất cho vay, tập trung dòng vốn vào lĩnh vực sản xuất kinh doanh và các động lực tăng trưởng của nền kinh tế.

Minh Phương