Một số chính sách mới có hiệu lực từ tháng 4/2026

Thúc đẩy khai thác tài sản trí tuệ cho tăng trưởng kinh tế

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ 2025 có hiệu lực từ 1/4/2026 mang đến những bước ngoặt lớn cho nền kinh tế tri thức.

Luật khẳng định nguyên tắc cốt lõi là tác giả, nhà sáng chế phải là con người; AI không được công nhận là chủ thể quyền. Tuy nhiên, tổ chức và cá nhân được phép sử dụng dữ liệu đã công bố để huấn luyện AI nếu không gây ảnh hưởng bất hợp lý đến chủ sở hữu.

Quyền sở hữu trí tuệ được sử dụng để góp vốn, thế chấp, đầu tư và thực hiện các giao dịch thương mại.

Luật cũng mở rộng cơ chế khai thác dữ liệu phục vụ phát triển trí tuệ nhân tạo, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý sở hữu trí tuệ, góp phần nâng cao tính minh bạch và giảm chi phí giao dịch.

Những quy định mới được kỳ vọng tạo động lực cho nền kinh tế tri thức, nâng cao hiệu quả khai thác tài sản vô hình trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.

Thúc đẩy chuyển giao "công nghệ xanh" và thu hút FDI

Luật Chuyển giao công nghệ sửa đổi (hiệu lực từ 1/4/2026) tập trung vào việc đưa công nghệ vào ứng dụng thực tiễn và phát triển bền vững.

Luật bổ sung khái niệm "công nghệ xanh" với các tiêu chí tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải. Nhà nước sẽ áp dụng các ưu đãi về thuế, đất đai, tín dụng đối với các dự án chuyển giao loại công nghệ này.

Luật khuyến khích mạnh mẽ việc chuyển giao công nghệ từ các khu vực có vốn đầu tư nước ngoài sang doanh nghiệp trong nước để nâng cao năng lực sản xuất nội địa.

Người dân có thể cung cấp dữ liệu qua VNeID để xử phạt vi phạm

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất là Nghị định 61/2026/NĐ-CP quy định về việc sử dụng dữ liệu từ phương tiện kỹ thuật do cá nhân, tổ chức cung cấp để phát hiện vi phạm hành chính.

Người dân có thể gửi dữ liệu (hình ảnh, video...) qua trực tiếp, email, cổng thông tin điện tử hoặc ứng dụng định danh quốc gia (VNeID).

Dữ liệu cung cấp phải phản ánh khách quan, trung thực, không xâm phạm quyền riêng tư và sẽ được cơ quan chức năng xác minh trong vòng 30-60 ngày.

Người cung cấp dữ liệu được đảm bảo bí mật thông tin cá nhân và được thông báo kết quả xử lý.

Bắt buộc xác thực tên thật tài khoản ngân hàng

Từ ngày 1/4/2026, theo Thông tư 30/2025/TT-NHNN, các tổ chức tín dụng phải thực hiện kiểm soát chặt chẽ để đảm bảo tên tài khoản trùng khớp với tên trên Căn cước công dân. Quy định này nhằm hạn chế tình trạng gian lận, mạo danh tài khoản và nâng cao mức độ an toàn cho hệ thống tài chính.

Rút ngắn thời gian công bố số liệu GDP và CPI

Nghị định 13/2026/NĐ-CP (hiệu lực từ 10/4/2026) yêu cầu đẩy sớm thời gian công bố các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô. Cụ thể, các báo cáo quan trọng như chỉ số giá tiêu dùng (CPI), tỷ lệ thất nghiệp và GDP sẽ được công bố vào ngày 3 hàng tháng thay vì ngày 6 như trước đây. Điều này giúp các doanh nghiệp và nhà đầu tư có thông tin kịp thời để đưa ra quyết định chính xác hơn.

Các chính sách về an ninh và trật tự xã hội

Nghị định 59/2026 quy định hình thức xử phạt trục xuất, biện pháp tạm giữ người, áp giải người vi phạm theo thủ tục hành chính và quản lý người nước ngoài vi phạm pháp luật Việt Nam trong thời gian làm thủ tục trục xuất (có hiệu lực thi hành từ ngày 1/4/2026, thay thế Nghị định 142/2021 và bãi bỏ Điều 66 Nghị định 282/2025).

Nghị định mới bổ sung quyền của người bị trục xuất. Theo đó, người bị trục xuất được liên hệ, thông báo với cơ quan đại diện ngoại giao, lãnh sự của nước mà mình là công dân; được yêu cầu xem xét lại quyết định xử phạt trục xuất.

Nghị định 59/2026 cũng quy định cơ chế thi hành trục xuất trong trường hợp không có khả năng nộp phạt tiền. Khi người vi phạm không có tài sản hoặc không có khả năng tài chính để thi hành hình thức phạt tiền, đồng thời cần bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, thì được thi hành ngay hình thức xử phạt trục xuất và chấm dứt việc cưỡng chế sau khi đã trục xuất.

Minh Anh