Nâng tầm sản phẩm quà tặng làng nghề thành “đại sứ” giới thiệu văn hóa

Tại hội nghị góp ý dự thảo Đề cương Đề án phát triển sản phẩm quà tặng thành phố Hà Nội do Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội tổ chức, các đại biểu nhấn mạnh, Hà Nội có thế mạnh về làng nghề, thủ công mỹ nghệ và các sản vật đặc trưng, nhưng để những sản phẩm này trở thành quà tặng mang dấu ấn Thủ đô, cần được đầu tư đồng bộ về thiết kế, bao bì, câu chuyện văn hóa, nhận diện và khả năng đáp ứng thị trường.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Đình Hoa cho biết, dự kiến tên gọi của Đề án là “Đề án phát triển sản phẩm quà tặng của thành phố Hà Nội” nhằm phát triển sản phẩm có thể trở thành quà tặng đặc trưng của Thủ đô.

Theo ông, Hà Nội có nhiều sản phẩm làng nghề, thủ công mỹ nghệ và sản vật đặc trưng. Tuy nhiên, để trở thành những món quà có giá trị, sản phẩm cần tiếp tục được nâng cao chất lượng, hoàn thiện mẫu mã, thiết kế, bao bì và câu chuyện sản phẩm. Đây không chỉ là giải pháp gia tăng giá trị hàng hóa, tạo việc làm, nâng cao thu nhập mà còn góp phần phát huy giá trị văn hóa, lịch sử và làng nghề Hà Nội.

Ông Hoa cho hay hiện Sở Nông nghiệp và Môi trường đang xây dựng danh mục những sản phẩm có tiềm năng phát triển thành quà tặng Hà Nội. Thành phố cũng định hướng hình thành các không gian trưng bày, giới thiệu sản phẩm tại những địa điểm tập trung đông du khách, trước mắt là gian hàng tại Cảng hàng không quốc tế Nội Bài.

Đóng góp ý kiến, ông Nguyễn Ngọc Luân, Phó Giám đốc Trung tâm Tư vấn Chính sách Viện Chiến lược chính sách Nông nghiệp và Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho rằng cần nghiên cứu thành lập Hội đồng tư vấn xét chọn sản phẩm quà tặng thành phố Hà Nội, với thành phần liên ngành và các chuyên gia phù hợp. Hội đồng có nhiệm vụ đánh giá, phân nhóm sản phẩm, đề xuất nội dung cần hoàn thiện, xem xét các sản phẩm ưu tú, đặc biệt và kiến nghị cập nhật danh mục.

Viện trưởng Viện Kinh tế, Văn hóa và Nghệ thuật Vương Xuân Nguyên nhấn mạnh cần nghiên cứu mở rộng phạm vi và tên gọi đề án. Quà tặng không nên được hiểu đơn thuần là một nhóm sản phẩm cố định, mà cần trở thành động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo đối với hàng hóa, giúp sản phẩm Hà Nội thích ứng tốt hơn với thị hiếu và tiêu chuẩn của từng thị trường.

Theo ông Nguyên, nhiều sản phẩm làng nghề, OCOP còn hạn chế về đổi mới thiết kế, công nghệ và khả năng thích ứng thị trường. Vì vậy, Đề án cần tạo động lực đổi mới sản phẩm, nâng cao sức cạnh tranh; đồng thời xác định rõ sản phẩm đầu ra, như danh mục, ngân hàng sản phẩm hay hệ thống nhận diện. Ông đề xuất tên gọi “Đề án đổi mới sáng tạo hàng hóa và sản phẩm quà tặng”.

Theo chuyên gia Đặng Quý Nhân, xây dựng đề án là nhiệm vụ có nhiều tiềm năng nhưng cũng khó, bởi chưa có nhiều tiền lệ để tham khảo. Vì vậy, trước hết cần xác định rõ mục tiêu, quan điểm và cách tiếp cận, tránh xây dựng đề án dàn trải.

Theo ông Nhân, Hà Nội không thiếu sản phẩm mà thiếu sự kết nối. Các làng nghề, nghệ nhân và doanh nghiệp đã có hàng nghìn sản phẩm được sản xuất, kinh doanh với nhiều phân khúc. Điều cần thiết là cơ chế để lựa chọn, chuẩn hóa, kết nối và xây dựng nhận diện chung, biến những sản phẩm riêng lẻ thành các bộ quà tặng mang câu chuyện và bản sắc Hà Nội.

Ông dẫn ví dụ, một bộ quà tặng có thể kết hợp sản phẩm gốm, chè và hộp sơn mài. Qua đó, giá trị của nhiều làng nghề cùng được giới thiệu trong một sản phẩm, tạo sự phong phú và khác biệt cho quà tặng Hà Nội. Do đó, Nhà nước đóng vai trò định hướng, xây dựng cơ chế, tổ chức tuyển chọn, kết nối và tạo động lực, không làm thay các chủ thể sản xuất. Đặc biệt, cần xây dựng bộ nhận diện chung cho quà tặng Hà Nội với sự tham gia của các trường đại học, đơn vị thiết kế và cộng đồng sáng tạo.

"Nếu duy trì cơ chế này trong 5-10 năm, Hà Nội có thể từng bước hình thành “kinh tế quà tặng” gắn với làng nghề, thương mại, văn hóa và du lịch", ông Nhân nói.

Chủ tịch Hội Thủ công mỹ nghệ và Làng nghề Hà Nội Hà Thị Vinh nhấn mạnh vai trò của các nhà thiết kế trong quá trình phát triển sản phẩm quà tặng. Theo bà, nhiều nghệ nhân đang nắm giữ kỹ thuật và tinh hoa nghề truyền thống nhưng còn hạn chế trong cập nhật xu hướng thiết kế, thị hiếu và nhu cầu thị trường hiện đại. Vì vậy, cần tạo cầu nối giữa nghệ nhân với nhà thiết kế chuyên nghiệp, chuyên gia và các trường đào tạo mỹ thuật, thiết kế.

Bà Hà Thị Vinh đề xuất lựa chọn một số nhóm ngành hàng thế mạnh như gốm sứ, sơn mài, đồ gỗ, thủ công mỹ nghệ… để tập trung hỗ trợ, tránh dàn trải. Một sản phẩm quà tặng hoàn chỉnh phải được đầu tư đồng bộ từ sản phẩm, thiết kế, bao bì đến câu chuyện văn hóa và hệ thống nhận diện.

Theo bà, nhiều sản phẩm thủ công, đặc sản có chất lượng nhưng bao bì chưa tương xứng, nhất là khi đưa ra thị trường quốc tế. Do đó, thành phố cần quan tâm hệ sinh thái thiết kế, sản xuất bao bì và khuyến khích doanh nghiệp đầu tư công nghệ phù hợp từng phân khúc.

Thu Thủy