Liên Hợp Quốc thông qua dự thảo Công ước Liên Hợp Quốc về phòng chống tội phạm mạng

Trong 20 năm qua, các công nghệ mới và tác nhân đe dọa đã phát triển với tốc độ chưa từng có. Đồng thời, cộng đồng quốc tế và nhiều quốc gia cũng có không ít nỗ lực ngăn chặn việc sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông cho mục đích tội phạm. Nạn nhân của tội phạm mạng bao gồm cá nhân, cộng đồng, doanh nghiệp và chính phủ. Lừa đảo, gian lận, tống tiền và quấy rối qua mạng không ngừng gia tăng.

Theo báo cáo mới của Công ty Cybersecurity Ventures (Mỹ), tội phạm mạng được dự đoán sẽ gây thiệt hại cho thế giới 9.500 tỉ USD trong năm 2024. Đến năm 2025, con số này dự kiến tăng lên 10.500 tỉ USD, so với mức 3.000 tỉ USD năm 2015. Các thiệt hại do tội phạm mạng gây ra gồm dữ liệu bị hư hỏng hoặc phá hủy, tiền bị đánh cắp, mất năng suất, trộm cắp tài sản trí tuệ, trộm cắp dữ liệu cá nhân và tài chính, gian lận, hoạt động kinh doanh bị gián đoạn, khôi phục dữ liệu và hệ thống bị tấn công, tổn hại danh tiếng, chi phí pháp lý, các khoản tiền phạt theo quy định…

Hay như mới đây nhất, tại Việt Nam, Công an tỉnh Hà Tĩnh, Cục Cảnh sát hình sự (Bộ Công an) phối hợp với Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm mua bán người (Bộ Công an Lào) vừa triệt phá thành công một đường dây tội phạm hoạt động mua bán người, lừa đảo qua mạng với quy mô đặc biệt lớn, bắt giữ 155 nghi phạm người Việt đang hoạt động tại Đặc khu kinh tế Tam giác vàng ở Lào.

Việt Nam là một trong các nước sớm ủng hộ việc thành lập Ủy ban chuyên trách cũng như tham gia tích cực vào tiến trình xây dựng Công ước từ phiên họp đầu tiên. Xuyên suốt 8 phiên họp của Ủy ban chuyên trách, đoàn đàm phán liên ngành Việt Nam do Đại sứ Đặng Hoàng Giang, Trưởng Phái đoàn thường trực Việt Nam tại Liên Hợp Quốc, làm trưởng đoàn đã có những đóng góp thực chất, tích cực, được đoàn Chủ tịch, các bạn bè và đối tác quốc tế ghi nhận, đánh giá cao.

Dự thảo Công ước đặt ra khuôn khổ pháp lý toàn diện cho các nước thành viên tiến hành hợp tác quốc tế trong phòng ngừa, điều tra, truy tố, xét xử hành vi phạm tội trên không gian mạng, bao gồm nhiều loại tội phạm hiện gây nhức nhối như tấn công hệ thống máy tính, lừa đảo trực tuyến, phát tán trái phép hình ảnh nhạy cảm, xâm hại trẻ em, rửa tiền… Cơ quan thực thi pháp luật các quốc gia có thể thực hiện các hoạt động hợp tác thông qua kênh 24/7, bảo đảm phản ứng nhanh chóng, kịp thời, đáp ứng nhu cầu phòng chống hiệu quả tội phạm mạng.

Một trong các nội dung đáng chú ý của dự thảo Công ước là cơ chế hỗ trợ kỹ thuật, xây dựng năng lực và chuyển giao công nghệ hướng tới nhu cầu của các nước đang phát triển. Do tính chất không biên giới của tội phạm mạng, quy định nói trên được kỳ vọng sẽ nâng cao năng lực khoa học công nghệ của các nước đang phát triển để ứng phó hiệu quả hơn với sự đe dọa từ tội phạm mạng, qua đó góp phần tạo ra môi trường mạng toàn cầu lành mạnh, an toàn hơn. Bên cạnh đó, dự thảo Công ước cũng đặt ra cơ sở cho sự phối hợp giữa các chính phủ và khu vực tư nhân trong phòng ngừa tội phạm trên không gian mạng, trong đó chính phủ đóng vai trò chủ đạo, trung tâm.

Dự kiến, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc sẽ xem xét và thông qua dự thảo Công ước trong thời gian tới. Nếu được Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua, Công ước Liên Hợp Quốc về phòng chống tội phạm mạng sẽ trở thành văn kiện pháp lý mang tính toàn cầu đầu tiên hướng tới trấn áp hành vi phạm tội trên không gian mạng.

Đỗ Khuyến (T/h)