Năm 2018: 5 thách thức lớn cho tăng trưởng kinh tế

Đó là nhận định của tiến sỹ Nguyễn Đức Thành, Viện trưởng Viện nghiên cứu Kinh tế và Chính sách trình bày quan điểm tại sự kiện công bố Báo cáo kinh tế vĩ mô Việt Nam quý 4/2017 của Viện nghiên cứu Kinh tế và Chính sách, ngày 16/1.

5 thách thức lớn cho tăng trưởng

Đó là, tăng trưởng đột biến khu vực chế biến, chế tạo - động lực chính cho tăng trưởng cao của năm 2017 khó có khả năng duy trì khi việc mở rộng sản xuất của Samsung đã được tận dụng trong năm 2017 và chưa có những dự án FDI mới về chế biến, chế tạo quy mô lớn.

Dư địa hạn hẹp của chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ.

Tốc độ xử lý các tập đoàn kinh tế, sắp xếp, đổi mới, cổ phần hoá doanh nghiệp Nhà nước vẫn chậm do cả nguyên nhân chủ quan và khách quan.

Những hạn chế, yếu kém tiềm ẩn đã tích tụ nhiều năm như bộ máy hành chính cồng kềnh, thủ tục hành chính còn rườm rà, không hợp lý, chi phí phi chính thức trong giao dịch của doanh nghiệp và người dân.

Cuối cùng là một thách thức không thể không kể đến, là điều kiện thời tiết không thuận lợi có thể làm giảm đáng kể năng lực sản xuất nông nghiệp như đã từng diễn ra trong năm 2016.

Tuy nhiên, trong thách thức, lại thấy nổi lên điểm sáng và nhiều khả năng điểm sáng này sẽ là động lực mới cho tăng trưởng. Đó là, dư địa tăng trưởng của ngành nông, lâm nghiệp và thủy sản thông qua việc chuyển đổi cơ cấu sản phẩm còn rất lớn. Từ thực tế của năm 2017, tăng trưởng nhóm ngành này ước tính 2,9%, trong đó dẫn đầu là ngành thủy sản (5,5%). 

Sự tham gia của các tập đoàn lớn trong phát triển nông nghiệp công nghệ cao cũng đóng góp quan trọng trong gia tăng giá trị sản xuất của ngành nông nghiệp.

Đối với lạm phát, theo Ban Kinh tế Trung ương, lạm phát cơ bản có xu hướng tăng lên trong năm 2018, dự kiến trong miền từ 1,5%-1,7%, cao hơn mức 1,4% của năm 2017 do áp lực cầu kéo đang trở nên mạnh mẽ hơn từ việc tăng trưởng kinh tế vượt mục tiêu đề ra.  

Ngoài ra, việc biến động mạnh giá cả các loại hàng hóa và việc điều chỉnh tăng lương tối thiểu vùng (1/1/2018) và tăng lương cơ bản (từ 1/7/2018) có thể đẩy mặt bằng giá cơ bản tăng trong năm 2018.

Lạm phát tổng thể năm 2018 dự kiến trong miền từ 3,5-4%, cao hơn một chút so với mức 3,5% của năm 2017. Như vậy, áp lực lạm phát vượt mục tiêu đề ra (4%) vẫn có trong trường hợp giá dầu tăng mạnh và lạm phát cơ bản tăng vượt mức 2% trong năm 2018, tuy nhiên, xét trên tổng thể, mục tiêu kiểm soát lạm phát trong mục tiêu là khả thi.

Triển vọng về kênh dẫn vốn

Năm 2017, thị trường chứng khoán chứng kiến sự tăng trưởng ngoạn mục theo cùng xu hướng của thế giới. Chỉ số VN-Index lại một lần nữa quay trở lại phá mức kỷ lục 1.000 điểm vào thời khắc cuối năm, đưa chứng khoán Việt Nam vào "top 5 thị trường chứng khoán tăng trưởng cao nhất thế giới.”

Trên thực tế, quá trình cổ phần hóa đã diễn ra rất mạnh mẽ trong năm qua và được kỳ vọng sẽ tiếp tục được đẩy mạnh trong năm 2018 với Nghị định số 126/2017/NĐ-CP của Chính phủ về tháo gỡ các vướng mắc trong quá trình cổ phần hoá các doanh nghiệp nhà nước (có hiệu lực từ ngày 1-1-2018).

Phân tích yếu tố nền tảng thị trường, chuyên gia kinh tế Nguyễn Trí Hiếu cho rằng, thị trường chứng khoán Việt Nam tăng điểm là tốt, nhưng không nên quá hứng khởi. Bởi theo ông này, thị trường phát triển song chưa ổn định, các doanh nghiệp vẫn khó tiếp cận vốn, chỉ doanh nghiệp lớn mới phát hành được trái phiếu

.“Các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) vẫn rất khổ sở khi vay ngân hàng, trong tình trạng tài sản thế chấp không đủ, vay được là vội mừng mặc dù bị lãi suất cao. Thực tế, thị trường chứng khoán chưa thực sự là kênh dẫn vốn cho các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ. Do đó, Chính phủ cần có kế hoạch nâng cấp thị trường chứng khoán để các doanh nghiệp SME có khả năng tiếp cận vốn,” ông Hiếu kiến nghị.

Viễn cảnh của thị trường nhà đất

Đánh giá chung của Ban Kinh tế Trung ương trên phạm vi cả nước là giá đất tăng nhanh và bất thường trong năm 2017, một số khu vực đã đạt mức đỉnh điểm như giai đoạn 2010-2011. 

Hiện tượng sốt đất do hoạt động đầu cơ đã xảy ra ở nhiều địa điểm, tuy nhiên vẫn mang tính cục bộ, chưa tạo thành một làn sóng mang tính rộng khắp như giai đoạn chu kỳ trước.

Xu hướng tăng giá không bền vững của thị trường nhà đất là một đặc điểm của nền kinh tế Việt Nam. Chỉ tính từ thập niên 1990 cho đến nay đã có ít nhất 4 chu kỳ tăng giá và đóng băng của thị trường nhà đất. Chu kỳ tăng giá hiện tại mới được quan sát thực sự rõ ràng trong năm 2017 mặc dù dấu hiệu tăng giá từ mức đáy đã xảy ra trước đó.

Trong giai đoạn này, chính sách tiền tệ của Việt Nam tiếp tục ở trạng thái nới lỏng, hỗ trợ thanh khoản cho nền kinh tế để kích thích tăng trưởng. Mức lãi suất vay vốn thấp cùng với tiếp cận tín dụng dễ dàng giúp hoạt động đầu cơ lướt sóng nhà đất trở nên dễ dàng hơn. 

Anh Minh (t/h)