Liên kết địa phương, đưa logistics Việt Nam bứt phá trong chuỗi cung ứng toàn cầu

Ngày 24/7, tại TP. Hồ Chí Minh, Bộ Công thương đã tổ chức Diễn đàn Logistics kết nối các khu vực với chủ đề: “Tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu - Cơ hội mới cho logistics Việt Nam”. Sự kiện thu hút sự tham gia của đông đảo đại diện các bộ, ngành, địa phương và các đối tác quốc tế nhằm tìm giải pháp tối ưu hóa mạng lưới logistics Việt Nam.

Phát biểu tại diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Công thương Phan Thị Thắng nhận định, biến động địa chính trị toàn cầu đang thúc đẩy các doanh nghiệp đa dạng hóa chuỗi cung ứng và đẩy nhanh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh. Đây là thời điểm quan trọng để Việt Nam phát huy lợi thế địa kinh tế và mạng lưới các hiệp định thương mại tự do (FTA) nhằm thu hút dòng vốn đầu tư dịch chuyển.

Theo Thứ trưởng, mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2026 đặt ra ở mức tối thiểu 10%, trong đó xuất khẩu phấn đấu tăng 15-16% so với năm 2025. Thực tế 6 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đã đạt gần 550 tỷ USD, tăng 27,1% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, để duy trì đà tăng trưởng này, việc giảm chi phí logistics từ mức 17% GDP hiện nay xuống còn 12-15% là yêu cầu cấp bách.

Tại diễn đàn, lãnh đạo các địa phương trọng điểm đã đưa ra những chiến lược cụ thể gắn liền với lợi thế vùng miền, nhấn mạnh rằng logistics là lĩnh vực không một địa phương nào có thể phát triển riêng lẻ.

Ông Nguyễn Lộc Hà, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Hồ Chí Minh, khẳng định thành phố định hướng phát triển hệ thống logistics hiện đại, đóng vai trò cửa ngõ giao thương quốc tế. Ông nhấn mạnh nhu cầu hoàn thiện quy hoạch, đầu tư vào các hành lang vận tải và đặc biệt là tăng cường chia sẻ dữ liệu giữa các địa phương.

Ông Lê Đức Tiến, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị, trình bày tầm nhìn đưa tỉnh trở thành trung tâm logistics trên Hành lang Kinh tế Đông – Tây. Quảng Trị xác định phát triển dựa trên 4 trụ cột: Hạ tầng, Logistics, Công nghiệp và Thể chế. Để hiện thực hóa mục tiêu trở thành "trung tâm tạo giá trị" trong lĩnh vực logistics, tỉnh Quảng Trị đã đề xuất 5 nhóm kiến nghị chiến lược lên Chính phủ và các Bộ, ngành.

Thứ nhất, tỉnh tập trung hoàn thiện hạ tầng chiến lược, ưu tiên đầu tư đồng bộ cao tốc, đường sắt liên vận và hạ tầng kết nối đa phương thức. Thứ hai là đề xuất cơ chế đột phá thông qua Đề án Khu kinh tế mở Biển Đông với thể chế cạnh tranh quốc tế. Thứ ba, Quảng Trị kiến nghị tăng tốc các dự án trọng điểm như Khu thương mại tự do gắn với Cảng Mỹ Thủy, Sân bay Cargo City và mô hình thương mại xuyên biên giới Lao Bảo – Densavan.

Thứ tư, tỉnh chú trọng thúc đẩy liên kết vùng để kết nối chuỗi cung ứng với các nước khu vực Tiểu vùng Mê Kông mở rộng. Thứ năm là đổi mới thể chế và chuyển đổi số, bao gồm việc thí điểm các chính sách mới (Sandbox), số hóa vận đơn và đào tạo nguồn nhân lực chuyên nghiệp theo tiêu chuẩn thế giới.

Đại diện Sở Công Thương Hải Phòng, ông Phạm Tuấn Hải, cho biết mục tiêu của thành phố là trở thành trung tâm cảng biển quốc tế tầm cỡ khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Để đưa Hải Phòng trở thành trung tâm logistics tầm cỡ quốc tế, Sở Công Thương đã đề xuất 6 nhóm giải pháp trọng tâm.

Trước hết, thành phố tập trung hoàn thiện hạ tầng kết nối đa phương thức qua 5 loại hình giao thông và mở rộng hệ thống cảng hàng không, cảng thủy nội địa. Song song đó là mở rộng hợp tác quốc tế, thiết lập các tuyến tàu container trực tiếp đi châu Âu, châu Mỹ và thu hút các tập đoàn logistics lớn trên thế giới.

Thành phố cũng đẩy mạnh chuyển đổi số và chuyển đổi xanh thông qua mô hình cảng thông minh (AI, IoT) và hạ tầng năng lượng sạch. Đồng thời, Hải Phòng chú trọng đào tạo nguồn nhân lực theo tiêu chuẩn quốc tế và xây dựng Khu thương mại tự do với cơ chế ưu đãi đặc biệt để hình thành hệ sinh thái dịch vụ, tài chính, nghiên cứu phát triển (R&D). Cuối cùng, việc tăng cường liên kết vùng và kết nối các hành lang kinh tế sẽ giúp Hải Phòng khẳng định vị thế là mắt xích không thể thay thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ở góc độ doanh nghiệp, các đại diện từ APM Terminals, Cảng Busan (Hàn Quốc) và Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn đều đồng thuận rằng: Đầu tư đồng bộ hạ tầng và tăng cường kết nối quốc tế là chìa khóa. Việc ứng dụng AI, IoT và dữ liệu lớn (Big Data) trong quản lý cảng biển không chỉ giúp tối ưu hóa quy trình mà còn góp phần thực hiện chiến lược logistics xanh, giảm phát thải môi trường.

Trong khuân khổ diễn đàn, nhiều chuyên gia tại phiên thảo luận với chủ đề “Kết nối hạ tầng logistics Việt Nam với chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu” khẳng định, dù Việt Nam khó tác động đến giá cước vận tải quốc tế, nhưng hoàn toàn có thể chủ động nâng cao năng lực cạnh tranh bằng cách giảm chi phí logistics nội địa thông qua liên kết vùng và nâng cao chất lượng dịch vụ.

Phát biểu kết luận diễn đàn, Thứ trưởng Phan Thị Thắng khẳng định Bộ Công Thương sẽ tiếp tục đồng hành cùng các địa phương và doanh nghiệp để hoàn thiện cơ chế, chính sách, giúp ngành logistics Việt Nam phát triển tương xứng với tiềm năng, đóng góp tích cực vào sự phát triển bền vững của đất nước.

Tuấn Linh