Lào Cai: Người dân bức xúc vì chưa thực hiện tái định cư nhưng đất đã bị sử dụng

Cụ thể, đầu năm 2013, Công ty Cổ phần Đồng Tả Phời – Vinacomin tỉnh Lào Cai được Hội đồng đánh giá trữ lượng khoáng sản quốc gia (Bộ TN&MT) ra Quyết định phê duyệt trữ lượng mỏ. Theo đó, trữ lượng quặng đồng là 11.325 triệu tấn nguyên khai (tương đương 99,19 nghìn tấn Cu kim loại và 3,95 tấn Au đi kèm).

Sau khi hoàn thiện các thủ tục, dự án đầu tư xây dựng công trình khai thác mỏ Đồng Tả Phời đã được UBND tỉnh Lào Cai cấp giấy chứng nhận đầu tư; đến cuối năm 2013, Bộ TN&MT ra Quyết định cấp giấy phép khai thác cho Công ty Cổ phần Đồng Tả Phời.

Tháng 9/2013, Công ty Cổ phần Đồng Tả Phời – Vinacomin được tỉnh Lào Cai phê duyệt dự án đầu tư xây dựng công trình khai thác mỏ Đồng Tả Phời. Đến tháng 3/2014 dự án được phê duyệt và tiến hành thu hồi đất để thi công một số hạng mục đầu tiên.

Tuy nhiên, mới đây tòa soạn Thương hiệu và Pháp luật lại nhận được ý kiến của ông Nguyễn Thế Dung, địa chỉ tạm trú tại phường Pom Hán, TP Lào Cai về việc phát hiện việc Công ty Cổ phần Đồng Tả Phời – Vinacomin đã tự ý lấy đất của gia đình ông để sử dụng khai thác. Trong khi đó gia đình ông Nguyễn Thế Dung chưa nhận được đầy đủ tiền đền bù và chưa bàn giao đất cho công ty.

Trước đó, ngày 30/12/2016, UBND Thành phố Lào Cai có Văn bản số 1796 thông báo thu hồi đất của gia đình ông Nguyễn Thế Dung để thực hiện dự án đầu tư xây dựng công trình khai thác mỏ Đồng Tả Phời. Diện tích đất dự kiến thu hồi là 61.451,50 m2; thửa đất số 886, 889, 890 thuộc tờ bản đồ 61 tại xã Tả Phời, TP Lào Cai. Sau quá trình kiểm đếm thực tế số lượng đất đai, tài sản, hoa màu trên diện tích đất dự kiến thu hồi, ngày 20/5/2017, biên bản kiểm đếm được lập.

Dựa trên biên bản kiểm đếm thực tế số lượng đất đai, tài sản, hoa màu, ngày 25/12/2017, ông Ngô Ngọc Hà, Giám đốc Trung tâm phát triển quỹ đất TP Lào Cai đã ký phương án chi tiết bồi thường hỗ trợ và tái định cư (Bảng niêm yết công khai trước khi phê duyệt) cho hộ gia đình ông Nguyễn Thế Dung tổng số tiền hơn 2,4 tỷ đồng.

Nhưng trên thực tế, từ khoảng thời gian ký phương án chi tiết bồi thường hỗ trợ và tái định cư năm 2017 cho đến tháng 5/2020 sau nhiều lần ông Nguyễn Thế Dung có đơn ý kiến thì Công ty Đồng Tả Phời mới có công văn số 245 về việc phúc đáp đơn đề nghị của ông Nguyễn Thế Dung.  Trong đó, có nêu rõ Công ty hoàn toàn đồng ý theo đơn đề nghị của ông Dung về khoản tiền đền bù với diện tích trồng rừng theo biên bản xét duyệt số 155 với số tiền: 2.475.675.240 đồng. Công ty cũng cho biết, hiện đang làm việc với Trung tâm phát triển quỹ đất TP Lào Cai ra quyết định thu hồi diện tích đấ rừng của ông Dung và công ty đang thu xếp nguồn vốn để thanh toán.

Vậy mà không hiểu lý do vì sao, tháng 8/2022 ông Nguyễn Thế Dung lại tá hỏa khi được Trung tâm phát triển quỹ đất TP Lào Cai trao đổi về phương án sẽ thực hiện kiểm đếm lại thực tế số lượng đất đai, tài sản, hoa màu với lý do phương án trước đó chưa được phê duyệt và không thể sử dụng phương án bồi thường tái định cư của 5 năm trước để áp dụng chi trả cho thời điểm hiện tại.

Điều đặc biệt nữa là một phần lớn diện tích đất của gia đình ông chưa được nhận đền bù nhưng đã bị Công ty Cổ phần Đồng Tả Phời – Vinacomin tự ý đào xới, khai thác nham nhở, không còn nguyên hiện trạng ban đầu.

Ông Nguyễn Thế Dung bức xúc cho biết: “Sự việc này khiến gia đình tôi vô cùng hoang mang bởi lẽ trước đó tôi không hề nhận được thông báo gì về việc phương án bồi thường hỗ trợ và tái định cư được phê duyệt hay không. Giờ đất đã không còn nguyên hiện trạng ban đầu thì kiểm đếm như thế nào”.

Sau khi nhận thấy phần lớn diện tích đất của gia đình chưa được bàn giao nhưng đã bị Công ty Cổ phần Đồng Tả Phời "xâm hại”. Ngày 29/8, ông Dung đã làm đơn trình báo lên UBND xã Tả Phời để đề nghị chính quyền địa phương lập biên bản hiện trạng và có biện pháp yêu cầu công ty dừng mọi hoạt động trên phần diện tích đất của gia đình.

Khi nhận được đơn thư trình báo của công dân, Chủ tịch UBND xã Tả Phời đã cho cán bộ công an thực địa xác nhận có sự việc như trên. Đồng thời, ra văn bản yêu cầu Công ty Cổ phần Đồng Tả Phời - Vinacomin tạm dừng thi công vị trí đất của gia đình ông Nguyễn Thế Dung. Tuy nhiên, UBND xã Tả Phời lại từ chối lập biên bản hiện trạng vi phạm khiến người dân hết sức "băn khoăn" và đặt ra nhiều nghi vấn về sự minh bạch làm việc của chính quyền địa phương.

Để có thông tin đa chiều, chính xác, Phóng viên đã trao đổi về vấn đề này với Luật sư Trần Đình Thắng, thuộc Công ty TNHH Luật Koci, Đoàn Luật sư TP Hà Nội, ông Thắng cho biết: Căn cứ Luật Đất đai 2013, Nghị định 43/2014, Nghị định số 47/2014, phương án chi tiết bồi thường, hỗ trợ tái định cư phải thực hiện niêm yết công khai lấy ý kiến của người dân trong vòng 15 ngày. Sau đó, tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng có trách nhiệm tổng hợp ý kiến đóng góp bằng văn bản, ghi rõ số lượng ý kiến đồng ý, số lượng ý kiến không đồng ý, số lượng ý kiến khác đối với phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; phối hợp với UBND cấp xã nơi có đất thu hồi tổ chức đối thoại đối với trường hợp còn có ý kiến không đồng ý về phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; hoàn chỉnh phương án trình cơ quan có thẩm quyền.

Cơ quan có thẩm quyền thẩm định phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trước khi trình UBND cấp có thẩm quyền quyết định thu hồi đất.

Trong trường hợp này, chưa có quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư nên chưa thể thực hiện thu hồi và bàn giao đất cho doanh nghiệp. Do vậy, việc doanh nghiệp tự ý thi công, khai thác trên diện tích đất của người dân là hành vi vi phạm quy định của pháp luật. Doanh nghiệp có hành vi vi phạm đó có thể bị xử lý hành chính hoặc hình sự tuỳ thuộc vào mức độ gây thiệt hại cho công dân và nhà nước.

Bên cạnh đó, việc Trung tâm Quỹ đất có thông báo về phương án kiểm đếm lại cây trồng, tài sản trên đất của người dân sau 5 năm có phương án chi tiết, niêm yết công khai và hiện trạng đất đã bị thay đổi do doanh nghiệp tự ý khai thác cũng là hành vi trái quy định.

Thiết nghĩ, đây là một sự việc có dấu hiệu sai phạm về quy trình thực hiện các bền bù, tái định cư các dự án, có sự bao che của chính quyền địa phương. Vậy đề nghị UBND tỉnh Lào Cai, UBND TP Lào Cai cần sớm vào cuộc kiểm tra, làm rõ những dấu hiệu vi phạm của Công ty Cổ phần Đồng Tả Phời – Vinacomin cũng như các cơ quan chức năng có liên quan. Cần thực hiện việc đền bù, hỗ trợ tái định cư cho người dân theo đúng trình tự, quy định của pháp luật. Bên cạnh đó, cũng cần làm rõ trách nhiệm của các cơ quan chức năng khi không kịp thời phát hiện và xử lý những hành vi vi phạm pháp luật nhằm tránh gây thất thoát ngân sách, bức xúc trong dư luận.

Hoài Thanh