Luật Điện lực (sửa đổi): Tháo gỡ điểm nghẽn thực tiễn, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia

Dự án Luật được xây dựng trên cơ sở 3 định hướng cốt lõi, bao gồm: thứ nhất, phân cấp, phân quyền gắn với năng lực thực hiện; thứ hai là tăng cường cắt giảm thủ tục hành chính; thứ ba, tập trung tháo gỡ điểm nghẽn thực tiễn thúc đẩy sản xuất kinh doanh, phát triển kinh tế -xã hội.

Thứ nhất, về sự cần thiết, mục tiêu và quan điểm xây dựng dự án Luật

Về cơ sở chính trị, dự án Luật thể chế hóa chủ trương, kết luận của Trung ương, Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia gắn với mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Về cơ sở pháp lý, dự án Luật được xây dựng trên cơ sở Hiến pháp; Luật Điện lực số 61/2024/QH15 đã được sửa đổi, bổ sung bởi các Luật số 94, 116 năm 2025; kế thừa và phát huy các quy định của Nghị quyết số 253/2025/QH15, hướng tới đồng bộ với các luật mới về quy hoạch, đầu tư và đất đai.

Về cơ sở thực tiễn, thực tế triển khai Quy hoạch Điện VIII điều chỉnh và bảo đảm cung ứng điện giai đoạn 2027-2030 đã bộc lộ những vướng mắc phải xử lý thuộc thẩm quyền của Quốc hội về quy hoạch, đầu tư, năng lượng tái tạo và giá điện. Mục tiêu là tạo khuôn khổ pháp lý phát triển nguồn điện, lưới điện để đảm bảo an ninh cung cấp điện trong tình hình mới.

Thứ hai, về quá trình xây dựng, hoàn thiện dự án Luật

Dự án Luật được xây dựng theo đúng trình tự, thủ tục, đã được Uỷ ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường thẩm tra, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội kết luận và đã được Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách cho ý kiến.

Theo đó, Chính phủ đã chủ động tiếp thu các ý kiến nêu trên với 2 hiệu chỉnh lớn: Một là, chỉ ưu tiên áp dụng luật chuyên ngành (Luật Điện lực) đối với chủ trương đầu tư các dự án điện lực; Hai là, không quy định cơ chế đặc thù đối với các công trình điện lực cấp bách để thống nhất áp dụng pháp luật về xây dựng.

Thứ ba, về nội dung dự thảo Luật

Trình bày nội dung trọng tâm của dự án Luật, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cho biết, Dự thảo Luật gồm 03 điều, với trọng tâm gồm 5 nhóm nội dung chính như sau:

Về các vấn đề chung, dự án Luật đã làm rõ phạm vi, cơ chế đặc thù về chủ trương đầu tư; thu hẹp quy định độc quyền nhà nước, ưu tiên, ưu đãi có chọn lọc theo từng loại hình nguồn điện; bổ sung cơ chế hỗ trợ tiền điện cho đối tượng yếu thế.

Về quy hoạch và đầu tư xây dựng, dự án Luật quy định một số dự án điện lực không phải chấp thuận chủ trương đầu tư; giá điện trúng thầu là cơ sở ký kết hợp đồng mua bán điện, hạn chế đàm phán lại giá; bổ sung lưới điện truyền tải theo hình thức đối tác công tư.

Về năng lượng tái tạo, năng lượng mới, dự án Luật hoàn thiện quy định về thị trường chứng chỉ năng lượng tái tạo,  hệ thống lưu trữ điện, điện gió ngoài khơi và cơ chế cần thiết cho phát triển điện rác.

Về cấp phép thị trường và mua bán điện, dự án Luật tiết giảm điều kiện cấp giấy phép hoạt động điện lực và bổ sung các trường hợp miễn trừ; hoàn thiện các cấp độ thị trường điện cạnh tranh; mở rộng mua bán điện trực tiếp.

Về giá điện, giá dịch vụ điện, dự án Luật quy định lộ trình giảm và tiến tới xóa bù chéo giá điện giữa các nhóm khách hàng; làm rõ giá hợp đồng của một số loại hình nguồn điện; cơ chế giá khuyến khích năng lượng tái tạo và lưu trữ điện.

Theo Bộ trưởng Bộ Công Thương, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực đã được xây dựng đúng quy trình, thủ tục theo luật định. Quá trình soạn thảo công khai, minh bạch, hợp hiến, hợp pháp, không phát sinh tổ chức bộ máy và biên chế.

"Chính phủ xin nghiêm túc lắng nghe, tiếp thu ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội để hoàn thiện trình Quốc hội xem xét thông qua dự án Luật tại kỳ họp này", Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng khẳng định.

Minh Anh