Mua, bán hàng hóa qua thương mại điện tử phải định danh điện tử

Sáng 23/8, Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan với 471/474 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, tương đương 94,20% tổng số đại biểu Quốc hội.

Một trong những nội dung đáng chú ý của Luật là bổ sung quy định về kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử.

Theo đó, hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử phải thực hiện thủ tục hải quan và chịu sự kiểm tra, giám sát của cơ quan hải quan theo quy định.

Đáng chú ý, tổ chức, cá nhân tại Việt Nam khi mua, bán hàng hóa với nước ngoài qua nền tảng thương mại điện tử phải thực hiện định danh, xác thực điện tử.

Quy định này góp phần làm rõ trách nhiệm và danh tính của các chủ thể tham gia giao dịch hàng hóa xuyên biên giới trên môi trường số, đồng thời tạo cơ sở để cơ quan hải quan tăng cường quản lý, kiểm tra và giám sát hoạt động xuất nhập khẩu qua thương mại điện tử.

Chủ quản nền tảng thương mại điện tử có trách nhiệm kết nối với hệ thống xử lý dữ liệu về thương mại điện tử của cơ quan hải quan khi thực hiện định danh, xác thực điện tử.

Cùng với đó, chủ quản nền tảng thương mại điện tử, chủ kho ngoại quan, doanh nghiệp vận chuyển hoặc đại lý của doanh nghiệp vận chuyển và các tổ chức, cá nhân có liên quan đến hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử có trách nhiệm cung cấp thông tin liên quan đến hàng hóa cho cơ quan hải quan.

Việc bổ sung trách nhiệm đối với các chủ thể tham gia chuỗi giao dịch giúp tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa nền tảng thương mại điện tử, đơn vị logistics và cơ quan quản lý nhà nước. Qua đó, hoạt động mua bán hàng hóa xuyên biên giới được quản lý theo hướng minh bạch hơn, phù hợp với sự phát triển nhanh của thương mại điện tử.

Luật cũng bổ sung và làm rõ các quy định về quản lý rủi ro trong hoạt động nghiệp vụ hải quan.

Theo đó, cơ quan hải quan thực hiện quản lý rủi ro thông qua thu thập, xử lý thông tin, dữ liệu hải quan; phân tích, đối soát, kiểm tra thông tin, dữ liệu hồ sơ hải quan; xây dựng, quản lý hồ sơ rủi ro, hồ sơ trọng điểm và xây dựng, áp dụng tiêu chí quản lý rủi ro.

Cùng với đó là giám sát, đánh giá rủi ro; xác định trọng điểm, phát hiện, dự báo, cảnh báo rủi ro; cung cấp thông tin nghiệp vụ và quyết định, tổ chức thực hiện các biện pháp kiểm tra, giám sát hải quan, kiểm tra sau thông quan và các hoạt động nghiệp vụ khác phù hợp với mức độ rủi ro, mức độ tuân thủ pháp luật.

Đáng chú ý, cơ quan hải quan sẽ quản lý hệ thống thông tin nghiệp vụ, đồng thời ứng dụng công nghệ số, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo để thực hiện quản lý rủi ro trong hoạt động nghiệp vụ hải quan.

Việc tăng cường ứng dụng công nghệ và khai thác dữ liệu được kỳ vọng giúp cơ quan hải quan nâng cao khả năng nhận diện, phân tích và cảnh báo rủi ro, qua đó tập trung nguồn lực kiểm tra vào những trường hợp có nguy cơ cao, đồng thời tạo thuận lợi hơn cho các hoạt động xuất nhập khẩu tuân thủ pháp luật.

Bên cạnh các quy định về thương mại điện tử và quản lý rủi ro, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan còn bổ sung quy định về quản lý tuân thủ trong quản lý hải quan.

Luật bổ sung nguyên tắc không yêu cầu tổ chức, cá nhân nộp lại hồ sơ đã có thông qua Cơ chế một cửa quốc gia. Đây là cơ sở để hạn chế việc cung cấp lại những thông tin, hồ sơ đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền tiếp nhận và lưu trữ trên hệ thống.

Đồng thời, một số nhóm chủ thể mới được bổ sung nghĩa vụ trong quản lý hải quan, gồm doanh nghiệp bưu chính, chuyển phát nhanh, chủ sàn thương mại điện tử, người thực hiện dịch vụ quá cảnh, trung chuyển hàng hóa và các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Các quy định mới được xây dựng theo hướng phù hợp với Công ước Kyoto và thông lệ quốc tế, đồng thời đáp ứng yêu cầu quản lý hoạt động xuất nhập khẩu trong bối cảnh thương mại điện tử xuyên biên giới ngày càng phát triển.

Với việc bổ sung cơ chế định danh, xác thực điện tử và tăng cường kết nối dữ liệu, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan tạo thêm cơ sở pháp lý cho việc quản lý hàng hóa xuất nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử. Các quy định này đồng thời hướng tới nâng cao tính minh bạch, tăng trách nhiệm của các chủ thể và hỗ trợ cơ quan chức năng kiểm soát tốt hơn những rủi ro phát sinh trong hoạt động thương mại xuyên biên giới.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.

Triệu Lộc