Lần đầu tiên quy định sử dụng trí tuệ nhân tạo giáo dục nghề nghiệp

Thông tư 49/2026/TT-BGDĐT được ban hành nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Giáo dục đại học và Giáo dục nghề nghiệp năm 2025. Thông tư mới thiết lập khung pháp lý thống nhất, thay thế cho các quy định cũ tại Thông tư 15/2018/TT-BGDĐT và Thông tư 30/2023/TT-BGDĐT vốn chỉ điều chỉnh hẹp ở mảng thư điện tử và đào tạo trực tuyến.

Điểm mới nổi bật là sự tương thích chặt chẽ với các đạo luật hiện đại như Luật Chuyển đổi số và Luật Trí tuệ nhân tạo, đảm bảo tính đồng bộ trong quản trị dữ liệu ngành giáo dục. Đây là lần đầu tiên các công nghệ mang tính đột phá như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây, thực tế ảo được chính thức đưa vào quy định để phục vụ đào tạo, kiểm tra đánh giá và nghiên cứu khoa học.

Nghị định xác lập 4 phương thức đào tạo hiện đại bao gồm: Đào tạo trực tiếp có hỗ trợ công nghệ số; đào tạo trực tuyến toàn phần; đào tạo kết hợp (Hybrid); đào tạo cá thể hóa dựa trên dữ liệu và AI.

Đáng chú ý, Thông tư khẳng định AI chỉ là công cụ hỗ trợ, không thể thay thế vai trò và trách nhiệm học thuật của giảng viên.

Trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh, Thông tư 49 đặt ra những yêu cầu khắt khe về liêm chính học thuật. Các cơ sở giáo dục bắt buộc phải có hệ thống quản lý học tập (LMS) đủ năng lực xác thực danh tính, lưu vết quá trình học tập và phòng ngừa gian lận.

Văn bản cũng quy định rõ các hành vi vi phạm liêm chính học thuật gồm: Sử dụng AI để gian lận; sao chép, đạo văn, làm sai lệch dữ liệu; không công bố việc sử dụng AI khi có yêu cầu. Các trường có trách nhiệm ban hành bộ quy tắc ứng xử riêng về sử dụng AI và các biện pháp xử lý vi phạm cụ thể.

Thông tư yêu cầu cơ sở giáo dục xây dựng và ban hành kiến trúc, mô hình giáo dục số làm cơ sở triển khai ứng dụng công nghệ trong toàn bộ hoạt động của nhà trường. Quá trình quản trị phải lấy dữ liệu làm cơ sở để điều hành, phân tích, dự báo và ra quyết định.

Cơ sở giáo dục có trách nhiệm phát triển cơ sở dữ liệu tập trung, số hóa các thông tin về chương trình đào tạo, người học, nhà giáo, kết quả học tập và nghiên cứu khoa học. Dữ liệu này phải được kết nối, chia sẻ với cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu ngành theo quy định.

Về dịch vụ số, cơ sở giáo dục tổ chức cung cấp dịch vụ đào tạo, hành chính, tư vấn trên môi trường số trong phạm vi quản lí, bảo đảm nguyên tắc không yêu cầu người học cung cấp lại thông tin, dữ liệu hợp lệ đã có trong hệ thống được kết nối, chia sẻ. Công nghệ cũng được ứng dụng để theo dõi, tư vấn và hỗ trợ người học trong toàn bộ quá trình từ tuyển sinh đến khi tốt nghiệp và kết nối việc làm.

Thông tư quy định các điều kiện bảo đảm triển khai bao gồm: phát triển năng lực số và năng lực trí tuệ nhân tạo cho nhà giáo, người học; phát triển hạ tầng số ưu tiên sử dụng nền tảng dùng chung và điện toán đám mây và thực hiện các biện pháp quản trị dữ liệu, an ninh mạng.

Đối với các tổ chức, doanh nghiệp cung cấp nền tảng và giải pháp công nghệ, Thông tư quy định rõ trách nhiệm phải tuân thủ các quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn dữ liệu, bảo mật thông tin, duy trì tính liên tục của dịch vụ và thực hiện chuyển giao dữ liệu theo quy định của pháp luật và thỏa thuận với cơ sở giáo dục.

Minh Anh