Loa đắt tiền nghe vẫn không hay và 3 sai lầm 90% người Việt mắc phải

Vì sao loa đắt tiền nghe vẫn không hay?

Tháng trước, một người bạn tôi gọi điện nhờ tư vấn xử lý bộ âm thanh trên 100 triệu mới mua, vì “nghe thử thì hay, nhưng mang về nhà chất lượng giỏi lắm chỉ được 30%”.

Mục sở thị, tôi thấy ngay một loạt vấn đề như không gian phòng khách nhiều kính xung quanh, sàn đá trơn bóng, cặp loa kê sát tường, trong khi nguồn phát nhạc là YouTube, ampli lại không phù hợp…

Trong hơn 10 năm tư vấn, lắp đặt âm thanh gia đình, đây là chuyện tôi gặp “như cơm bữa”. Không ít người người bỏ ra rất nhiều tiền nhưng chỉ khai thác một nửa, thậm chí 1/3 so với những gì mà hệ thống có thể làm được.

Vậy vấn đề nằm ở đâu? Sai lầm đầu tiên là quá chú trọng vào loa, mà bỏ qua không gian. Hầu hết người dùng đều nghĩ rằng loa càng đắt thì chất lượng càng cao. Điều này không sai, nhưng nó chỉ đúng một nửa, bởi vì chất lượng âm thanh còn phụ thuộc vào không gian phòng.

Khi âm thanh từ loa phát ra, nó không chỉ đến tai người nghe trực tiếp mà còn qua vô số những đường phản xạ từ tường, trần, sàn, cửa kính, đồ nội thất... Các phản xạ này tạo ra hiện tượng comb filtering (lọc lược) và sóng đứng (standing wave) – làm một số tần số bị khuếch đại, triệt tiêu. Kết quả là âm thanh đến tai người nghe bị biến dạng, mất cân bằng, cho cảm giác mệt mỏi.

Tiếp theo, không ít người dùng “tham công suất ảo”. Quan niệm công suất ampli càng khỏe thì càng hay đã khiến không ít người dùng mua phải những chiếc ampli công suất “khủng” giá rẻ (thường là hàng nhái ghi công suất ảo) hay ampli cũ đời quá sâu để rồi hối hận.

Có một sự thật mà có thể rất nhiều người dùng không biết về công suất. Thường thì trên ampli có ghi 2 loại công suất: Công suất RMS (Root Mean Square) - công suất liên tục mà ampli có thể cung cấp trong thời gian dài mà không bị quá tải hay gây méo tiếng và công suất cực đại PEAK (thường gấp 2-4 lần RMS). Thông thường hiện nay không gian phòng của gia đình Việt tầm 25-30m2, thì một chiếc ampli 30-50W RMS là đã đủ để sử dụng thoải mái.

Một sai lầm nữa là người dùng sử dụng nguồn nhạc chất lượng kém. Thực tế, nguồn phát nhạc vẫn là một tiêu chí quan trọng quyết định đến chất lượng âm thanh của hệ thống. Tuy nhiên, không phải hệ thống nào cũng cần đến file nhạc chất lượng cao. Với những hệ thống phổ thông thì ngay cả nguồn từ YouTube chất lượng cao, Spotify bản trả phí là đủ tốt. Còn với những hệ thống ở phân khúc cao hơn, việc đầu tư vào nguồn phát sẽ thật sự phát huy tác dụng của nó.

Cuối cùng, phần lớn người dùng hiện nay đặt loa sát tường phía sau, đặt trong hộc tủ, kệ, hoặc đặt sát 2 loa vào nhau. Điều này cũng khiến chất lượng âm thanh giảm đi.

Biến hệ thống âm thanh từ “nghe được” sang “xuất sắc”

Vậy nếu người dùng đã mắc những lỗi trên, có giải pháp cải thiện không hay phải thay thế thiết bị? Thực tế, đừng vội mất thêm tiền để nâng cấp, thay thế thiết bị khi thấy không hay, mà hãy quan sát căn phòng, kiểm tra lại nguồn phát nhạc, chỉnh lại ví trí loa. Nếu sau khi thử tất cả những điều trên mà vẫn chưa hài lòng, đó là lúc mới cần tính chuyện nâng cấp một cách đúng mục tiêu và đúng ngân sách.

Với vấn đề về hiện tượng “sóng đứng”, giải pháp đơn giản chính là thay đổi vị trí đặt loa. Bạn hãy mở một bản nhạc có tiếng bass sâu và kéo dài, sau đó ngồi vào vị trí thường ngồi để nghe và cảm nhận tiếng bass có bị ù rền không. Tiếp đó, tiến – lùi để lắng nghe sự thay đổi và đánh dấu vị trí tiếng bass đều nhất, không bị ù rề. Bước tiếp theo là thay đổi khoảng cách giữa 2 loa, từ loa đến tường sau. Mỗi lần xê dịch trong khoảng 5-10cm và nghe lại.

Chỉ với 2 thao tác tối ưu vị trí này có thể giảm 50-70% hiện tượng sóng đứng mà không phải bỏ bất cứ chi phí nào.

Đối với vấn đề từ phản xạ âm thanh dẫn đến “méo tiếng”, có 2 giải pháp cho vấn đề này.

Thứ nhất là sử dụng các tấm tiêu âm, dán lên các điểm phản xạ. Hiệu quả nhất là những tấm xốp tiêu âm dạng mút trứng hoặc dạng kim tự tháp.

Để xác định được điểm phản xạ, một người cần ngồi ở vị trí nghe, sau đó cầm tấm gương phẳng áp sát và di chuyển dọc theo tường từ vị trí loa đến vị trí người nghe. Khi người ngồi nhìn thấy loa trong gương, đó chính là điểm phản xạ và cần dán tấm tiêu âm tại đó. Thao tác này thực hiện tương tự với bên đối diện.

Tuy nhiên, cần lưu ý không lạm dụng dán tiêu âm khắp phòng, mà chỉ dán ở các điểm phản xạ. Nếu lạm dụng sẽ phản tác dụng dẫn đến hiện tượng “chết âm” nghe khá bí tiếng.

Thứ hai, dùng thảm và rèm. Người dùng trải thảm giữa loa và vị trí ngồi, giúp hấp thụ phản xạ từ sàn. Rèm vải dày treo tường hoặc sau lưng người nghe.

Đối với vấn đề về nguồn phát, lời giải là cần “nâng cấp”. Phần lớn người dùng sử dụng kết nối không dây bluetooth vào các thiết bị phát nhạc. Nhưng đây chỉ là giải mang tính giải pháp nhất thời cho các hệ thống âm thanh cố định, phương thức kết nối này làm mất đi phần lớn chi tiết của bản nhạc.

Một streamer chuyên dụng chơi qua mạng internet phát nhạc trực tiếp từ các ứng dụng nhạc trực tuyến lossless như Apple Music, Tidal, Qobuz sẽ mang đến chất lượng âm thanh vượt trội.

Thị trường streamer giá rẻ đang khá sôi động, thậm chí một streamer thương mại tốt trong phân khúc 5 triệu cũng mang lại hiệu quả tương đối tốt, ví dụ WiiM Pro Plus hoặc phân khúc cao hơn như EverSolo DMP-A6.

Với việc đặt sai vị trí loa, giải pháp cho vấn đề này rất đơn giản. Phần lớn các loa hiện nay nên kế cách tường từ 20-30cm (với một số dòng loa hiện đại có thể đặt sát tường). Hai loa và vị trí ngồi tạo thành tam giác đều là hoàn hảo nhất, nhưng trên thực tế không phải không gian phòng nào cũng có thể làm được điều này. Quan trọng nhất là đối xứng: khoảng cách từ loa trái đến tường trái bằng khoảng cách từ loa phải đến tường phải.

Như vậy, có thể thấy 99% sự cải thiện đến từ 3 việc: vị trí, phòng và nguồn phát. Với một khoản ngân sách không quá nhiều, trong thời gian 2 tiếng bạn hoàn toàn có thể khiến hệ thống âm thanh nhà mình lột xác hoàn toàn từ “nghe được” thành “xuất sắc” mà không cần phải thay thế loa hay ampli.

Vũ Mạnh Linh