Luật Thương mại điện tử mới: Quy định trách nhiệm livestream, định danh người bán bằng VNeID

Sáng ngày 10/12, Luật Thương mại điện tử mới đã chính thức được Quốc hội thông qua với sự đồng thuận cao, đạt tỷ lệ tán thành 444/446 đại biểu có mặt. Bộ luật này gồm 7 chương, 41 điều, bao quát các vấn đề từ chính sách phát triển thương mại điện tử, nền tảng thương mại điện tử, trách nhiệm của tổ chức, cá nhân, cho đến thương mại điện tử có yếu tố nước ngoài và ứng dụng công nghệ trong quản lý vi phạm.

Luật áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài tham gia hoạt động thương mại điện tử tại Việt Nam và sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026.

Trước khi thông qua, Quốc hội đã nghe Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo luật trên cơ sở ý kiến từ các đại biểu Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các cơ quan liên quan.

Quy định rõ trách nhiệm trong hoạt động livestream bán hàng

Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm là quy định đối với hoạt động livestream bán hàng. Dự thảo luật đã bổ sung quy định cụ thể về trách nhiệm của từng chủ thể gồm người bán, người livestream và chủ quản nền tảng.

Mục tiêu là nâng cao minh bạch thông tin, xác lập trách nhiệm pháp lý rõ ràng và tạo cơ sở cho kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm. Luật cũng xác định mạng xã hội có hoạt động thương mại điện tử là một loại hình nền tảng riêng với hệ thống nghĩa vụ được thiết kế phù hợp với bản chất hoạt động.

Quy định này không áp dụng máy móc như với sàn thương mại điện tử nhưng vẫn bảo đảm không tạo khoảng trống trách nhiệm, nhất là trong quản lý nội dung kinh doanh và bảo vệ người tiêu dùng.

Định danh người bán bằng VNeID và quản lý thuế

Để tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước, Luật đã quy định việc định danh người bán trên các sàn thương mại điện tử thông qua hệ thống định danh điện tử quốc gia VNeID.

Quy định này mang lại nhiều lợi ích quan trọng, bao gồm hỗ trợ truy vết người bán, hạn chế tình trạng hàng giả, hàng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, đồng thời giúp cơ quan thuế quản lý hiệu quả hơn và chống thất thu ngân sách nhà nước. Chính phủ cam kết rằng nguyên tắc triển khai là không làm phát sinh thêm thủ tục hành chính, mà tận dụng tối đa hạ tầng số hiện có để hỗ trợ quản lý mà không gây thêm gánh nặng cho doanh nghiệp và người dân.

Trách nhiệm của nền tảng thương mại điện tử nước ngoài

Đối với các nền tảng thương mại điện tử nước ngoài hoạt động tại Việt Nam, Luật không bắt buộc họ phải thành lập pháp nhân mới. Tuy nhiên, để đảm bảo tuân thủ cam kết quốc tế và có đầu mối rõ ràng cho cơ quan quản lý, các nền tảng này phải chỉ định một pháp nhân tại Việt Nam để thực hiện các nghĩa vụ có liên quan. Quy định này là cần thiết để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và xử lý các vi phạm phát sinh một cách hiệu quả.

Các vấn đề chi tiết liên quan đến ngưỡng giao dịch của nền tảng nước ngoài và cơ chế ký quỹ để bảo đảm nghĩa vụ bồi thường cho người tiêu dùng hoặc nghĩa vụ tài chính với Nhà nước đã được các cơ quan soạn thảo tiếp thu và sẽ tiếp tục được cụ thể hóa trong các nghị định hướng dẫn thi hành.

Ngay sau khi Luật Thương mại điện tử được thông qua, Chính phủ sẽ triển khai xây dựng các văn bản hướng dẫn chi tiết, đảm bảo các quy định rõ ràng, khả thi, tránh chồng chéo và không làm phát sinh thủ tục hành chính mới.

Theo Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên, việc xây dựng các văn bản dưới luật sẽ bám sát tinh thần các nghị quyết của Trung ương và Quốc hội, hướng tới cắt giảm tối đa thủ tục hành chính, đơn giản hóa quy định, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, người dân và không tạo ra các điểm nghẽn mới cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Mục tiêu cuối cùng là tạo lập một môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng cho doanh nghiệp và tăng cường bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của người tiêu dùng. Công tác hậu kiểm dựa trên dữ liệu và quản lý rủi ro sẽ được đẩy mạnh, trong đó xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể trong toàn bộ hệ sinh thái thương mại điện tử.

Minh Phương